Η εμπορική συμφωνία που υπέγραψαν ο Ντόναλντ Τραμπ και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη Σκωτία, διχάζει την Ευρώπη. Η συμφωνία μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοινωθείσα στις 27 Ιουλίου 2025, προβλέπει επιβολή δασμού 15 % στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς ΗΠΑ, αντί του 30 % που είχε αρχικά απειληθεί.
Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει: μέτρια επιβάρυνση σε πολλούς κλάδους (και ιδιαίτερα τρόφιμα), μικρότερη για αυτοκίνητα/φαρμακευτικά, αλλά και ευκαιρίες για τα εξαγώγιμα προϊόντα που περιλαμβάνονται στο «zero‑for‑zero».
Στο εμπόριο:
«Zero-for-zero» σημαίνει συμφωνία μηδενισμού δασμών μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών για συγκεκριμένα προϊόντα. Παράδειγμα: «zero-for-zero» για τα φαρμακευτικά προϊόντα, όπου καμία πλευρά δεν επιβάλλει δασμούς.
Κλάδοι ελληνικών εξαγωγών που επηρεάζονται περισσότερο
Αυτοκίνητα & εξαρτήματα: Υπόκεινται σε 15 % δασμό, από πολύ υψηλότερα ποσοστά που είχαν προταθεί για 30 % ή ακόμη και 50 %
Φαρμακευτικά, ημιαγωγοί, εξοπλισμός: Επίσης περιλαμβάνονται στο γενικό μέτρο των 15 %
2. Εξαιρέσεις – “zero‑for‑zero”
Ορισμένα στρατηγικά προϊόντα όπως αεροπορικά μέρη, ημιαγωγικά, χημικά, ορισμένα γεωργικά προϊόντα και γενόσημα φάρμακα εξαιρούνται από τον δασμό, εφόσον περιληφθούν στις λίστες «zero‑for‑zero»
3. Συνολικό πλαίσιο – τι κέρδισε και τι έχασε η Ελλάδα μέσω ΕΕ
Η συμφωνία αποφεύγει μια πλήρη εμπορική σύγκρουση και παρέχει προβλεψιμότητα στις συναλλαγές – κάτι κρίσιμο για εξαγωγικές χώρες όπως η Ελλάδα
Ωστόσο, το ποσοστό 15 % παραμένει πολύ πάνω από τον προ-Τραμπ μέσο δασμό (~2 %)
4. Πιέσεις για εισαγωγές από ΗΠΑ
Η συμφωνία συνεπάγεται και μηδενικούς δασμούς από πλευράς ΕΕ για αμερικανικά προϊόντα, όπως ενέργεια, στρατιωτικό υλικό, LNG, κ.ά. Αυτό δημιουργεί ανταγωνισμό για ευρωπαϊκές εταιρείες και μπορεί να μειώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών που αντιμετωπίζουν πλέον πιο χαλαρούς όρους εισόδου στις ευρωπαϊκές αγορές
5. Ειδικό παράδειγμα – τρόφιμα, ποτά, γεωργικά
Οι κλάδοι της μεσαγειακής διατροφής, οίνου, τυριών και τυποποιημένων τροφίμων δεν εντάσσονται στο “zero-for-zero” και μένουν υπό την επιβάρυνση του 15 %. Αυτό δυσχεραίνει εξαγωγικές προσπάθειες που επιθυμούν να διεισδύσουν ή να διατηρήσουν μερίδιο στην αμερικανική αγορά
Συνοπτική Εκτίμηση για την Ελλάδα
Συνθήκη / κλάδος Προγενέστερα Μετά τη συμφωνία (15 %)
Φάρμακα, ημιαγωγοί ~1–2 % 15 %
Αυτοκίνητα / εξαρτήματα 25–30 % 15 %
Αγροτικά & τρόφιμα (π.χ. ελαιόλαδο) ~0 % 15 %
Φορολογική προβλεψιμότητα Υψηλή αβεβαιότητα Ασφάλεια, αλλά με νέους δασμούς
Στρατηγικές Απόκρισης στην Ελλάδα
Εστίαση σε προϊόντα “zero-for-zero”: Φαρμακευτικά, αεροδιαστημικά, τεχνολογικά αγαθά.
Αναδιάρθρωση εξαγωγών: Παράδοση προϊόντων σε χώρες εκτός ΗΠΑ ή εν μέρει ευρωπαϊκών αγορών.
Διπλωματική πίεση μέσω ΕΕ: Να συμπεριληφθούν κρίσιμοι ελληνικοί κλάδοι στις απαλλαγές από δασμούς.
Αναλυτικότερα, η συμφωνία προβλέπει έναν «ενιαίο δασμολογικό συντελεστή 15%» για τη συντριπτική πλειοψηφία των εξαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και των ημιαγωγών. Παράλληλα, συμφωνήθηκαν μηδενικοί δασμοί σε μια σειρά στρατηγικών προϊόντων, όπως αεροσκάφη και τα εξαρτήματά τους, σε ορισμένες χημικές ουσίες και γεωργικά προϊόντα, σε φυσικούς πόρους και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε επίσης να αυξήσει τις εισαγωγές αμερικανικής ενέργειας κατά 750 δισεκατομμύρια δολάρια, επενδύοντας παράλληλα 600 δισεκατομμύρια στην αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Με πλήρη συνείδηση, είμαι 100% σίγουρος ότι αυτή η συμφωνία είναι καλύτερη από τον εμπορικό πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο επίτροπος Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Μάρος Σέφτσοβιτς.
Αναλυτές κάνουν λόγο για ασύμμετρη συμφωνία προς όφελος των Ηνωμένων Πολιτειών, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ήλπιζε αρχικά σε μηδενικούς δασμούς, να κερδίζει μόνο χρόνο αποφεύγοντας τα χειρότερα, όπως δασμούς ύψους 30% από την 1η Αυγούστου, οι οποίοι θα οδηγούσαν σε κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου.
Πώς επηρεάζουν οι δασμοί τις ελληνικές εξαγωγές
Όσον αφορά τις επιπτώσεις των αμερικανικών δασμών στις ελληνικές εξαγωγές, παράγοντες της αγοράς, τις χαρακτηρίζουν περιορισμένες. Όπως τονίζουν, η συμφωνία του Ντόναλντ Τράμπ με την Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν για επιβολή 15% σε μια σειρά από ευρωπαϊκά προϊόντα θα μπορούσε να είναι και καλύτερη, αλλά τουλάχιστον διώχνει την αβεβαιότητα και τους φόβους ενός γενικευμένου εμπορικού πολέμου.
«Το μερίδιο των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ είναι σχετικά μικρό και οι άμεσες επιπτώσεις θεωρούμε ότι θα είναι πολύ περιορισμένες», δήλωσε ο Γιάννης Τσουκαλάς, επικεφαλής Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή
«Θεωρώ ότι ο τίτλος αυτής της συμφωνίας είναι το μη χείρον βέλτιστο. Το 15% είναι διαχειρίσιμο και αντιμετωπίσιμο», είπε από την πλευρά του ο Βασίλης Κορκίδης, πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητήριου Πειραιώς.
Για θετική συμφωνία που καθιστά πιο ασφαλή την ευρωπαϊκή οικονομία και ενισχύει τη διατλαντική συνεργασία έκανε λόγο ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.
«Η ελληνική κυβέρνηση θα ήθελε ένα χαμηλότερο ποσοστό δασμών. Ιδανικά μηδενικό. Παρακολουθούμε προσεκτικά διαβουλεύσεις και εξετάζουμε δυνατότητες καλύτερη αντιμετώπιση ζητημάτων που αφορούν προϊόντα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ φτάνουν τα 2,6 δισ. ευρώ και αντιστοιχούν περίπου στο 5% του συνολικού όγκου εξαγωγών. Οι βασικότεροι κλάδοι είναι τα ορυκτά καύσιμα (320 εκατ. ευρώ), το αλουμίνιο (80 εκατ. ευρώ), οι ελιές (100 εκατ. ευρώ), το ελαιόλαδο (30 εκατ. ευρώ), η φέτα (27 εκατ. ευρώ) και τα κρασιά (10 εκατ. ευρώ).
Παράγοντες της αγοράς ζητούν την ενίσχυση Ελληνικής Εταιρείας Εξαγωγικών Πιστώσεων για την παροχή χρηματοδότησης, πιστωτικής ασφάλισης και εγγυήσεων.
Αντιδράσεις στην Ευρώπη για τη συμφωνία Τραμπ – φον ντερ Λάιεν
Όσον αφορά τις αντιδράσεις της Ευρώπης στη συμφωνία Τραμπ – φον ντερ Λάιεν ορισμένοι ηγέτες εξέφρασαν ανακούφιση για το γεγονός ότι υπάρχει συμφωνία, ακόμα και αν αυτή δεν είναι η καλύτερη.
«Η συμφωνία είναι σίγουρα απαιτητική όσον αφορά το βασικό δασμολογικό συντελεστή 15%, αλλά το θετικό είναι ότι παρέχει βεβαιότητα», ανέφερε η υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Κατερίνα Ράιχε.
Ιδιαίτερα επικριτικοί, οι πρωθυπουργοί Γαλλίας και Ουγγαρίας.
«Είναι μια θλιβερή μέρα όταν μια συμμαχία ελεύθερων λαών, ενωμένων για να διακηρύξουν τις αξίες τους και να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους, υποκύπτει στην υποταγή», δήλωσε ο Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού.
«Δεν ήταν μια συμφωνία που έκανε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ που “έφαγε την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για πρωινό”», ανέφερε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν.
Με επιφυλακτικότητα υποδέχθηκαν τη συμφωνία σε Ρώμη και Μαδρίτη.
«Θα πρέπει να γίνει περισσότερη δουλειά σχετικά με τη συμφωνία, διότι αυτό που υπογράφηκε χθες είναι μια προκαταρκτική συμφωνία που δεν είναι νομικά δεσμευτική. Υπάρχουν λεπτομέρειες τις οποίες πρέπει να δουλέψουμε», δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι.
«Υποστηρίζω αυτή την εμπορική συμφωνία, αλλά το κάνω χωρίς κανένα ενθουσιασμό», είπε από την πλευρά του ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ.
Μ.Η.Τ. 242183