Δραματικές εξελίξεις στην επιδότηση μπαταριών στην Ελλάδα: Νέα τροπολογία προσφέρει «ανάσα» σε επιχειρήσεις αλλά με αυστηρές ρήτρες

Το πρόγραμμα «Απόλλων», που στόχευε στην επιδότηση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών) σε έργα ΑΠΕ υπέρ ευάλωτων καταναλωτών, αντιμετωπίζει σημαντικό πλήγμα: η χρηματοδότηση ύψους 100 εκατ. € από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF) απεντάχθηκε λόγω καθυστερήσεων.

Το σχέδιο προέβλεπε ότι οι παραγωγοί ΑΠΕ θα πρόσθεταν μπαταρίες στις μονάδες τους, ώστε μέσω της αποθήκευσης να εξασφαλίζουν «πράσινες» μεγαβατώρες συνεχώς, με στοιχείο ταυτοχρονισμού και οι ποσότητες αυτές θα διατίθεντο σε κοινωνικά ευάλωτα νοικοκυριά μέσω ειδικού τιμολογίου (ΚΟΤ Α).

Ωστόσο, η βασική αιτία της απένταξης ήταν ο χρόνος. Τα έργα ΑΠΕ που θα υποστηρίζονταν δεν θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν μέχρι τον Ιούνιο του 2026, που είναι και η τελική καταληκτική ημερομηνία του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στην πράξη, οι διαγωνισμοί θα διεξαχθούν χωρίς το αρχικό κονδύλι για τις μπαταρίες, και οι σταθμοί θα πρέπει να επιδοτούνται με «λειτουργική ενίσχυση» μέσω των διαγωνισμών, γεγονός που αυξάνει τις τιμολόγησεις και ενδέχεται να επιφέρει αναπροσαρμογές στο τιμολόγιο ΚΟΤ Α προς τα πάνω.

Έτσι, ενώ η πρωταρχική φιλοδοξία του «Απόλλων» ήταν η μείωση του ενεργειακού κόστους για ευάλωτα νοικοκυριά, υπολογίζοντάς το ετήσιο όφελος στα 150 εκατ. €, τώρα το πρόγραμμα κινδυνεύει να αποτύχει στο βασικό του στόχο.

Πηγές αναφέρουν ότι η απένταξη αφαιρεί από το «Απόλλων» την κοινωνική διάσταση και το μετατρέπει σε επιδοτούμενο (αλλά πιο ακριβό) πρόγραμμα για παραγωγούς ΑΠΕ, όχι κατ’ ανάγκην παροχής φθηνού ρεύματος.

«Μπαταρίες στις επιχειρήσεις»: Αγώνας δρόμου και ασφυκτικά περιθώρια

Το δεύτερο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών, «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις», αντιμετωπίζει δικές του κρίσεις υλοποίησης και χρόνου. Παρά τον προϋπολογισμό των 153,7 εκατ. €, η ανακοίνωση των επιλέξιμων έργων καθυστερεί. Όλα μαζί θα δημοσιευτούν μετά τις 30 Σεπτεμβρίου, παρά το γεγονός ότι οι αιτήσεις αξιολογούνται με χρονολογική σειρά.

Αυτό δημιουργεί μία παράδοξη κατάσταση για τις επιχειρήσεις που υπέβαλαν αίτηση ακόμη και από τον Φεβρουάριο. Θα ενημερωθούν αρκετούς μήνες αργότερα αν είχαν επιλεχθεί και τότε θα πρέπει να «τρέξουν» για να υλοποιήσουν την εγκατάσταση πριν την καταληκτική προθεσμία, που αρχικά ήταν τέλη Απριλίου 2026.

Οι καθυστερήσεις στην αξιολόγηση και υπαγωγή μπορούν να στερήσουν σε ορισμένους ωφελούμενους τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν τα έργα εγκαίρως, ανεξαρτήτως υπαιτιότητάς τους.

Η επιδότηση για την μπαταρία κυμαίνεται μεταξύ 30% και 50% ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.

Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, κατατέθηκε στην Βουλή τροπολογία που δίνει παράταση και διευκολύνσεις: τα έργα θα αποκτήσουν νέα προθεσμία υλοποίησης και οι εγγυητικές εντάσσονται σε νέους όρους.

Σύμφωνα με αυτήν, όσοι υποβάλλουν αίτηση ενεργοποίησης σύνδεσης στο δίκτυο έως τον Μάρτιο του 2026 δεν θα χάσουν την ενίσχυση. Μετά την εκπνοή περιορίζεται η εγγυητική κατά 20% για κάθε μήνα καθυστέρησης, και η πλήρης απώλεια προβλέπεται μετά τις 30 Ιουνίου 2026.

Επιπλέον, η τρίμηνη παράταση υποβολής αιτήσεων, δόθηκε ήδη ώστε οι αιτούντες να συμπληρώσουν πλήρως τα δικαιολογητικά.

Παρά τις δυσκολίες, παράγοντες του κλάδου αναφέρουν ότι η καθυστερημένη ανακοίνωση όλων των υπαγωγών μαζί ισοπεδώνει παιχίδι στρατηγικής. Όλες οι επιχειρήσεις θα πρέπει να υλοποιήσουν σχεδόν ταυτόχρονα, με πιέσεις στην προμήθεια και παράδοση μπαταριών, ενώ οι χρονολογικές κρίσεις ενδέχεται να ευνοήσουν κάποιες εγκαταστάσεις εις βάρος άλλων.

Παράταση «ανάσα» αλλά με ρήτρες και κίνδυνο απομείωσης

Αναγνωρίζοντας τις ενστάσεις και τον ρυθμό υλοποίησης, το υπουργείο κατέθεσε νέα τροπολογία στη Βουλή, που μεταθέτει τις προθεσμίες για τα έργα αποθήκευσης ενέργειας έως 31 Μαρτίου 2026.

Ωστόσο αυτή η “ανάσα” δεν είναι ατελείωτη. Οι κυρώσεις ξεκινούν λεπτομερώς: για κάθε μήνα καθυστέρησης μετά τη νέα προθεσμία, κόβεται το 20% της εγγυητικής, ενώ όποιος δεν υποβάλει αίτηση έως τις 30 Ιουνίου 2026 απειλείται με ολική απώλεια εγγυητικής και αναστολή ενισχύσεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ίδια ζητήματα καθυστέρησης δεν αφορούν μόνο τα δύο προγράμματα. Νέες δημοσιεύσεις προβλέπουν ότι η ολοκλήρωση των επιδοτούμενων έργων αποθήκευσης ενέργειας θα μεταφερθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2026, λόγω δυσκολιών στην υλοποίηση.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι καθυστερήσεις οφείλονται σε αντικειμενικά εμπόδια, όπως προμήθειες μπαταριών, γραφειοκρατία, περιβαλλοντικές και δικτυακές εγκρίσεις.

Περαιτέρω επιπτώσεις και σημασία της αποθήκευσης ενέργειας

Η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες θεωρείται αναγκαία για την ώθηση των ΑΠΕ: επιτρέπει στον συσσωρευμένο ήλιο και άνεμο να αποθηκεύονται και να διοχετεύονται όταν η ζήτηση το απαιτεί, σταθεροποιώντας το δίκτυο και μειώνοντας απώλειες.

Σε ένα καλά σχεδιασμένο σύστημα, η αποθήκευση μπορεί να «μαλακώσει» τις διακυμάνσεις παραγωγής ΑΠΕ, να μειώσει τη ρήτρα “curtailment” (διακοπή παραγωγής λόγω υπερπροσφοράς), και να εξοικονομήσει κόστος για το συνολικό σύστημα.

Πάντως, ακόμη κι αν προχωρήσουν τα δύο προγράμματα με τις τροποποιήσεις και παρατάσεις, η εμπιστοσύνη των ενδιαφερομένων δοκιμάζεται. Εάν εφαρμοστούν οι ρήτρες καθυστερήσεων ή υπάρξουν ασυνέπειες στην αξιολόγηση και υλοποίηση, ένας σημαντικός αριθμός έργων ενδέχεται να μην ολοκληρωθεί εγκαίρως, ακυρώνοντας τα ευρωπαϊκά κονδύλια και το όφελος που θα μπορούσε να εξασφαλιστεί.