Η τεχνική ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου, η προσαρμογή του σε νέο γεωστρατηγικό ρόλο, η μεταβατική εφαρμογή νέων προϊόντων δέσμευσης χωρητικότητας και η ενεργή συμμετοχή ΗΠΑ και Κομισιόν δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε το πρότζεκτ να εξελιχθεί σε κεντρικό δίαυλο LNG για την αντικατάσταση ρωσικού αερίου στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη.
Ειδικότερα, η Ελλάδα θεωρεί ότι η προσαρμογή του Κάθετου Διαδρόμου (Vertical Corridor) σε νέο γεωστρατηγικό ρόλο, ως κύρια «αρτηρία» ενεργειακής ασφάλειας για τη Νότια και Κεντρική Ευρώπη, θα επιτρέψει την υπέρβαση των υφιστάμενων ρυθμιστικών, χρηματοδοτικών και εμπορικών εμποδίων. Το πρότζεκτ, που αρχικά είχε σχεδιαστεί για τον ανεφοδιασμό της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τη Ρωσία, πρέπει πλέον να επανασχεδιαστεί ώστε να καλύψει τις ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς μετά το 2027, οπότε θα διακοπούν οι ρωσικές εισαγωγές μέσω TurkStream (15 bcm/έτος).
Η επόμενη συνάντηση στις 24 Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ θα λειτουργήσει ως «μίνι σύνοδος» για το πρότζεκτ. Εκτός από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι της Κομισιόν, ευρωπαίοι υπουργοί Ενέργειας, Διαχειριστές Υποδομών, Ρυθμιστικές Αρχές και εταιρείες με στόχο μακροχρόνιες συμφωνίες. Η ελληνική πλευρά θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ενώ από τον ιδιωτικό τομέα, η Atlantic See LNG Trade (Aktor – ΔΕΠΑ Εμπορίας) θα συμμετάσχει με στόχο νέες πολυετείς συμφωνίες.
Δομή και ευελιξία του Κάθετου Διαδρόμου
Με την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου, ο Κάθετος Διάδρομος θα αναλάβει κρίσιμο ρόλο στην αντικατάσταση ~15 bcm ετησίως. Η ελληνική θέση προτείνει νέα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας που θα αντικαταστήσουν τα υφιστάμενα Route 1, 2 και 3, διατηρώντας τα στοιχεία «one-stop-shop» και στοχευμένες εκπτώσεις, ενώ παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία. Η εφαρμογή τους θα είναι μεταβατική (2030–2032), ώστε να διασφαλιστεί συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Τα νέα φορτία LNG θα μπορούν να εκφορτώνονται σε ενδιάμεσους σταθμούς της διαδρομής, καθώς και σε Ουκρανία και Σλοβακία, αντί να έχουν αποκλειστικό προορισμό την Ουκρανία. Η πρόταση αναμένεται να τύχει θετικής υποδοχής από την Κομισιόν, η οποία έχει δείξει αυξημένη πρόθεση να ξεπεραστούν τα «αγκάθια».
Χρηματοδότηση και επενδυτικό πλαίσιο
Παρά τις περιοριστικές ρυθμίσεις για επιχορηγήσεις ορυκτών καυσίμων, η Ελλάδα εκτιμά ότι η επένδυση μπορεί να χαρακτηριστεί «επένδυση για ενεργειακή επάρκεια», παρακάμπτοντας τα εμπόδια. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στείλει «σήματα» οικονομικής στήριξης, ενώ η αμερικανική προώθηση του πρότζεκτ αναμένεται να μειώσει τις αντιρρήσεις εντός ΕΕ, κυρίως λόγω ανταγωνιστικών οδεύσεων βορειότερα.
Νέα εμπορικά deals της Atlantic See LNG Trade
Η αποδέσμευση του Vertical Corridor από τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο δημιουργεί σταθερό πλαίσιο ζήτησης (15 bcm ετησίως). Η Atlantic See LNG Trade στοχεύει στη σύναψη 20ετών συμφωνιών για αμερικανικό LNG, με προμήθεια έως 15 bcm/έτος, χρησιμοποιώντας «back-to-back» αρχιτεκτονική: εξασφαλίζει αγοραστή στην Ευρώπη πριν δεσμεύσει φορτίο LNG από ΗΠΑ.
Ήδη έχουν υπογραφεί:
Συμβόλαιο 20 ετών με Venture Global (0,7–4 bcm από το 2030)
MoU 20 ετών με Naftogaz και Nova Power & Gas για 3,7 bcm συνολικής προμήθειας
Ο στόχος της 24ης Φεβρουαρίου είναι να υπογραφούν συμφωνίες που ξεκινούν νωρίτερα (από 2028) και να δρομολογηθεί σταδιακά η μεταφορά πρώτου φορτίου LNG στην Ουκρανία (Μάρτιος).
Μ.Η.Τ. 242183