Η Ελλάδα «ηγέτης» σε πρόστιμα και μέτρα για παραβάσεις επενδυτικών κανόνων στην ΕΕ

Η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση στην Ευρώπη όσον αφορά τον αριθμό διοικητικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν το 2024 για παραβάσεις της Ευρωπαϊκής Οδηγίας MiFID II, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA). Συνολικά, οι ελληνικές αρχές επέβαλαν 84 διοικητικές κυρώσεις, εκ των οποίων 67 ήταν πρόστιμα και τρεις ανακλήσεις αδειών λειτουργίας, περισσότερες από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ.

Σε ευρύτερο επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις ευρωπαϊκές νομοθεσίες για τις κεφαλαιαγορές, η Ελλάδα κατέλαβε τη δεύτερη θέση στην Ευρώπη με 93 διοικητικές κυρώσεις και μέτρα, πίσω μόνο από την Ουγγαρία, η οποία επέβαλε 182 κυρώσεις.

Η κατάταξη αυτή δεν αντικατοπτρίζει μόνο την αυξημένη δραστηριότητα των ελληνικών εποπτικών αρχών, αλλά και τις δυσκολίες της ελληνικής αγοράς να προσαρμοστεί πλήρως στα ευρωπαϊκά πρότυπα διαφάνειας, οργάνωσης και προστασίας των επενδυτών, οκτώ χρόνια μετά την εφαρμογή των MiFID II και MiFIR. Ο υψηλός αριθμός παραβάσεων αναδεικνύει ανοιχτά ζητήματα εταιρικής συμμόρφωσης και λειτουργίας εσωτερικών ελέγχων.

Τι είναι οι MiFID II και MiFIR

Η Οδηγία MiFID II (Markets in Financial Instruments Directive) και ο κανονισμός MiFIR (Markets in Financial Instruments Regulation) αποτελούν τον θεμέλιο λίθο του ευρωπαϊκού πλαισίου για τις επενδυτικές υπηρεσίες και τις κεφαλαιαγορές. Η MiFID II καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας επενδυτικών εταιρειών και διαμεσολαβητών, ενώ ο MiFIR εφαρμόζεται απευθείας στα κράτη-μέλη και συμπληρώνει την οδηγία.

Στόχος τους είναι η προστασία των επενδυτών, η διαφάνεια των αγορών και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ. Οι κανόνες καλύπτουν όλο το φάσμα επενδυτικών δραστηριοτήτων, από την παροχή συμβουλών και τη διαχείριση χαρτοφυλακίων έως την εκτέλεση εντολών, την προστασία κεφαλαίων πελατών και την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων.

Η «ακτινογραφία» των κυρώσεων

Από τις 84 κυρώσεις για παραβάσεις MiFID II που επέβαλαν οι ελληνικές αρχές, 67 ήταν διοικητικά πρόστιμα, τρεις ανακλήσεις αδειών λειτουργίας και 14 λοιπά μέτρα. Το συνολικό ύψος των προστίμων ανήλθε σε 555.500 ευρώ.

Οι κυρώσεις κάλυψαν 18 διαφορετικές διατάξεις της MiFID II, με κυριότερες τις παραβάσεις του άρθρου 16 (35 κυρώσεις, πρόστιμα 421.100 ευρώ) και του άρθρου 24 (26 κυρώσεις, πρόστιμα 70.200 ευρώ). Το άρθρο 16 αφορά οργανωτικές απαιτήσεις λειτουργίας των εταιρειών επενδύσεων, όπως διοικητικές και λογιστικές διαδικασίες, εσωτερικό έλεγχο, εκτίμηση κινδύνων και ασφάλεια ηλεκτρονικών συστημάτων. Το άρθρο 24 αφορά την προστασία των επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων διαφανούς ενημέρωσης για επενδυτικές υπηρεσίες και χρεώσεις.

Πέρα από το πλαίσιο MiFID II/ MiFIR, οι ελληνικές αρχές επέβαλαν 9 επιπλέον κυρώσεις βάσει άλλων ευρωπαϊκών κανονισμών:

• 6 κυρώσεις βάσει του Κανονισμού MAR (Market Abuse Regulation) για κατάχρηση αγοράς, συνολικού ύψους 285.000 ευρώ.
• 1 κυρώση βάσει του Κανονισμού CSDR για υποχρεώσεις Κεντρικών Αποθετηρίων Τίτλων (η Ελλάδα και η Ουγγαρία ήταν οι μόνες χώρες που επέβαλαν κυρώσεις).
• 1 κυρώση βάσει της Οδηγίας AIFMD για διαχειριστές εναλλακτικών κεφαλαίων.
• 1 κυρώση βάσει του Κανονισμού ECSPR για παρόχους crowdfunding, η μοναδική σε ολόκληρη την ΕΕ.

Συνολικά, το 2024 οι ελληνικές αρχές επέβαλαν 93 κυρώσεις και μέτρα, εκ των οποίων 73 συνδέθηκαν με πρόστιμα ύψους 840.500 ευρώ.

Η εικόνα στην Ευρώπη

Σε επίπεδο ΕΕ, ο συνολικός αριθμός κυρώσεων παρέμεινε σταθερός σε σχέση με το 2023, με πάνω από το 60% να αφορά πρόστιμα.

Η Γαλλία επέβαλε το υψηλότερο συνολικό ποσό προστίμων (29,4 εκατ. ευρώ), η Γερμανία ακολούθησε με 16 εκατ. ευρώ, ενώ η Ουγγαρία είχε τον μεγαλύτερο αριθμό κυρώσεων (182), ακολουθούμενη από την Ελλάδα (93) και την Ιταλία (84). Η Γερμανία επέβαλε και το υψηλότερο μεμονωμένο πρόστιμο, ύψους 12,97 εκατ. ευρώ, για παραβάσεις MiFID II/ MiFIR.

Το 2024 ήταν επίσης η πρώτη χρονιά έκδοσης διοικητικού μέτρου υπό τον Κανονισμό ECSPR στην Ελλάδα. Η ESMA υπογραμμίζει ότι παραμένουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών στη χρήση εξουσιών επιβολής κυρώσεων, όσον αφορά ποσά, αριθμό, τύπο μέτρων και χρήση διακανονισμών.