Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διαχειριστεί τον αυξανόμενο κίνδυνο αναταράξεων στην αγορά αεροπορικών καυσίμων, διαβεβαιώνοντας ότι προς το παρόν δεν υφίσταται έλλειψη κηροζίνης, αλλά προετοιμάζοντας παράλληλα εναλλακτικά σενάρια τροφοδοσίας.
Γαλλία: Σχέδιο «διάσωσης» για τις αεροπορικές μετά το σοκ της κηροζίνης
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η πιθανή αξιοποίηση της αμερικανικής κηροζίνης τύπου Jet A, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και εκτίναξη των τιμών.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA) άνοιξε σήμερα τον δρόμο για ενδεχόμενη διεύρυνση της χρήσης του Jet A στην ευρωπαϊκή αγορά, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο καύσιμο δεν χρησιμοποιείται σήμερα συστηματικά στην Ευρώπη λόγω διαφοροποιήσεων στα τεχνικά πρότυπα πιστοποίησης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, εξετάζει μέτρα εξοικονόμησης καυσίμου και βελτιστοποίησης της αεροπορικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης της αποδοτικότερης χρήσης της χωρητικότητας αεροσκαφών και της ανακατανομής χρονοθυρίδων (slots) στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Πίεση στην αγορά χωρίς ακόμη φυσικές ελλείψεις
Οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει επαρκώς τροφοδοτημένη. Παρόμοιο μήνυμα εκπέμπει και η γαλλική κυβέρνηση, με τον υπουργό Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ να δηλώνει ότι δεν υπάρχει «κανένας φόβος» ελλείψεων κατά τους επόμενους μήνες, αν και αναγνώρισε ότι ο κίνδυνος αυξάνεται όσο παρατείνεται η κρίση.
Πριν από την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, περίπου το 20% της κηροζίνης που κατανάλωνε η Ευρώπη διερχόταν από το Στενό του Ορμούζ, στοιχείο που εξηγεί την έντονη ανησυχία των αγορών μετά τη διακοπή της κυκλοφορίας στην περιοχή.
Η άνοδος των τιμών έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τον κλάδο των αερομεταφορών, με αρκετές – κυρίως low cost – αεροπορικές εταιρείες να περιορίζουν δρομολόγια ή να ανακοινώνουν ακυρώσεις πτήσεων προκειμένου να περιορίσουν το λειτουργικό κόστος.
Όπως σημειώνει ο ειδικός στις αερομεταφορές Ματέο Μιρόλο, «σε αυτή τη φάση το πρόβλημα αφορά κυρίως το κόστος του καυσίμου και όχι τη φυσική διαθεσιμότητα». Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη αστάθεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματικές δυσκολίες τροφοδοσίας εντός των επόμενων μηνών.
Ανάλογη προειδοποίηση διατύπωσε και ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, αναγνωρίζοντας ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη εισέλθει σε φάση ελλείψεων, αλλά «το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί».
Παρακολούθηση αποθεμάτων και διαφοροποιήσεις μεταξύ κρατών
Η Κομισιόν ανακοίνωσε ήδη τη δημιουργία ειδικού παρατηρητηρίου για την κηροζίνη, προκειμένου να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για τα διαθέσιμα αποθέματα στα 27 κράτη-μέλη.
Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει τα κράτη να διατηρούν στρατηγικά αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων που αντιστοιχούν σε 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών ή 61 ημέρες εγχώριας κατανάλωσης, χωρίς όμως να γίνεται διακριτή καταγραφή ανά κατηγορία καυσίμου, όπως βενζίνη, diesel ή αεροπορική κηροζίνη.
Σύμφωνα με πηγές της Επιτροπής, η έκθεση των κρατών-μελών στον κίνδυνο διαφοροποιείται σημαντικά. Χώρες με περιορισμένες δυνατότητες διύλισης, όπως η Ιρλανδία, θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες, ενώ κράτη με ισχυρότερη ενεργειακή υποδομή και μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα, όπως η Φινλανδία, εμφανίζονται καλύτερα προετοιμασμένα.
Παράλληλα, ευρωπαϊκοί κύκλοι εκφράζουν επιφυλάξεις ότι ορισμένες αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να αξιοποιούν την κρίση ως αφορμή για τη διακοπή λιγότερο κερδοφόρων γραμμών.
Jet A: Τεχνικές διαφορές και ευρωπαϊκές επιφυλάξεις
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται πλέον η πιθανότητα ευρύτερης χρήσης της αμερικανικής κηροζίνης Jet A στην Ευρώπη.
Το Jet A χρησιμοποιείται ευρέως στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρώπη και διεθνώς κυριαρχεί το Jet A-1. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο τύπων καυσίμου αφορά το σημείο πήξης: το Jet A-1 διαθέτει χαμηλότερο όριο αντοχής σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, χαρακτηριστικό κρίσιμο για πτήσεις μεγάλων αποστάσεων και υψηλού υψομέτρου.
Για τον λόγο αυτό, οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί είναι αυστηρότεροι ως προς τις προδιαγραφές χρήσης, γεγονός που μέχρι σήμερα περιόριζε τη διανομή του Jet A στην ευρωπαϊκή αγορά, πλην ειδικών περιπτώσεων αεροσκαφών που προέρχονται από τις ΗΠΑ.
Παρά τις τεχνικές επιφυλάξεις, αρκετές αεροπορικές εταιρείες πιέζουν ήδη για προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών, με στόχο την ενίσχυση της διαθεσιμότητας καυσίμου ενόψει της θερινής περιόδου.
Στροφή στα βιώσιμα καύσιμα αεροπορίας
Μακροπρόθεσμα, οι Βρυξέλλες επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης στα Sustainable Aviation Fuels (SAF), δηλαδή στα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα μη ορυκτής προέλευσης.
Η σημερινή κρίση θεωρείται από αρκετούς αναλυτές πιθανός καταλύτης για νέες επενδύσεις τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Όπως εκτιμά ο Ματέο Μιρόλο, η ενεργειακή αβεβαιότητα ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον σε ταχύτερη ανάπτυξη των SAF όχι μόνο για λόγους κλιματικής πολιτικής, αλλά και στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας και αυτονομίας.
Μ.Η.Τ. 242183