Η Ευρώπη «παγώνει» άνισα: Το 9,2% δεν έχει επαρκή θέρμανση – Το τεράστιο χάσμα – Ποιοι βρίσκονται στις πρώτες θέσεις

Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη, η ενεργειακή φτώχεια παραμένει μια βαθιά κοινωνική πληγή, που αποτυπώνεται πλέον με καθαρούς αριθμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024 που έδωσε στη δημοσιότητα η Eurostat, το 9,2% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης δηλώνει ότι δυσκολεύεται να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό.

Eurostat: Η Ελλάδα πρώτη στην ενεργειακή φτώχεια, στο στεγαστικό βάρος και στις ληξιπρόθεσμες οφειλές

Το ποσοστό αυτό δείχνει βελτίωση σε σχέση με το 2023, καθώς υποχώρησε κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, η εικόνα παραμένει αποκαλυπτική για το πώς η ακρίβεια, τα εισοδήματα και το κόστος ενέργειας συνεχίζουν να πιέζουν εκατομμύρια νοικοκυριά, ακόμη και σε χώρες όπου οι τιμές έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα ακραία επίπεδα των προηγούμενων ετών.

Η στατιστική υπηρεσία της ΕΕ επιβεβαιώνει, με τον πιο ωμό τρόπο, ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο συγκυριακό. Είναι διαρθρωτικό, κοινωνικό και σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένο με το εισόδημα, την ποιότητα κατοικίας, τις κλιματολογικές ανάγκες, αλλά και τη δυνατότητα των κρατών να δημιουργούν πολιτικές προστασίας για τους πιο ευάλωτους.

Η Ελλάδα στην «κόκκινη ζώνη»: 19% αδυνατεί να θερμάνει το σπίτι του

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο των στοιχείων της Eurostat αφορά την κατάταξη των κρατών-μελών. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, μαζί με τη Βουλγαρία, καθώς το 19% του πληθυσμού δηλώνει ότι αδυνατεί να διατηρήσει επαρκή θέρμανση στην κατοικία του.

Πρόκειται για ένα δεδομένο που λειτουργεί ως ηχηρό «καμπανάκι», καθώς δεν σχετίζεται μόνο με τις τιμές της ενέργειας, αλλά και με τη δομή του ελληνικού εισοδήματος, την ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, το κόστος στέγασης και την ενεργειακή κατάσταση του κτιριακού αποθέματος. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα της θέρμανσης δεν είναι απλά θέμα χειμώνα, αλλά δείκτης ανισότητας και κοινωνικής ευαλωτότητας.

Ακολουθούν η Λιθουανία με 18% και η Ισπανία με 17,5%, δείχνοντας ότι η ενεργειακή πίεση δεν περιορίζεται μόνο στον «φτωχότερο Νότο», αλλά χτυπά με ένταση και χώρες με διαφορετικό οικονομικό προφίλ.

Η Ευρώπη δύο ταχυτήτων: Από 19% σε Ελλάδα και Βουλγαρία, στο 2,7% στη Φινλανδία

Το χάσμα εντός της ΕΕ είναι εντυπωσιακό και αναδεικνύει μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων ως προς τη δυνατότητα κάλυψης βασικών ενεργειακών αναγκών. Στον αντίποδα των υψηλών ποσοστών, η Φινλανδία εμφανίζει μόλις 2,7% πληθυσμού που δυσκολεύεται να διατηρήσει το σπίτι του ζεστό, καταγράφοντας το χαμηλότερο ποσοστό στην Ένωση.

Χαμηλά ποσοστά καταγράφονται επίσης στην Πολωνία και τη Σλοβενία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό είναι 3,3%, ενώ η Εσθονία και το Λουξεμβούργο κινούνται στο 3,6%.

Η σύγκριση αυτή δεν είναι απλή στατιστική διαφορά. Είναι καθρέφτης πολιτικών επιλογών, διακυμάνσεων στο κόστος ζωής, επιπέδων κοινωνικής προστασίας και τελικά του πώς η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να αποδειχθεί κοινωνικά άδικη, εφόσον δεν συνοδεύεται από ισχυρούς μηχανισμούς στήριξης.

Μικρή βελτίωση, αλλά όχι «θεραπεία»: Τι δείχνει η πτώση 1,4 μονάδων

Η μείωση του ποσοστού κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2023 επιβεβαιώνει ότι μέρος των πιέσεων έχει υποχωρήσει, πιθανότατα ως αποτέλεσμα της σταθεροποίησης των διεθνών τιμών ενέργειας, των επιδοτήσεων, αλλά και της προσαρμογής νοικοκυριών και αγορών σε μια νέα πραγματικότητα υψηλότερου κόστους.

Ωστόσο, το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους δέκα Ευρωπαίους εξακολουθεί να έχει δυσκολία στη βασική ανάγκη θέρμανσης δείχνει ότι η «επιστροφή στην κανονικότητα» δεν έχει φτάσει παντού. Και κυρίως, ότι σε αρκετές χώρες η ενεργειακή φτώχεια έχει παγιωθεί ως μόνιμο κοινωνικό χαρακτηριστικό, ιδιαίτερα για τα χαμηλά εισοδήματα, τους ηλικιωμένους και τα νοικοκυριά που διαμένουν σε κατοικίες με χαμηλή ενεργειακή απόδοση.

Η θέρμανση ως δείκτης ανισότητας και ανθεκτικότητας

Η θέρμανση ενός σπιτιού δεν είναι απλώς ενεργειακό ζήτημα. Είναι οικονομικός δείκτης. Αποτυπώνει την πραγματική αγοραστική δύναμη, την ποιότητα ζωής και την αντοχή του κοινωνικού ιστού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα που βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, μαζί με τη Βουλγαρία, στέλνει ένα μήνυμα που ξεπερνά τις τιμές του πετρελαίου ή του ρεύματος: δείχνει ότι το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να «τρυπά» τα νοικοκυριά με τρόπο που δεν απορροφάται από τα εισοδήματα.

Και όσο η Ευρώπη επιταχύνει την πράσινη μετάβαση, η πρόκληση θα γίνεται πιο σύνθετη. Γιατί χωρίς αποτελεσματικές πολιτικές ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και χωρίς στοχευμένα μέτρα κοινωνικής προστασίας, το ενεργειακό ζήτημα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μόνιμο παράγοντα κοινωνικής πόλωσης.

Διαβάστε επίσης; Πετρέλαιο θέρμανσης δύο ταχυτήτων στην Ελλάδα: Σταθερότητα στην αντλία, όχι στον λογαριασμό