H διάρκεια ζωής ενός Φ/Β είναι 20-30 χρόνια, ήδη αρκετά από αυτά, λόγω φθοράς ή αντικατάστασης, έχουν καταστεί άχρηστα και χρήζουν ορθής διαχείρισης και ανακύκλωσης, για να μην δημιουργήσουν όγκους αποβλήτων που θα επιβαρύνουν το περιβάλλον και την υγεία. Ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΙRENA προειδοποιεί ότι «μέχρι το 2050 θα έχουμε βουνά ολόκληρα από φωτοβολταϊκά που έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους, αν δεν ξεκινήσουμε άμεσα να στήνουμε ολοκληρωμένες αλυσίδες ανακύκλωσης». Τη λύση απέναντι στην περιβαλλοντική αυτή απειλή δίνει, η ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ ΑΕ, ως εγκεκριμένος φορέας εναλλακτικής διαχείρισης ΑΗΗΕ από το 2009 – και ειδικά για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια από το 2020.
Η ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ έχει διαχειριστεί ήδη, πάνω από 400 τόνους αποβλήτων φωτοβολταϊκών, αριθμός που αυξάνεται με εντυπωσιακή ταχύτητα, επιβεβαιώνοντας ότι η διαδικασία συλλογής και ανάκτησης λειτουργεί στην πράξη. Παράλληλα, οι νέες μονάδες ανακύκλωσης που έχουν αναπτυχθεί στην Κρήτη, στη Στερεά Ελλάδα και στη Δυτική Μακεδονία συμπληρώνουν μια ολοκληρωμένη εθνική αλυσίδα κυκλικής διαχείρισης.
Επιτακτική ανάγκη η εφαρμογή κανόνων ορθής διαχείρισης και ανακύκλωσης
Η αγορά Φωτοβολταϊκών (Φ/Β) πλαισίων παρουσιάζει παγκοσμίως αλματώδη ανάπτυξη, καθώς η ηλιακή ενέργεια αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ενεργειακής μετάβασης προς ένα βιώσιμο μέλλον.
Ωστόσο, η ραγδαία αυξανόμενη χρήση φωτοβολταϊκών πλαισίων για την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, οδηγεί επιτακτικά στην εφαρμογή των κανόνων ορθής διαχείρισης και ανακύκλωσής τους όταν αυτά απορρίπτονται ως άχρηστα στο τέλος κύκλου ζωής των ή αντικαθίστανται λόγω φθοράς, ή μειωμένης απόδοσης ή παλαιάς τεχνολογίας, προκειμένου ο διαρκώς αυξανόμενος όγκος των αποβλήτων αυτών στα επόμενα έτη να παραμένει διαχειρίσιμος προτού καταστεί ανεξέλεγκτος και δύσκολα αντιμετωπίσιμος.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΙRENA προειδοποιεί ότι «μέχρι το 2050 θα έχουμε βουνά ολόκληρα από φωτοβολταϊκά που έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους, αν δεν ξεκινήσουμε άμεσα να στήνουμε ολοκληρωμένες αλυσίδες ανακύκλωσης».
Μέτρα αντιμετώπισης στην Ευρώπη
Οι ευρωπαϊκές χώρες φαίνεται να λαμβάνουν μέτρα ως προς το θέμα αυτό. Για παράδειγμα, η Γαλλία εγκαινίασε μια ολοκληρωμένη βιομηχανική μονάδα για την πλήρη ανακύκλωση των ηλιακών πάνελ, η οποία σχεδιάζει να εκμεταλλεύεται και να επαναχρησιμοποιεί το 99% των υλικών των παλιών φωτοβολταϊκών.
Στην Ιταλία λειτουργεί βιομηχανική μονάδα για την ανακύκλωση Φ/Β πλαισίων αξιοποιώντας ορισμένα υλικά των παλιών Φ/Β.
Η θέση της Ελλάδας απέναντι στο πρόβλημα
Στην Ελλάδα ωστόσο μόλις πρόσφατα κάποιες μονάδες ανακύκλωσης ΑΗΗΕ αναπτύσσουν βιομηχανικό εξοπλισμό και δραστηριότητα στον τομέα της ανακύκλωσης Φ/Β πλαισίων και αυτό θα είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί.
Λόγω της ηλιοφάνειάς της η Ελλάδα έχει ένα μεγάλο αριθμό εγκατεστημένων Φ/Β πλαισίων, ήδη από τα έτη 2000, με μικρές ποσότητες, συνέχεια 2008-2013 με μεγάλη αύξηση, σε μεγάλες ή μικρότερες μονάδες και σταθμούς ΑΠΕ, οι οποίες συνεχώς αναπτύσσονται στην επικράτεια με ιδιαίτερα μεγάλη συχνότητα τα τελευταία έτη.
H διάρκεια ζωής ενός Φ/Β είναι 20-30 χρόνια, ήδη αρκετά από αυτά λόγω φθοράς ή αντικατάστασης, έχουν καταστεί άχρηστα και χρήζουν ορθής διαχείρισης και ανακύκλωσης, για να μην δημιουργήσουν όγκους αποβλήτων που θα επιβαρύνουν το περιβάλλον και την υγεία. Οπότε είναι προφανές ότι επιβάλλεται επιτακτικά η ανακύκλωσή τους (κατάλληλη συλλογή, απορρύπανση, ανάκτηση πρώτων υλών) καθώς και η εξασφάλιση της χρηματοδοτικής εισφοράς ανακύκλωσης που προβλέπεται νόμιμα για το σκοπό αυτό.
Οι ενεργειακοί στόχοι για το 2030 και το 2050 προβλέπουν ακόμα περισσότερα (εκτιμώμενη ποσότητα μέχρι το 2030: 300.000-400.000 τόνοι).
Οφείλουμε συνεπώς να διασφαλίσουμε την ορθή διαχείριση των απορριμμάτων και την ανακύκλωσή τους: αφενός γιατί η απόρριψη σε χώρους ταφής είναι εξαιρετικά επιβαρυντική για το περιβάλλον, αφετέρου γιατί η ανάκτηση υλικών, όπως γυαλί, πυρίτιο, αλλά και μετάλλων, όπως ασήμι, χαλκός, αλουμίνιο, συμβάλλει θετικά στην εξοικονόμηση των πρώτων υλών.
Κανόνες για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων ΗΗΕ
Τα φωτοβολταϊκά πλαίσια υπάγονται στην κατηγορία του Ηλεκτρικού – Ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΗΗΕ) σύμφωνα με την οδηγία 2012/19/ΕΚ η οποία θέτει τους κανόνες και τις προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων ΗΗΕ(ΑΗΗΕ), την οποία ήδη από το έτος 2014, υιοθετεί και το εθνικό νομικό πλαίσιο καθώς και τις τροποποιήσεις αυτής που ακολούθησαν συνέχεια. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η οργανωτική και οικονομική (χρηματοδοτική) ευθύνη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων διαχείρισης αποβλήτων ΗΗΕ ανατίθεται στους παραγωγούς του προϊόντος, και μάλιστα, όχι όταν το προϊόν καταστεί απόβλητο αλλά όταν το προϊόν διατίθεται πρώτη φορά στην ελληνική αγορά, με οποιοδήποτε τρόπο, από απόσταση ή και διαδικτυακά.
Ο παραγωγός, νομικό η φυσικό πρόσωπο, όπως ορίζεται στο αρθ. 11 του ν. 4819/2021(ΦΕΚ Α΄129/2021) και στο αρθ. 13 της ΚΥΑ 23615/651/ Ε.103/ 2014(ΦΕΚ Β΄1184/2014)όπως ισχύουν, υποχρεούται να συμμετέχει σε συλλογικό Σύστημα διαχείρισης(ΣΣΕΔ) αποβλήτων του συγκεκριμένου προϊόντος εφόσον δεν έχει οργανώσει ατομικό σύστημα.
Εν προκειμένω, ως προς τα Φ/Β πλαίσια, ο παραγωγός οφείλει να συμβάλλεται με το φορέα, να εγγράφεται και να καταχωρεί στοιχεία του ίδιου και ποσότητες πωληθέντων προϊόντων του στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ) του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και να καταβάλλει αντίστοιχη χρηματική εισφορά ανακύκλωσης στο ΣΣΕΔ.
Στην Ελλάδα λειτουργική λύση στο πρόβλημα για τη διαχείριση των παλαιών φωτοβολταϊκών πλαισίων δίνει η ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ ΑΕ, μέσα από τις σύγχρονες υποδομές και το οργανωμένο δίκτυο συλλογής που διαθέτει.
Διαβάστε επίσης; Κυκλική οικονομία στην ενέργεια: Κατώτατες εισφορές για φωτοβολταϊκά και μηχανισμοί κάλυψης κόστους μπαταριών
Μ.Η.Τ. 242183