Επιχείρηση «Αχυράνθρωποι»: Το ψηφιακό ξεσκέπασμα 380 εταιρειών-βιτρίνα

Κυκλώματα εστίασης με εικονικούς διαχειριστές: Πώς στήθηκε το δίκτυο με τους «αχυράνθρωπους» και πώς το αποκάλυψε η ΑΑΔΕ

Σε μια υπόθεση που αποτυπώνει το εύρος και την πολυπλοκότητα της σύγχρονης φοροδιαφυγής, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έδωσε στη δημοσιότητα νέα στοιχεία για την επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», μέσα από την οποία εξαρθρώθηκαν οργανωμένα κυκλώματα οικονομικού εγκλήματος στον κλάδο της εστίασης και της διασκέδασης.

Η έρευνα οδήγησε στον εντοπισμό τριών μεγάλων δικτύων με συνολικές οφειλές άνω των 24 εκατομμυρίων ευρώ σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, αναδεικνύοντας ένα μοντέλο συστηματικής δημιουργίας και εγκατάλειψης εταιρειών-«κελυφών», πίσω από τις οποίες κρύβονταν οι πραγματικοί δικαιούχοι.

Η αφετηρία: Έλεγχοι σε αλυσίδες εστίασης

Η υπόθεση ξεκίνησε από στοχευμένους ελέγχους μεικτών κλιμακίων της ΑΑΔΕ σε επιχειρήσεις εστίασης στην Αττική. Οι έλεγχοι αφορούσαν την τήρηση της φορολογικής και εργατικής νομοθεσίας, τη νομιμότητα διακίνησης αλκοολούχων ποτών και τη συμμόρφωση με το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

Το πρώτο κρίσιμο εύρημα ήταν ότι αλυσίδες καταστημάτων λειτουργούσαν όχι μέσω ενός ενιαίου νομικού προσώπου, αλλά μέσα από πλέγμα διαφορετικών εταιρειών. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δηλωμένοι νόμιμοι εκπρόσωποι ήταν πρόσωπα που δεν μπορούσαν να εντοπιστούν ή να ταυτοποιηθούν στα μητρώα της Αρχής.

Καταθέσεις εργαζομένων αποκάλυψαν ότι πολλοί αγνοούσαν τον πραγματικό ιδιοκτήτη των επιχειρήσεων, λάμβαναν οδηγίες τηλεφωνικά από άγνωστα πρόσωπα και παρέδιδαν ημερήσιες εισπράξεις σε τρίτους, χωρίς σαφή εταιρική ταυτότητα.

Η καινοτόμος ανάλυση: Από τα δεδομένα στο δίκτυο

Η αποκάλυψη της πλήρους έκτασης του κυκλώματος δεν θα ήταν εφικτή χωρίς την ανάπτυξη νέας μεθοδολογίας ανάλυσης δεδομένων. Η ΑΑΔΕ αξιοποίησε μεγάλο όγκο διοικητικών πληροφοριών και τον μετέτρεψε σε δομημένη απεικόνιση εταιρικών σχέσεων.

Η διαδικασία περιλάμβανε σχηματοποίηση των δεδομένων, καταγραφή δυαδικών σχέσεων μεταξύ προσώπων και εταιρειών και εφαρμογή του δείκτη Jaccard για τη μέτρηση του βαθμού ομοιότητας και επικάλυψης μεταξύ εταιρικών συμμετοχών.

Το αποτέλεσμα ήταν μια δικτυακή απεικόνιση που ανέδειξε «πυρήνες» σταθερής συνύπαρξης συγκεκριμένων προσώπων σε πολλαπλά νομικά σχήματα. Έτσι, αποδείχθηκε ότι οι κοινές συμμετοχές δεν ήταν τυχαίες, αλλά συγκροτούσαν επαναλαμβανόμενο πρότυπο δράσης.

Το εύρος της υπόθεσης: 380 εταιρείες και 205 φυσικά πρόσωπα

Η ανάλυση εφαρμόστηκε σε 380 νομικά πρόσωπα, ενεργά και ανενεργά. Από την επεξεργασία προέκυψαν 205 φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες, μέτοχοι, εταίροι ή διαχειριστές.

Η δικτυακή ομαδοποίηση οδήγησε στην αποκάλυψη τριών διακριτών κυκλωμάτων. Το μεγαλύτερο εξ αυτών περιλάμβανε 87 εταιρείες με συνολικές οφειλές περίπου 17,5 εκατ. ευρώ. Το δεύτερο εκτεινόταν σε 61 εταιρείες με οφειλές 3,6 εκατ. ευρώ και το τρίτο σε 45 εταιρείες με χρέη άνω των 3,4 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, τα τρία δίκτυα συγκέντρωναν οφειλές άνω των 24 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.

Το μοντέλο της απάτης: Διαδοχή και «εξαΰλωση» χρεών

Το επιχειρηματικό μοντέλο που αποκαλύφθηκε είχε επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά. Αρχικά δημιουργούνταν εταιρείες που συσσώρευαν οφειλές. Στη συνέχεια, οι επιχειρήσεις αδρανοποιούνταν χωρίς σαφή αποτύπωση παύσης εργασιών και η δραστηριότητα μεταφερόταν σε νέο νομικό πρόσωπο, συχνά με ίδια ή συναφή δραστηριότητα και σε ίδια ή γειτονική διεύθυνση.

Η διαδοχή αυτή επέτρεπε στους πραγματικούς δικαιούχους να συνεχίζουν ανενόχλητοι τη δραστηριότητά τους, αφήνοντας πίσω εταιρείες-«κελύφη» με σωρευμένα χρέη. Οι «αχυράνθρωποι» λειτουργούσαν ως τυπικοί διαχειριστές, απορροφώντας την ευθύνη στα χαρτιά, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ή συμμετοχή.

Μια μεθοδολογία με ευρύτερη εφαρμογή

Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη μεθοδολογία ανάλυσης είναι αναπαραγώγιμη και μπορεί να εφαρμοστεί σε μελλοντικές υποθέσεις που αφορούν σύνθετα εταιρικά σχήματα με πολλαπλούς ρόλους και συχνές μεταβολές.

Σε μια περίοδο όπου η φορολογική συμμόρφωση και η διαφάνεια αποτελούν βασικούς άξονες οικονομικής πολιτικής, η επιχείρηση «Αχυράνθρωποι» αναδεικνύει τη στροφή των ελεγκτικών μηχανισμών προς την αξιοποίηση της τεχνολογίας και των big data ως εργαλείο αντιμετώπισης οργανωμένης φοροδιαφυγής.

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τα συγκεκριμένα κυκλώματα. Στέλνει μήνυμα ότι η εποχή της αδιαφανούς εταιρικής διαδοχής και των «εξαφανισμένων» διαχειριστών εισέρχεται σε νέο καθεστώς ελέγχου, με ψηφιακά ίχνη που δύσκολα πλέον σβήνονται.

Διαβάστε επίσης; ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα εκατοντάδων αχυρανθρώπων με 380 επιχειρήσεις και χρέη 43 εκατ.€