Περσικός Κόλπος: Τα λιμάνια που κρατούν «ζωντανό» το εμπόριο μετά το σοκ στο Ορμούζ

Η παράκαμψη του Ορμούζ που έσωσε το εμπόριο αλλά δημιούργησε νέα γεωπολιτική «ωρολογιακή βόμβα» – Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα λιμάνια των ΗΑΕ

Η εύθραυστη ισορροπία στον Περσικό Κόλπο παραμένει στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας, καθώς η περιοχή προσπαθεί να διατηρήσει ανοιχτές τις εμπορικές και ενεργειακές της αρτηρίες μετά τη νέα κρίση στο Στενό του Ορμούζ και την κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν.

Παρότι τις τελευταίες ώρες ενισχύονται οι πληροφορίες περί πιθανής συμφωνίας αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η πραγματικότητα στην περιοχή δείχνει ότι η γεωπολιτική ζημιά έχει ήδη αφήσει βαθύ αποτύπωμα στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στη ναυτιλία και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον δύο λιμάνια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, η Φουτζέιρα και το Χορ Φακάν, τα οποία μετατράπηκαν από δευτερεύουσες εμπορικές εγκαταστάσεις σε κομβικές υποδομές επιβίωσης για το εμπόριο και τις εξαγωγές πετρελαίου του Κόλπου.

Με το Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται ουσιαστικά υπό διαρκή απειλή μετά τις ιρανικές κινήσεις και τη στρατιωτική ένταση στην περιοχή, τα ΗΑΕ αναγκάστηκαν να στραφούν προς την ακτή του Κόλπου του Ομάν, δημιουργώντας μια εναλλακτική διαδρομή για φορτία, καύσιμα και εμπορεύματα.

Η στρατηγική αυτή λειτούργησε προσωρινά. Ωστόσο, οι πρόσφατες επιθέσεις με drones στη Ζώνη Πετρελαϊκής Βιομηχανίας της Φουτζέιρα έδειξαν πόσο ευάλωτη έχει γίνει πλέον αυτή η νέα «γραμμή άμυνας» του περιφερειακού εμπορίου.

Τα δύο λιμάνια που κρατούν όρθιο το εμπόριο και τις εξαγωγές πετρελαίου

Το Χορ Φακάν εξελίχθηκε μέσα σε λίγους μήνες σε βασική πύλη εισαγωγών για την ανατολική ακτή των ΗΑΕ, αναλαμβάνοντας τεράστιο όγκο φορτίων που παλαιότερα κατευθύνονταν απευθείας στο λιμάνι Τζέμπελ Αλί του Ντουμπάι.

Η κίνηση εμπορευματοκιβωτίων εκτινάχθηκε περίπου 25 φορές, ενώ οι μετακινήσεις φορτηγών αυξήθηκαν από περίπου 100 ημερησίως σε περισσότερες από 7.000, καθώς μέσω του λιμανιού διακινούνται πλέον τρόφιμα, ιατρικά εφόδια και βασικά προϊόντα για ολόκληρη την περιοχή.

Ακόμη πιο κρίσιμος θεωρείται ο ρόλος της Φουτζέιρα, καθώς εκεί καταλήγει ο αγωγός αργού πετρελαίου του Αμπού Ντάμπι, δίνοντας στην ADNOC τη δυνατότητα να συνεχίσει τις εξαγωγές πετρελαίου χωρίς να εξαρτάται πλήρως από το Ορμούζ.

Χωρίς τη Φουτζέιρα, η σημερινή στρατηγική εξαγωγών ενέργειας των ΗΑΕ ουσιαστικά καταρρέει, γεγονός που εξηγεί γιατί η περιοχή έχει μετατραπεί πλέον σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς στόχους στον Κόλπο.

Οι επιθέσεις των τελευταίων ημερών προκάλεσαν άμεσο σοκ στις αγορές. Η τιμή του Brent σημείωσε άνοδο περίπου 6%, με τα συμβόλαια να κλείνουν κοντά στα 115 δολάρια το βαρέλι, επαναφέροντας φόβους για νέο ενεργειακό κύμα ακρίβειας διεθνώς.

Το Ιράν δείχνει τις νέες ζώνες πίεσης στον Κόλπο

Η νέα γεωγραφία του εμπορίου έχει αλλάξει και τη γεωγραφία της απειλής. Καθώς μεγάλο μέρος των εμπορικών και ενεργειακών λειτουργιών συγκεντρώνεται πλέον σε δύο σημεία της ίδιας ακτογραμμής, η Τεχεράνη αποκτά τη δυνατότητα να ασκεί στοχευμένη πίεση σε κρίσιμες υποδομές.

Το μήνυμα έγινε ακόμη πιο σαφές μετά τη δημοσιοποίηση χάρτη από το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης, στον οποίο εμφανίζεται νέα ζώνη ελέγχου που εκτείνεται κατά μήκος σημαντικών τμημάτων της ακτογραμμής του Κόλπου του Ομάν, ακριβώς στις περιοχές όπου βρίσκονται οι νέες εμπορικές «βαλβίδες» των ΗΑΕ.

Αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς προειδοποιούν ότι, παρά το γεγονός ότι τα πλοία συνεχίζουν ακόμη να προσεγγίζουν τα λιμάνια, οποιαδήποτε παρατεταμένη πίεση ή νέα πλήγματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα ολόκληρης της περιοχής.

Για χώρες όπως το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τη θαλάσσια διέλευση μέσω Ορμούζ, η εναλλακτική λύση θα ήταν χερσαίες μεταφορές μέσω της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας της Σαουδικής Αραβίας — ένα πολύ ακριβότερο και σαφώς πιο αργό μοντέλο μεταφοράς που δεν έχει σχεδιαστεί για να σηκώσει τόσο μεγάλο όγκο περιφερειακού εμπορίου.

Την ίδια στιγμή, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση έως το 2027 θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο ακόμη και στα 125 δολάρια το βαρέλι, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον παγκόσμιο πληθωρισμό και το κόστος τροφίμων και λιπασμάτων.

Η περιοχή μπορεί προς το παρόν να παραμένει λειτουργική, ωστόσο το νέο εμπορικό και ενεργειακό μοντέλο του Περσικού Κόλπου δείχνει πλέον πολύ πιο εκτεθειμένο σε γεωπολιτικά σοκ από ό,τι πριν από την κρίση στο Ορμούζ.