Συνέχεια στον κοινωνικό διάλογο, με στόχο την επίτευξη μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ), επιδιώκουν οι εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών, ζητώντας από το υπουργείο Εργασίας να πραγματοποιήσει νέο γύρο επαφών.
Σε κοινή επιστολή τους, που εστάλη τη Δευτέρα 17 Νοεμβρίου προς την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, συμμετείχαν η ΓΣΕΕ, ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΒΕΕ, η ΕΣΕΕ, ο ΣΕΤΕ και ο ΣΒΕ. Στο κείμενο επισημαίνεται η ανάγκη συνέχισης της συζήτησης για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε ανώτατο επίπεδο.
Το υπουργείο φαίνεται να ανταποκρίνεται, και εκτιμάται ότι έως το τέλος της εβδομάδας θα πραγματοποιηθεί συνάντηση της κ. Κεραμέως με τις αντιπροσωπείες των κοινωνικών εταίρων. Στόχος είναι η επίτευξη έστω και μιας ελάχιστης συμφωνίας που θα βελτιώσει τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Κοινοτική οδηγία και νομικό πλαίσιο
Το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η στήριξη των ΣΣΕ. Η σχετική Κοινοτική Οδηγία, που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία πριν από ένα έτος, αποτέλεσε την αφετηρία των διαπραγματεύσεων από τον Μάιο, με στόχο τη διασφάλιση επαρκών μισθών. Παρά το εξάμηνο διαβουλεύσεων, δεν υπήρξε συμφωνία, με αποτέλεσμα οι κοινωνικοί εταίροι να στείλουν κοινή επιστολή για συνέχιση του διαλόγου αντί για αναλυτικά υπομνήματα.
Η Οδηγία αποτέλεσε αντικείμενο και ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, χωρίς η Ελλάδα να αντιμετωπίζει κίνδυνο αλλαγής της πρόσφατης νομοθετικής παρέμβασης, παρά τα όρια που θέτει για τον καθορισμό κατώτατων μισθών.
Η ανάγκη για συνέχιση του διαλόγου
Στην επιστολή τους, οι κοινωνικοί εταίροι παραδέχονται ότι χρειάζεται «συνέχιση της ανταλλαγής απόψεων σε ανώτατο επίπεδο», ώστε να προκύψει μια «σφαιρική, ισορροπημένη και κοινά αποδεκτή προσέγγιση» για τις ΣΣΕ.
Η προσπάθεια αυτή θεωρείται ύστατη, καθώς η μη επίτευξη συμφωνίας μετά από έξι μήνες διαβουλεύσεων θα αποτελούσε «ναυάγιο». Η πρωτοβουλία του υπουργείου να λειτουργήσει ως «θεματοφύλακας» του κοινωνικού διαλόγου κρίνεται καθοριστική. Παράλληλα, έχει τεθεί δέσμευση για την παρουσίαση «Σχεδίου Δράσης» με συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Στόχος της Οδηγίας είναι οι ΣΣΕ να καλύπτουν το 80% των εργαζομένων σε κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. Αρχικά, προβλεπόταν η ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας έως το τέλος του 2025, αλλά η συνέχιση των διαπραγματεύσεων αναμένεται να μεταφέρει την ψήφιση στις αρχές του 2026.
Χρόνια προβλήματα και διαρθρωτικά ζητήματα
Τα προβλήματα δεν περιορίζονται στα μνημονιακά χρόνια· παρεμβάσεις που έχουν πλήξει τις ΣΣΕ έχουν γίνει και μεταγενέστερα. Οι αλλαγές στους κλάδους, αλλά και στις εργοδοτικές και εργατικές οργανώσεις, καθιστούν αναγκαία την ξεκάθαρη ρύθμιση για ΣΣΕ που καλύπτουν ολόκληρους κλάδους, όχι μόνο μέρος τους.
Παράλληλα, η βελτίωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων εξαρτάται λιγότερο από τους μισθούς και περισσότερο από επενδύσεις και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, προκειμένου τα ελληνικά προϊόντα να γίνουν πιο ανταγωνιστικά.
Τα σημαντικότερα «αγκάθια» στις διαπραγματεύσεις
1. ΟΜΕΔ
Ο Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας έχει υποβαθμιστεί από την εποχή των μνημονίων. Η μονομερής προσφυγή στη Διαιτησία επιτρέπεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, ενώ η κοινή αποδοχή εργοδοτών και εργαζομένων παραμένει δύσκολη. Υπάρχει ανάγκη αναβάθμισης των υπηρεσιών του ΟΜΕΔ ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνουν υπόψη την οικονομική ανάπτυξη και την παραγωγικότητα.
2. Εκπροσώπηση
Η κύρια δυσκολία αφορά την απόδειξη εκπροσώπησης 50%+1 των κλάδων από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως προβλέπεται από νόμο του 2021. Τα μητρώα ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ ελέγχουν τη διαδικασία, αλλά όσοι δεν επιθυμούν τη συλλογική διαπραγμάτευση συχνά εξέρχονται των μητρώων, δημιουργώντας ζήτημα εκπροσώπησης.
3. Είδος σύμβασης
Ο διάλογος αφορά όχι μόνο τις ΣΣΕ, αλλά και κάθε είδους σύμβαση (επιχειρησιακές, ενδοομιλικές, ομοιοεπαγγελματικές). Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιο σωματείο είναι αρμόδιο να διαπραγματευθεί, με τις διασπάσεις και τις νέες ενώσεις προσώπων να περιπλέκουν τη διαδικασία.
Μ.Η.Τ. 242183