Φορολογία επιχειρήσεων, μερίσματα και εισφορές: Πού πραγματικά πονά η ελληνική επιχείρηση και ποιο και το πραγματικό βάρος για την αγορά
Η φορολογία των επιχειρήσεων επιστρέφει στο επίκεντρο της πολιτικής σύγκρουσης, με κυβέρνηση, αντιπολίτευση και τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα να αντιπαρατίθενται για το αν το σημερινό φορολογικό πλαίσιο ενισχύει ή περιορίζει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να προσελκύσει επενδύσεις, να αυξήσει την παραγωγικότητα και να δημιουργήσει καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Το ερώτημα, όμως, είναι αν το βασικό πρόβλημα βρίσκεται πράγματι στον φόρο των επιχειρηματικών κερδών ή αν η πραγματική πίεση κρύβεται αλλού: στο κόστος της εργασίας, στις ασφαλιστικές εισφορές και στη μικρή κλίμακα της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Οι φόροι στα κέρδη έχουν πέσει, και η Ελλάδα δεν είναι πια ακριβή
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση της φορολογίας των επιχειρήσεων. Ο συντελεστής στα εταιρικά κέρδη βρίσκεται σήμερα στο 22%, πολύ χαμηλότερα από το 29% του 2018 και κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εικόνα αυτή ανατρέπει την παλαιότερη εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι μια από τις πιο βαριά φορολογημένες χώρες για την επιχειρηματική δραστηριότητα. Σε σχέση με μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία, η χώρα εμφανίζεται πλέον πιο ανταγωνιστική ως προς τη φορολόγηση των εταιρικών κερδών.
Ακόμη πιο ευνοϊκή είναι η εικόνα στα μερίσματα. Ο φόρος στη διανομή κερδών βρίσκεται στο 5%, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης η φορολόγηση των μερισμάτων είναι διψήφια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι η μείωση του συντελεστή δεν μείωσε τα έσοδα, αλλά αντίθετα τα αύξησε. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, ο υψηλότερος φόρος απέφερε 173 εκατ. ευρώ, ενώ ο χαμηλότερος συντελεστής οδήγησε σε έσοδα 386 εκατ. ευρώ.
Η κρυφή επιβάρυνση βρίσκεται στην εργασία
Η μεγάλη εικόνα αλλάζει όταν η συζήτηση μεταφέρεται από το κεφάλαιο στην απασχόληση. Παρά τη μείωση των φόρων στα κέρδη και στα μερίσματα, οι εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές παραμένουν υψηλές και αποτελούν μία από τις σοβαρότερες επιβαρύνσεις για τις ελληνικές επιχειρήσεις.
Οι εργοδότες καταβάλλουν περίπου το 21,8% του μεικτού μισθού σε ασφαλιστικές εισφορές, ποσοστό που τοποθετεί την Ελλάδα ψηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη. Το κόστος αυτό είναι βαρύ για κάθε επιχείρηση, αλλά γίνεται ακόμη πιο πιεστικό για τη μικρή και πολύ μικρή επιχειρηματικότητα, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας.
Η Ελλάδα δεν είναι οικονομία μεγάλων πολυεθνικών ομίλων. Είναι οικονομία μικρών επιχειρήσεων, οικογενειακών σχημάτων και επαγγελματιών με περιορισμένα περιθώρια κέρδους. Για αυτές τις επιχειρήσεις, το κόστος μιας πρόσληψης δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Μπορεί να κρίνει αν θα δημιουργηθεί μια νέα θέση εργασίας, αν θα επεκταθεί μια δραστηριότητα ή αν μια επιχείρηση θα μείνει καθηλωμένη.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η ανταγωνιστικότητα, όχι οι εντυπώσεις
Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη φορολογία των επιχειρήσεων συχνά περιορίζεται σε έναν στενό αριθμητικό διάλογο για τους συντελεστές. Όμως η ανταγωνιστικότητα δεν κρίνεται μόνο από τον φόρο στα κέρδη. Κρίνεται από το συνολικό κόστος λειτουργίας, την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τη σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου, τη γραφειοκρατία, την παραγωγικότητα και το κόστος απασχόλησης.
Η αύξηση της φορολογίας στα μερίσματα, όπως επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση, δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα. Ο φόρος αυτός προστίθεται στον φόρο που έχει ήδη καταβάλει η επιχείρηση επί των κερδών της. Πρώτα φορολογείται το νομικό πρόσωπο και στη συνέχεια, όταν τα κέρδη διανέμονται, επιβάλλεται πρόσθετος φόρος στον μέτοχο.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος φορολογικός συντελεστής δείχνει πιο «δίκαιος» πολιτικά. Είναι ποιο μείγμα φόρων και εισφορών μπορεί να μεγαλώσει την οικονομική βάση, να ενισχύσει τις επενδύσεις, να δημιουργήσει καλύτερες θέσεις εργασίας και να αφήσει χώρο στις μικρές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν.
Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα στη φορολογία του κεφαλαίου. Το μεγάλο, δύσκολο μέτωπο παραμένει η φορολογική και ασφαλιστική επιβάρυνση της εργασίας. Εκεί θα κριθεί αν η επιχειρηματικότητα θα περάσει από τη σταθεροποίηση στην πραγματική ανάπτυξη.
Διαβάστε επίσης: Γκεοργκίεβα σε Μητσοτάκη: Συγχαρητήρια για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας
Μ.Η.Τ. 242183