Moody’s: Πλήγμα στις ταμειακές ροές και στις τιτλοποιήσεις «Ηρακλής» από την απόφαση για τα κόκκινα δάνεια

Κατά τη Moody’s, η απόφαση συνιστά αρνητικό πιστωτικό γεγονός (credit negative event) όχι τόσο λόγω άμεσης κεφαλαιακής αποσταθεροποίησης – δεδομένης της ενισχυμένης κεφαλαιακής βάσης και κερδοφορίας των ελληνικών τραπεζών – αλλά κυρίως λόγω:

• Απομείωσης της προβλεψιμότητας ταμειακών ροών,
• Αύξησης νομικού και συμπεριφορικού κινδύνου,
• Πιθανής επιβάρυνσης δομών τιτλοποίησης με κρατική εγγύηση,
• Μακροπρόθεσμης επίδρασης στο risk pricing της στεγαστικής πίστης.

Εφόσον επιβεβαιωθεί ευρεία και αναδρομική εφαρμογή, η εξέλιξη ενδέχεται να μεταφραστεί σε λογιστικές ζημίες τροποποίησης, αναθεώρηση παραμέτρων ECL και αυξημένη μεταβλητότητα σε κεφαλαιακούς δείκτες, ενισχύοντας τη νομική αβεβαιότητα στο πλαίσιο εξυγίανσης των ελληνικών τραπεζικών ισολογισμών.

Η Moody’s αξιολογεί ως πιστωτικά αρνητική για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα την απόφαση του Αρείου Πάγου περί υπολογισμού τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί βάσει του ν. 3869/2010 (νόμος Κατσέλη), καθώς μεταβάλλει ουσιωδώς το προφίλ απόδοσης (yield profile) και τις προβλεπόμενες ταμειακές ροές (expected cash flows) των σχετικών χαρτοφυλακίων.

1. Μεταβολή μηχανισμού επιτοκισμού και επίδραση σε NPV

Η πρόβλεψη ότι οι τόκοι υπολογίζονται επί της μηνιαίας καταβολής και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου συνεπάγεται:

Μείωση του αποτελεσματικού επιτοκίου (Effective Interest Rate – EIR).

Συρρίκνωση του καθαρού επιτοκιακού εσόδου (Net Interest Income – NII) σε ορίζοντα ζωής του δανείου.

Αρνητική αναπροσαρμογή της καθαρής παρούσας αξίας (Net Present Value – NPV) των συμβατικών ταμειακών ροών.

Σε περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής, η μεταβολή δύναται να χαρακτηριστεί ως τροποποίηση συμβατικών όρων (modification of financial assets), ενεργοποιώντας επανυπολογισμό του μικτού λογιστικού υπολοίπου (gross carrying amount) βάσει αναθεωρημένων cash flows προεξοφλημένων με το αρχικό EIR, κατά τα προβλεπόμενα από το IFRS 9.

2. Λογιστικές και κεφαλαιακές συνέπειες (IFRS 9 / CRR)

Ανάλογα με τη νομική ερμηνεία, προκύπτουν δύο βασικά σενάρια:

α) Modification without derecognition:

Αναγνώριση άμεσης ζημίας τροποποίησης (modification loss) στα αποτελέσματα χρήσης, μέσω διαφοράς μεταξύ παλαιάς και νέας NPV. Αυτό συνεπάγεται:

Αύξηση προβλέψεων (ECL – Expected Credit Losses).

Ενδεχόμενη μετακίνηση ανοιγμάτων σε Stage 2 ή Stage 3, εφόσον θεωρηθεί σημαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου (SICR).

Αρνητική επίδραση στα ίδια κεφάλαια και στον δείκτη CET1.

Δυνητική ανάγκη σχηματισμού πρόσθετων προβλέψεων και αναθεώρησης LGD παραμέτρων, ιδίως σε χαρτοφυλάκια με χαμηλή υπολειμματική εξασφάλιση.

Παρότι σημαντικό μέρος των ανοιγμάτων έχει μεταβιβαστεί εκτός τραπεζικών ισολογισμών, παραμένει έμμεση έκθεση μέσω:

Διακράτησης mezzanine ή senior notes.

Αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (DTC).

Συστημικής διασύνδεσης με το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων.

3. Επιπτώσεις σε τιτλοποιήσεις HAPS («Ηρακλής»)

Οι τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων που εντάχθηκαν στο HAPS στηρίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές για:

Ρυθμό ανακτήσεων (recovery rate).

Χρονοδιάγραμμα εισροών (timing of collections).

Δείκτες κάλυψης (Interest Coverage Ratio – ICR, Cumulative Collection Ratio – CCR).

Η μείωση των ταμειακών εισροών από ρυθμισμένα στεγαστικά δύναται να:

Επηρεάσει αρνητικά τα triggers απόδοσης.

Αυξήσει την πιθανότητα ενεργοποίησης της κρατικής εγγύησης επί των senior notes.

Μεταβάλει τη δυναμική απομόχλευσης (deleveraging path) των δομών.

Η Moody’s αναγνωρίζει ως mitigating factor τα αυξημένα επίπεδα credit enhancement (subordination, excess spread, cash buffers) που έχουν ενισχυθεί λόγω υπεραπόδοσης ανακτήσεων σε ορισμένα χαρτοφυλάκια.

4. Συμπεριφορικός κίνδυνος και στρατηγικές αθέτησης

Η απόφαση ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στην κουλτούρα πληρωμών (payment discipline), δημιουργώντας:

Κίνητρο στρατηγικής αθέτησης (strategic default).

Διεκδικήσεις αναδρομικής ευνοϊκής μεταχείρισης από δανειολήπτες εκτός πλαισίου Κατσέλη.

Πίεση για επανατιμολόγηση υφιστάμενων ρυθμίσεων.

Η ενίσχυση moral hazard θα μπορούσε να αποτυπωθεί σε αυξημένες PD παραμέτρους σε μοντέλα IRB, με αντίστοιχη επίπτωση στα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού (RWA).

5. Επιπτώσεις στη μελλοντική πιστωτική επέκταση

Η αύξηση νομικής αβεβαιότητας (legal risk premium) είναι πιθανό να οδηγήσει σε:

Αυστηρότερα underwriting standards.

Υψηλότερα spreads σε νέα στεγαστικά.

Επανατιμολόγηση κινδύνου χώρας σε δομές στεγαστικής πίστης.

Μακροπρόθεσμα, αυτό δύναται να περιορίσει τον ρυθμό οργανικής αύξησης του χαρτοφυλακίου στεγαστικών, επηρεάζοντας την πιστωτική διαμεσολάβηση και τη δυναμική της αγοράς κατοικίας.