Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού, ειδικοί προειδοποιούν για τη διαρκή απειλή της λειψυδρίας, την πτώση αποθεμάτων και την ανάγκη νέας εθνικής στρατηγικής

Παρά την αυξημένη χιονόπτωση και τις κάπως καλύτερες βροχοπτώσεις συγκριτικά με τον εξαιρετικά άνυδρο χειμώνα 2023-2024, η συνολική εικόνα της χώρας παραμένει ανησυχητική. Ο καθηγητής Δημήτρης Εμμανουλούδης εξηγεί ότι ενώ υπάρχει αύξηση της τάξης του 50% στις βροχοπτώσεις και 70% στις χιονοπτώσεις στη Βόρεια Ελλάδα, τα επίπεδα παραμένουν 20-30% χαμηλότερα από τις χειμερινές περιόδους των προηγούμενων ετών.

Ο καθοριστικός παράγοντας δεν είναι μόνο οι βροχές και τα χιόνια, αλλά και το πότε θα ξεκινήσει η άνοδος της θερμοκρασίας, καθώς η πρόωρη έλευση της ζέστης αυξάνει την εξάτμιση και την κατανάλωση. «Δεν είναι λόγος για πανηγυρισμούς», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο καθηγητής, καθώς η διαχείριση του καλοκαιριού θα κριθεί από πολλούς παράγοντες.

Στην Αττική, τα αποθέματα στους τέσσερις κύριους ταμιευτήρες (Εύηνος, Μαραθώνας, Μόρνος, Υλίκη) είναι σημαντικά μειωμένα: 655 εκατ. κυβικά μέτρα φέτος, έναντι 932 εκατ. πέρυσι, ενώ «καλές» χρονιές έφταναν τα 1 δισ. κυβικά.

Η λειψυδρία είναι εδώ – και δεν φεύγει

Η υδρολόγος Ελισσάβετ Φελώνη και ο Δημήτρης Εμμανουλούδης συμφωνούν πως βρισκόμαστε πλέον αντιμέτωποι με ένα φαινόμενο όχι παροδικό αλλά διαρκές: ένα μοτίβο συνεχόμενων ξηρών ετών, που ενδεχομένως εντάσσεται σε μια νέα κλιματική κανονικότητα.

«Ακόμη κι αν έχουμε καλές υδρολογικές χρονιές, η αυξανόμενη κατανάλωση, ειδικά λόγω του τουρισμού, υπερκαλύπτει τα όποια οφέλη», σημειώνει ο κ. Εμμανουλούδης. Με 35 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως, η πίεση στους υδατικούς πόρους –ιδίως σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές– είναι τεράστια και θα ενταθεί.

Η κ. Φελώνη τονίζει ότι ακόμη και η πλημμυρική δραστηριότητα, που έχει ενταθεί λόγω της κλιματικής αστάθειας, δεν βοηθά τα αποθέματα, καθώς το νερό χάνεται χωρίς να ταμιεύεται. Αντιθέτως, οι χιονοπτώσεις και η σταθερή κατανομή των βροχοπτώσεων παραμένουν οι πλέον ευεργετικοί παράγοντες.

Υπόγεια νερά: υφαλμύρινση και νιτρικά επιδεινώνουν την εικόνα

Στα υπόγεια υδροφόρα συστήματα της χώρας, η κατάσταση είναι εξίσου δύσκολη. Ο Βασίλης Ζόραπας από την ΕΑΓΜΕ εξηγεί πως η υφαλμύρινση –η είσοδος θαλασσινού νερού στους υδροφορείς λόγω υπεράντλησης– έχει πλήξει μεγάλο μέρος των νησιών του Αιγαίου, της Αργολίδας και των παραθαλάσσιων περιοχών της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Πρόκειται για παθογένειες δεκαετιών, που δεν αντιστρέφονται εύκολα, ακόμη και με συνεχή υδρολογική βελτίωση. Οι ίδιες περιοχές πλήττονται και από αυξημένα νιτρικά ιόντα, συνέπεια εντατικής χρήσης λιπασμάτων. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι μόνο ποσοτικό αλλά και ποιοτικό.

Τεχνικές λύσεις, πολιτική βούληση και αλλαγή κουλτούρας

Η λύση στο πρόβλημα του νερού δεν περιορίζεται στις καιρικές συνθήκες, αλλά προϋποθέτει τεχνικά έργα ταμίευσης, νέες υποδομές, εθνικό σχεδιασμό και –ίσως το δυσκολότερο– αλλαγή συμπεριφοράς και κουλτούρας.

Ο κ. Εμμανουλούδης τονίζει ότι «είναι αδιανόητο το νερό να καταλήγει ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα» όταν υπάρχουν διαθέσιμες τεχνολογίες υδρομάστευσης. Από την άλλη, η κατανάλωση σε ξενοδοχεία, εστίαση και νοικοκυριά οφείλει να περιοριστεί δραστικά, μέσα από ενημέρωση και αλλαγή νοοτροπίας.

Η κ. Φελώνη ζητά ολοκληρωμένα προγράμματα για τον τουριστικό τομέα, καθώς και ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνείδησης στην εκπαίδευση. «Χωρίς νέα γενιά πολιτών που θα σέβεται τον φυσικό πόρο, οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν», σημειώνει.

Ο κ. Ζόραπας προτείνει τη δημιουργία πιο συνεκτικών σχεδίων εμπλουτισμού υδροφορέων, τη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση και τη συνδυασμένη δράση κράτους και πολιτών, ώστε να υπάρξει ελπίδα ανάκαμψης.

📌 Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού φέτος δεν προσφέρεται για εφησυχασμό, αλλά για αφύπνιση. Το νερό στην Ελλάδα βρίσκεται υπό πίεση. Κι όπως προειδοποιούν οι ειδικοί: το καλοκαίρι έρχεται, αλλά τα αποθέματα δεν το περιμένουν.

Διαβάστε επίσης: ΕΥΔΑΠ: Επενδύσεις 2,5 δισ. ευρώ για δίκτυα, διαρροές και έργα λειψυδρίας