Το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας εισάγει νέα εργαλεία πρόληψης πλημμυρών – Τι περιλαμβάνει

Σε νέα φάση περνά ο σχεδιασμός της Πολιτικής Προστασίας απέναντι στον πλημμυρικό κίνδυνο, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την εκ των υστέρων διαχείριση στην πρόληψη και στην έγκαιρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη», που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, εισάγει ένα πλέγμα νέων εργαλείων που στοχεύει να απαντήσει σε ένα πρόβλημα το οποίο πλέον εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση, όπως έδειξαν και τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αττική.

Ο πυρήνας των ρυθμίσεων εστιάζει στη δημιουργία πιο «επιστημονικά θωρακισμένων» μηχανισμών αξιολόγησης κινδύνου, στην αναβάθμιση της μετεωρολογικής υποστήριξης σε πραγματικό χρόνο, αλλά και στην υποχρέωση Δήμων και Περιφερειών να περάσουν σε συστηματική χαρτογράφηση ευάλωτων περιοχών και σε συγκεκριμένα σχέδια πρόληψης. Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια να αποκτήσει η χώρα κοινή «γλώσσα» κινδύνου και ενιαίο πλαίσιο δράσης, πριν η βροχή γίνει καταστροφή.

Υποεπιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου: Επιστήμονες σε διαρκή αξιολόγηση

Κεντρική καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η σύσταση Υποεπιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, η οποία θα λειτουργεί εντός της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου και θα αποτελεί τον «επιστημονικό κόμβο» που θα αποτιμά σε συνεχή βάση το επίπεδο επικινδυνότητας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, στην υποεπιτροπή θα συμμετέχουν εξειδικευμένοι επιστήμονες, όπως υδρολόγοι, με αποστολή όχι μόνο να παρακολουθούν τα μετεωρολογικά δεδομένα, αλλά να συνυπολογίζουν κρίσιμες παραμέτρους που στην πράξη κρίνουν το μέγεθος μιας πλημμυρικής απειλής. Ο κορεσμός του εδάφους, η συμπεριφορά των ρεμάτων, τα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής, η τρωτότητα του αστικού ιστού και το επίπεδο των υποδομών περνούν στην ίδια «εξίσωση», ώστε ο κίνδυνος να αποτιμάται με πιο ρεαλιστικά επιχειρησιακά κριτήρια και όχι μόνο με βάση το ύψος της βροχής.

Η φιλοσοφία είναι σαφής: η πρόγνωση καιρού από μόνη της δεν αρκεί, αν δεν μπορεί να μεταφραστεί σε αξιόπιστη εκτίμηση κινδύνου και σε συγκεκριμένες προληπτικές κινήσεις εγκαίρως.

Unit7–METEO: Επιχειρησιακή μετεωρολογία 24/7 στο ΕΣΚΕΔΙΚ

Το δεύτερο μεγάλο σκέλος αφορά την ίδρυση Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας (Unit7–METEO) στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Πρόκειται για μια μονάδα που, σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, θα παρέχει εξειδικευμένες μετεωρολογικές αναλύσεις και προβλέψεις επιχειρησιακού χαρακτήρα, σε εικοσιτετράωρη βάση.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η ικανότητα πρόβλεψης όχι απλώς του «τι καιρού θα κάνει», αλλά του πότε, πού και με ποια ένταση θα εκδηλωθεί ένα φαινόμενο και τι επιπτώσεις είναι πιθανό να προκαλέσει στις πιο ευάλωτες ζώνες. Με άλλα λόγια, η Πολιτική Προστασία επιχειρεί να περάσει από την κλασική μετεωρολογική ενημέρωση σε ένα πιο σύνθετο μοντέλο «επιχειρησιακής πρόγνωσης», με άμεση χρησιμότητα για τη λήψη αποφάσεων πριν και κατά τη διάρκεια έντονων φαινομένων.

Η νέα μονάδα αναμένεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά με την επιστημονική εκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου, αλλά και να συμβάλει στη βελτίωση της ακρίβειας των έγκαιρων προειδοποιήσεων προς τους πολίτες, όπως τα μηνύματα μέσω του 112. Στο νέο μοντέλο, η απλή πρόγνωση βροχόπτωσης δεν θα είναι αρκετή: η πληροφορία θα συνοδεύεται από εκτίμηση χρόνου εκδήλωσης, γεωγραφικής κατανομής, έντασης και πιθανών επιπτώσεων, ώστε να «μεταφράζεται» σε στοχευμένη ετοιμότητα.

Υποχρεωτικά τοπικά σχέδια πρόληψης: Οι Δήμοι μπαίνουν στο επίκεντρο

Ιδιαίτερο βάρος δίνει το νομοσχέδιο στα υποχρεωτικά τοπικά ειδικά σχέδια πρόληψης πλημμυρικού κινδύνου, τα οποία καλούνται να καταρτίσουν Δήμοι και Περιφέρειες. Με το νέο πλαίσιο, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποκτά ρόλο πρώτης γραμμής, όχι μόνο στην αντιμετώπιση, αλλά κυρίως στην πρόληψη, με συστηματική χαρτογράφηση των περιοχών υψηλής τρωτότητας και ιεράρχηση παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, στόχος είναι η πρόληψη να ενσωματωθεί στον επιχειρησιακό σχεδιασμό των ΟΤΑ και στην καθημερινή λειτουργία υπηρεσιών που μέχρι σήμερα συχνά ενεργοποιούνταν όταν το φαινόμενο είχε ήδη ξεσπάσει. Η επιλογή αυτή έρχεται ως απάντηση σε ένα διαχρονικό πρόβλημα: την άνιση ετοιμότητα ανά περιοχή και την έλλειψη σταθερών πρωτοκόλλων δράσης, ιδιαίτερα σε δήμους με περιορισμένους πόρους.

Μεταβατική περίοδος και στήριξη από το κράτος: Για να μην μείνει το πλαίσιο στα χαρτιά

Το νομοσχέδιο αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι οι δυνατότητες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν είναι ίδιες. Γι’ αυτό προβλέπει μεταβατική περίοδο, σαφή χρονοδιαγράμματα εκπόνησης των νέων σχεδίων, αλλά και επιστημονική και διοικητική υποστήριξη από το κεντρικό κράτος, ώστε η εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων να είναι σταδιακή και λειτουργική.

Σε αυτό το σημείο, το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να υπάρξει πραγματική παραγωγή σχεδίων και χαρτογραφήσεων και όχι τυπική συμμόρφωση, αφετέρου να μπορούν οι Δήμοι να εφαρμόζουν τα σχέδια στην πράξη, με επαρκείς ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους.

Ειδική μέριμνα για μικρούς νησιωτικούς και ορεινούς δήμους

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για μικρούς νησιωτικούς και ορεινούς δήμους, περιοχές που συχνά έχουν υψηλή έκθεση σε πλημμυρικούς κινδύνους, αλλά χαμηλή διοικητική και τεχνική δυνατότητα να ανταποκριθούν. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, προωθούνται στοχευμένες δράσεις υποστήριξης για την κατάρτιση και υλοποίηση των ειδικών σχεδίων, οι οποίες θα εντάσσονται στον ετήσιο προγραμματισμό του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς σε πολλές από αυτές τις περιοχές η τρωτότητα είναι μεγαλύτερη λόγω γεωμορφολογίας και περιορισμένων υποδομών, ενώ ταυτόχρονα οι δυνατότητες άμεσης επέμβασης είναι μειωμένες.

Συνολικά, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο επιχειρεί να χτίσει μια πιο μόνιμη και συστηματική γραμμή άμυνας απέναντι στις πλημμύρες, σε μια χώρα όπου η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα ακραίων επεισοδίων. Αν το νέο μοντέλο λειτουργήσει όπως περιγράφεται, το κρίσιμο κέρδος δεν θα είναι μόνο οι καλύτερες προειδοποιήσεις, αλλά κυρίως η πιο έγκαιρη κινητοποίηση και η στοχευμένη πρόληψη, προτού μια έντονη βροχόπτωση εξελιχθεί σε καταστροφή.

Διαβάστε επίσης; Η Πολιτική Προστασία αλλάζει δόγμα: Τι φέρνει το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη»