Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί βαθύ πλήγμα στις παγκόσμιες εμπορευματικές ροές, με τη ναυτιλιακή βιομηχανία να βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών.
Καθώς η διέλευση πλοίων στον Περσικό Κόλπο έχει περιοριστεί δραματικά, εταιρείες μεταφορών και εξαγωγικοί όμιλοι στρέφονται αναγκαστικά σε χερσαίες μεταφορές μέσω φορτηγών, αναζητώντας εναλλακτικούς δρόμους για την τροφοδοσία της Μέσης Ανατολής.
Η μετάβαση αυτή, όμως, δημιουργεί τεράστιες πιέσεις στο κόστος, στους χρόνους παράδοσης και στη συνολική λειτουργία των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού.
Οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν είναι ήδη εμφανείς: φορτία με προορισμό τη Μέση Ανατολή παραμένουν εγκλωβισμένα σε λιμάνια από την Ινδία έως τη Μοζαμβίκη, ενώ επιχειρήσεις επιβαρύνονται με πρόσθετα κόστη χιλιάδων δολαρίων στην προσπάθειά τους να ανακατευθύνουν τις αποστολές τους.
Ιστορικό άλμα στους ναύλους
Οι ναύλοι στη γραμμή Σαγκάη–Κόλπος και Ερυθρά Θάλασσα εκτοξεύθηκαν σε επίπεδα υψηλότερα ακόμη και από εκείνα της πανδημίας. Σύμφωνα με τη Clarksons Research, το κόστος μεταφοράς ενός εμπορευματοκιβωτίου 20 ποδών (TEU) αυξήθηκε από 980 δολάρια πριν από την κρίση σε 4.131 δολάρια έως τις 15 Μαΐου, ξεπερνώντας το υψηλό των 3.960 δολαρίων που είχε καταγραφεί το 2021 κατά την κορύφωση της Covid-19.
Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στο υψηλό κόστος καυσίμων αλλά και στη μαζική αναζήτηση διαθέσιμων φορτηγών για μεταφορά φορτίων μέσω ξηράς.
«Γέφυρα» φορτηγών από Σαουδική Αραβία έως Τουρκία
Ο διευθύνων σύμβουλος της Maersk, Βενσάν Κλερκ, δήλωσε ότι έχει ήδη κινητοποιηθεί «σημαντική δυναμικότητα φορτηγών μεταφορών», με τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ να επιτρέπουν τη διέλευση μεγάλου αριθμού φορτηγών από Ιορδανία, Ιράκ και Τουρκία.
Οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες του κόσμου — MSC, Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd — έχουν ήδη δημιουργήσει εναλλακτικά χερσαία δίκτυα μεταφοράς από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Ομάν προς κρίσιμους εμπορικούς κόμβους της περιοχής.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα λιμάνια Yanbu και King Abdullah στη Σαουδική Αραβία, η Φουτζέιρα στα ΗΑΕ, αλλά και το Τζέμπελ Άλι, ο μεγαλύτερος διαμετακομιστικός κόμβος του Κόλπου.
Το Ορμούζ παραμένει σχεδόν κλειστό
Παρά τις προσπάθειες ανακατεύθυνσης των φορτίων, η πραγματικότητα παραμένει ασφυκτική. Από τις περίπου 135 ημερήσιες διελεύσεις πλοίων που πραγματοποιούνταν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, πλέον μόνο ελάχιστα πλοία καταφέρνουν να περάσουν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ περίπου 38 πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Hapag-Lloyd, Ρολφ Χάμπεν Γιάνσεν, παραδέχθηκε ότι «ο μόνος τρόπος να μεταφερθούν τα φορτία είναι μέσω χερσαίων διαδρόμων», τονίζοντας όμως ότι η διαθέσιμη δυναμικότητα είναι σαφώς μικρότερη σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι εμπορικές ροές προς τον Κόλπο έχουν μειωθεί κατά 60% έως 80%, ενώ τα λιμάνια αναγκάζονται να δίνουν προτεραιότητα σε βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και ιατρικές προμήθειες.
Καθυστερήσεις έως και δύο μηνών
Η κρίση έχει αρχίσει να επηρεάζει και τις πολυεθνικές εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων. Η Tata Consumer Products ανακοίνωσε ότι προϊόντα όπως τσάι, αλάτι και όσπρια μεταφέρονται πλέον μέσω λιμανιών της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ πριν συνεχίσουν οδικώς προς τον τελικό προορισμό τους.
Ο ανώτερος αντιπρόεδρος εφοδιαστικής αλυσίδας της εταιρείας, Τόνι Σταμπς, προειδοποίησε ότι οι χρόνοι παράδοσης έχουν επιμηκυνθεί σημαντικά, με καθυστερήσεις που μπορεί να φθάσουν ακόμη και τις 60 ημέρες.
Παράλληλα, traders σιτηρών αναγκάζονται να μεταφέρουν φορτία μέσω Φουτζέιρα και Khorfakkan και στη συνέχεια να τα διανέμουν με φορτηγά ή μικρότερα πλοία προς το Κατάρ, το Μπαχρέιν και άλλες χώρες του Κόλπου.
Τεράστιο το κόστος για τα λιπάσματα
Ιδιαίτερα έντονα είναι τα προβλήματα στον κλάδο των λιπασμάτων, όπου τα φορτία είναι τεράστιου όγκου. Ο πρόεδρος της Hexagon Group, Κρίστιαν Βέντελ, σημείωσε ότι οι εξαγωγές λιπασμάτων αφορούν συνήθως φορτία 30.000 έως 50.000 τόνων, τη στιγμή που κάθε φορτηγό μπορεί να μεταφέρει μόλις περίπου 30 τόνους.
Η Argus εκτιμά ότι μόνο η οδική μεταφορά ουρίας εντός Σαουδικής Αραβίας προσθέτει 80 έως 90 δολάρια ανά τόνο στο συνολικό κόστος μεταφοράς, με τις διαδρομές να διαρκούν έως και 15 ώρες.
Η κρίση στον Περσικό εξελίσσεται έτσι σε μια νέα μεγάλη δοκιμασία για το παγκόσμιο εμπόριο, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά πόσο ευάλωτες παραμένουν οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού απέναντι στις γεωπολιτικές εντάσεις.
Μ.Η.Τ. 242183