Κεραμέως: Πιο εύκολες από ποτέ οι Συλλογικές Συμβάσεις – Τέλος στους μνημονιακούς περιορισμούς

Κεραμέως: Μια ιστορική μεταρρύθμιση στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) στην Ελλάδα σηματοδοτεί η Κοινωνική Συμφωνία που θέτει οριστικό τέλος στους μνημονιακούς περιορισμούς και εγκαινιάζει μια νέα εποχή για τις συλλογικές συμβάσεις.

Η συμφωνία ανακοινώθηκε σε κοινή συνέντευξη Τύπου της υπουργού Εργασίας Νίκης Κεραμέως με τους παραγωγικούς φορείς ΓΣΕΕ (Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας), ΕΣΣΕ (Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου), ΣΕΒ (Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών) .

Η συμφωνία, αποτέλεσμα 7μηνων εντατικών διαβουλεύσεων (Μάιος – Νοέμβριος 2025) μεταξύ της Πολιτείας και όλων των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων, στοχεύει στην αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων από ΣΣΕ και στην ενίσχυση του ουσιαστικού κοινωνικού διαλόγου.

Βασικός άξονας της Κοινωνικής Συμφωνίας είναι η πιο εύκολη επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Ο κύριος στόχος είναι να προστατεύονται πολλοί περισσότεροι εργαζόμενοι από ΣΣΕ. Ειδικότερα, προβλέπεται μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης για επέκταση. Έως τώρα, η επέκταση μιας ΣΣΕ ήταν δυνατή μόνο εάν δέσμευε εργοδότες που απασχολούσαν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Με τη Συμφωνία, το απαιτούμενο ποσοστό μειώνεται από 50% σε 40%.

Παράλληλα, προβλέπεται νέα δυνατότητα για επέκταση των ΣΣΕ. Το ποσοτικό κριτήριο του 40% δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν τη ΣΣΕ συνυπογράφουν Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι. Αυτό δίνει ώθηση στη σύναψη περισσότερων ΣΣΕ από τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους, καλύπτοντας μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων και επιχειρήσεων.

Ο προσδιορισμός του πεδίου εφαρμογής

Θα γίνεται αναφορά στους Κ.Α.Δ. (Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας) και άλλα στοιχεία στο κείμενο των κλαδικών ΣΣΕ, για σαφή προσδιορισμό του κλάδου και του πεδίου της επέκτασης. Επιπλέον, αναβαθμίζονται τα Μητρώα του Υπουργείου Εργασίας για μεγαλύτερη λειτουργικότητα, αξιοπιστία και διαφάνεια στην αντιπροσώπευση. Επίσης, μειώνονται τα στοιχεία που απαιτούνται για την εγγραφή. Η εγγραφή συνδικαλιστικής οργάνωσης απαιτείται μόνο για την επέκταση μιας ΣΣΕ και για την προσφυγή στον Ο.ΜΕ.Δ.. Επιπλέον, μετριάζονται οι κυρώσεις για τη μη εγγραφή (δεν αναστέλλονται τα δικαιώματα από τη συνδικαλιστική δράση).

Πλήρης προστασία και μετά τη λήξη της ΣΣΕ (πλήρης μετενέργεια)

Ενισχύεται η σταθερότητα και η ασφάλεια του εργασιακού περιβάλλοντος, καθώς όλοι οι όροι μιας ΣΣΕ που αφορούν τους εργαζόμενους θα εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη της. Θεσπίζεται παράταση ισχύος των ΣΣΕ για τρεις (3) μήνες. Μετά το τρίμηνο, όλοι οι όροι της ΣΣΕ εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι τη σύναψη νέας συλλογικής ή ατομικής σύμβασης εργασίας (πλήρης μετενέργεια).

Καταργείται η μνημονιακή ρύθμιση για τη μερική μετενέργεια που ίσχυε από το 2012 (Ν. 4046/2012, ΠΥΣ 6/2012) και επαναφέρεται το προ-μνημονιακό καθεστώς της πλήρους μετενέργειας. Επιπλέον, καλύπτονται από τη ΣΣΕ και όσοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράτασή της.

Επιτάχυνση διαδικασιών επίλυσης διαφορών (Ο.ΜΕ.Δ.)

Δημιουργείται μηχανισμός προελέγχου των μονομερών αιτήσεων προσφυγής στη Μεσολάβηση και στη Διαιτησία. Συστήνεται τριμελής επιτροπή στον Ο.ΜΕ.Δ. που θα ελέγχει αυστηρά μόνο τις νόμιμες προϋποθέσεις για μονομερή προσφυγή.

Η Επιτροπή Προελέγχου θα αποτελείται από έναν (1) Καθηγητή Νομικής Σχολής Εργατικού Δικαίου, έναν (1) Καθηγητή Οικονομικών και έναν (1) δικαστή ανώτατου δικαστηρίου.

Καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας του Ο.ΜΕ.Δ. για τη γρηγορότερη επίλυση διαφορών, διατηρώντας, ωστόσο, τη δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαιτητικής απόφασης.

Η Κοινωνική Συμφωνία θα εκδοθεί ως Σχέδιο Δράσης εντός Δεκεμβρίου 2025 και θα νομοθετηθεί στις αρχές του 2026.

Οικονομικός και τεχνικός αντίκτυπος της συμφωνίας για τις ΣΣΕ

Αύξηση μισθών και βελτίωση όρων εργασίας

Η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων (ΣΣΕ) σε μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων οδηγεί σε αυξήσεις μισθών και καλύτερες παροχές.

Η πλήρης προστασία των εργαζομένων μετά τη λήξη ΣΣΕ μειώνει την αβεβαιότητα για το κόστος μισθοδοσίας για τις επιχειρήσεις, ενώ ενισχύει τη σταθερότητα εργασιακού περιβάλλοντος.

Διεύρυνση κάλυψης εργαζομένων

Η μείωση του ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40% για την επέκταση ΣΣΕ σημαίνει ότι περισσότερες επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να ακολουθήσουν τις συλλογικές ρυθμίσεις, κάτι που τεχνικά μεταφράζεται σε υψηλότερο λειτουργικό κόστος αλλά και ενίσχυση ανταγωνισμού με ίσους όρους.

Μείωση γραφειοκρατίας και τεχνική απλούστευση

Τα λειτουργικά μητρώα (ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ) θα καταγράφουν μόνο τα απολύτως απαραίτητα στοιχεία, μειώνοντας το διοικητικό κόστος για επιχειρήσεις και συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Επιτάχυνση διαδικασιών ΟΜΕΔ μειώνει το χρόνο και το κόστος επίλυσης εργατικών διαφορών.

Επιπτώσεις στις επιχειρήσεις

Κρατική στήριξη διαλόγου και πρόβλεψη για διατήρηση όρων ΣΣΕ μετά τη λήξη τους σημαίνει μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα για επιχειρήσεις, αλλά ταυτόχρονα πιέζει τα περιθώρια διαπραγμάτευσης για μειώσεις κόστους.

Υγιής ανταγωνισμός δημιουργείται επειδή όλοι οι εργοδότες του ίδιου κλάδου θα υπάγονται σε όμοιους κανόνες μισθοδοσίας και όρων εργασίας.

Μακροοικονομικός αντίκτυπος

Η αύξηση μισθών μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση και την κατανάλωση, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος μισθοδοσίας για τις επιχειρήσεις.

Η μείωση μνημονιακών περιορισμών στις ΣΣΕ σηματοδοτεί μια τεχνική μεταρρύθμιση στην αγορά εργασίας, επαναφέροντας καθεστώς πλήρους μετενέργειας και μεγαλύτερης διαπραγματευτικής ισχύος των εργαζομένων.