Η αύξηση μισθών επιστρέφει στην αγορά μέσω κατανάλωσης, αλλά μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ αν δεν «ελαφρύνει» το μη μισθολογικό κόστος

Η ανάγκη για υψηλότερους μισθούς είναι πλέον κοινός τόπος. Μετά από μια παρατεταμένη περίοδο ακρίβειας, τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα έχουν απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των ανατιμήσεων και η ενίσχυση των αποδοχών προβάλλει ως κοινωνικά αναγκαία και οικονομικά χρήσιμη επιλογή. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν πρέπει να αυξηθούν οι μισθοί. Είναι πώς η αύξηση αυτή θα περάσει στην πραγματική οικονομία χωρίς να μετατραπεί σε δυσβάστακτο λειτουργικό κόστος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που καλούνται να την πληρώσουν.

Η εμπειρία των προηγούμενων αυξήσεων δείχνει ότι ο κατώτατος μισθός λειτουργεί ως μοχλός τόνωσης της ζήτησης, κυρίως επειδή τα χρήματα διοχετεύονται σχεδόν άμεσα στην κατανάλωση. Ταυτόχρονα, όμως, κάθε αύξηση μετατρέπεται σε τεστ αντοχής για ένα παραγωγικό μοντέλο στο οποίο η μικρομεσαία επιχείρηση παραμένει ο βασικός εργοδότης, με περιορισμένα περιθώρια κέρδους, υψηλές εισφορές και συχνά ασφυκτική ρευστότητα.

Σε αυτό το δίπολο, η πολιτική εξίσωση γίνεται απαιτητική. Περισσότερα χρήματα στην τσέπη των εργαζομένων, χωρίς να σπάσουν οι αντοχές εκείνων που τους απασχολούν.

Το σενάριο των +50 ευρώ: Τι σημαίνει για τον εργαζόμενο και τι επιστρέφει στην αγορά

Ένα συντηρητικό σενάριο αύξησης του κατώτατου μισθού κατά 50 ευρώ μεικτά τον μήνα μεταφράζεται σε καθαρό όφελος περίπου 38 έως 40 ευρώ, μετά από κρατήσεις και εισφορές. Στην πράξη, για έναν εργαζόμενο που αμείβεται με τον κατώτατο, αυτό σημαίνει ετήσια ενίσχυση καθαρού εισοδήματος της τάξης των 460 έως 480 ευρώ.

Για τα χαμηλά εισοδήματα, αυτά τα χρήματα δεν μετατρέπονται σε αποταμίευση. Η κατανάλωση απορροφά το μεγαλύτερο μέρος. Σύμφωνα με ευρωπαϊκά δεδομένα, από το 70% έως και το 90% μιας τέτοιας αύξησης κατευθύνεται άμεσα στην αγορά, ειδικά σε περιβάλλον υψηλού κόστους ζωής. Τρόφιμα, ενέργεια, λογαριασμοί, ενοίκιο και βασικές υπηρεσίες «τραβούν» σχεδόν ολόκληρη την ενίσχυση, ιδιαίτερα σε μονοπρόσωπα νοικοκυριά ή οικογένειες με παιδιά.

Η επίδραση αυτή δημιουργεί και δημοσιονομικό αποτύπωμα. Κάθε 100 ευρώ πρόσθετης κατανάλωσης αποδίδουν στο κράτος περίπου 20 έως 24 ευρώ μέσω ΦΠΑ, ανάλογα με το μείγμα αγαθών. Με άλλα λόγια, μέρος του νέου εισοδήματος επιστρέφει στα δημόσια ταμεία, ενώ το υπόλοιπο στηρίζει τζίρους σε κλάδους πρώτης γραμμής.

Η πραγματική καθημερινότητα πίσω από τους αριθμούς

Στην πράξη, η αύξηση ενός κατώτατου μισθού έχει διαφορετική «απόδοση» ανάλογα με το νοικοκυριό. Για έναν εργαζόμενο που ζει μόνος, το επιπλέον ποσό λειτουργεί σχεδόν εξ ολοκλήρου ως ενίσχυση κατανάλωσης. Δεν αλλάζει θεαματικά το επίπεδο ζωής, αλλά μειώνει την πίεση και μετατρέπεται σε πιο συχνή δαπάνη στην τοπική αγορά.

Για ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά, όπου μόνο ο ένας αμείβεται με τον κατώτατο, η αύξηση καταλήγει κυρίως σε ανελαστικές δαπάνες. Ενοίκιο και ενέργεια απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος, περιορίζοντας την «αιμορραγία» του οικογενειακού προϋπολογισμού και αφήνοντας περιορισμένο, αλλά σταθερό, χώρο για κατανάλωση.

Σε οικογένεια με ένα παιδί, τα επιπλέον 480 ευρώ τον χρόνο λειτουργούν περισσότερο ως μαξιλάρι. Δεν αποτελούν λύση, αλλά προσφέρουν ανθεκτικότητα απέναντι σε απρόβλεπτα έξοδα. Και επειδή κατευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά σε αγαθά πρώτης ανάγκης, έχουν υψηλό πολλαπλασιαστή κατανάλωσης.

Το κοινό στοιχείο σε όλες τις περιπτώσεις είναι ότι το πρόσθετο εισόδημα δεν «χάνεται». Κυκλοφορεί. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η θετική πλευρά του μέτρου για την οικονομία.

Το πραγματικό κόστος για τις ΜμΕ

Αν για τον εργαζόμενο η αύξηση είναι καθαρό όφελος, για την επιχείρηση αποτελεί σύνθετη εξίσωση κόστους. Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στο ονομαστικό ποσό του μισθού, αλλά συνοδεύεται από εργοδοτικές εισφορές, πιθανές προσαυξήσεις, καθώς και αυξημένο κόστος σε υπερωρίες ή εργασία σε αργίες.

Σε ένα μικρό κατάστημα λιανικής με δύο εργαζόμενους, μια αύξηση 50 ευρώ μεικτά ανά άτομο μπορεί να ανεβάσει το μηνιαίο συνολικό κόστος κατά 120 έως 130 ευρώ. Σε ετήσια βάση, το επιπλέον βάρος ξεπερνά τα 1.500 ευρώ. Για επιχειρήσεις με χαμηλά περιθώρια κέρδους, το ποσό δεν είναι αμελητέο και συχνά «τρώει» τον χώρο που θα μπορούσε να πάει σε επένδυση ή νέα πρόσληψη.

Στην εστίαση, η πίεση γίνεται μεγαλύτερη, γιατί ο κατώτατος μισθός διαχέεται σε βραδινές βάρδιες, Σαββατοκύριακα και αργίες, όπου λειτουργούν προσαυξήσεις. Το κόστος διογκώνεται και η δυνατότητα μετακύλισης στις τιμές είναι περιορισμένη λόγω ανταγωνισμού. Έτσι, η προσαρμογή πολλές φορές γίνεται σιωπηλά: με λιγότερες ώρες, με καθυστέρηση προσλήψεων ή με πιο «σφιχτό» προγραμματισμό εργασίας.

Στον τουρισμό, ο παράγοντας εποχικότητας δημιουργεί ασυμμετρία. Τα έσοδα συγκεντρώνονται σε λίγους μήνες, όμως το αυξημένο μισθολογικό κόστος έχει μόνιμη βάση και πιέζει τη ρευστότητα. Ειδικά σε επιχειρήσεις που δουλεύουν με έντονο δανεισμό ή με αυξημένα λειτουργικά έξοδα, η αύξηση των μισθών μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα χρηματοδότησης της ίδιας της καθημερινής λειτουργίας.

Το στοίχημα της επόμενης μέρας: Αύξηση μισθών χωρίς φρένο στην απασχόληση

Τα στοιχεία συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η αύξηση του κατώτατου μισθού είναι κοινωνικά επιβεβλημένη και οικονομικά χρήσιμη, επειδή ενισχύει την κατανάλωση και επιστρέφει μέρος της δαπάνης στο κράτος μέσω φόρων. Όμως η ίδια ακριβώς αύξηση, χωρίς παράλληλες παρεμβάσεις, μπορεί να γίνει βάρος που θα φρενάρει την απασχόληση ή την επιχειρηματική επέκταση, ειδικά στο πιο ευάλωτο τμήμα του επιχειρείν.

Η αγορά, με απλά λόγια, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες: οι εργαζόμενοι χρειάζονται ενίσχυση εισοδήματος για να αντέξουν το κόστος ζωής, αλλά οι μικρομεσαίοι χρειάζονται οξυγόνο για να μπορούν να πληρώνουν καλύτερους μισθούς χωρίς να μετατρέπεται κάθε αύξηση σε κρίση βιωσιμότητας.

Αν το βάρος μείνει αποκλειστικά στις επιχειρήσεις, το μέτρο κινδυνεύει να γίνει αντικίνητρο για προσλήψεις. Αν υπάρξει παράλληλη στήριξη, είτε μέσω εισφορών είτε μέσω στοχευμένων κινήτρων, τότε η αύξηση μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά ως αναπτυξιακό εργαλείο, με θετικό κύκλο εργασίας, ζήτησης και απασχόλησης.

Διαβάστε επίσης: «Από σήμερα φαίνεται στην τσέπη»: Πιερρακάκης για τις αυξήσεις έως 300€ στους μισθούς