Η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος καταθέτει παρεμβάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση, ζητώντας ισχυρότερη ανεξαρτησία και θεσμική αυτονομία
Με φόντο την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση και τη δημόσια συζήτηση για τις αλλαγές στον πυρήνα της λειτουργίας του κράτους, η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος παρεμβαίνει δυναμικά στον διάλογο, καταθέτοντας ένα εκτεταμένο πακέτο προτάσεων που αποτυπώνει την έντονη ανησυχία του δικαστικού σώματος για την ανάγκη ενίσχυσης της θεσμικής ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται σε τεχνικές βελτιώσεις ή επιμέρους συνταγματικές διορθώσεις. Αντιθέτως, συνιστούν μια συνολική πολιτικο-θεσμική παρέμβαση με ξεκάθαρο μήνυμα προς το πολιτικό σύστημα: η Δικαιοσύνη ζητά ισχυρότερες εγγυήσεις ανεξαρτησίας απέναντι στην εκτελεστική εξουσία και σαφέστερη θεσμική κατοχύρωση του ρόλου της Εισαγγελίας.
Στην πραγματικότητα, πίσω από τις προτάσεις για τα άρθρα 87, 88, 89 και 90 του Συντάγματος κρύβεται μια βαθύτερη συζήτηση που αφορά τις ισορροπίες εξουσίας στη μεταμνημονιακή Ελλάδα, την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και τις χρόνιες υπόνοιες πολιτικής επιρροής στη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
Η Ένωση Εισαγγελέων επιχειρεί ουσιαστικά να βάλει στο ίδιο το συνταγματικό κείμενο ρητές εγγυήσεις που μέχρι σήμερα θεωρούνταν περισσότερο ερμηνευτικές ή θεσμικά αυτονόητες. Και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο.
Η τελευταία δεκαετία, με τις σκληρές πολιτικές συγκρούσεις γύρω από υποθέσεις παρακολουθήσεων, διαφθοράς, θεσμικών παρεμβάσεων και επιλογών ηγεσίας στα ανώτατα δικαστήρια, έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στο εσωτερικό της Δικαιοσύνης. Οι εισαγγελείς εμφανίζονται πλέον αποφασισμένοι να ζητήσουν πιο ξεκάθαρα συνταγμαικά «αναχώματα» απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή πολιτικής εξάρτησης.
Η μάχη για την ανεξαρτησία της Εισαγγελίας και οι αλλαγές-κλειδί στο Σύνταγμα
Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται η προσπάθεια να κατοχυρωθεί ρητά στο Σύνταγμα η Εισαγγελία ως αυτοτελής δικαστική αρχή με λειτουργική αυτοτέλεια και ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής εξουσίας. Η Ένωση Εισαγγελέων θεωρεί ότι μέχρι σήμερα υπάρχει θεσμικό κενό, καθώς το Σύνταγμα αναφέρεται στους εισαγγελικούς λειτουργούς χωρίς όμως να κατοχυρώνει ρητά τον θεσμό, την αποστολή και την ανεξαρτησία της Εισαγγελίας με τρόπο αντίστοιχο των δικαστών.
Η προτεινόμενη νέα διάταξη στο άρθρο 87 αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, αφού ουσιαστικά επιχειρεί να μετατρέψει σε συνταγματικό κανόνα αυτό που μέχρι σήμερα προέκυπτε κυρίως ερμηνευτικά: ότι η Εισαγγελία δεν λειτουργεί ως διοικητικός μηχανισμός του κράτους αλλά ως ανεξάρτητη δικαστική αρχή.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πρόταση αντικατάστασης του όρου «δικαστές» με τον όρο «δικαστικοί λειτουργοί», ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι και οι εισαγγελείς απολαμβάνουν πλήρους λειτουργικής ανεξαρτησίας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Η Ένωση Εισαγγελέων προχωρά ακόμη περισσότερο, ζητώντας ουσιαστικά νέα φιλοσοφία και στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Η πρόταση για ενισχυμένο ρόλο της Βουλής και κυρίως για δεσμευτική συμμετοχή των ολομελειών των ανωτάτων δικαστηρίων στις επιλογές της ηγεσίας συνιστά ευθεία παρέμβαση στη διαχρονική συζήτηση για τις πολιτικές επιρροές στη Δικαιοσύνη.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πάγια θέση της Ένωσης ότι ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου θα πρέπει να επιλέγεται αποκλειστικά μεταξύ των Αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου που συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη στήριξη στην εσωτερική ψηφοφορία της Ολομέλειας της Εισαγγελίας.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εισαγγελείς επιχειρούν να περιορίσουν δραστικά το πεδίο πολιτικής παρέμβασης στις κορυφαίες θέσεις της Δικαιοσύνης, μεταφέροντας μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας επιλογής εντός του ίδιου του δικαστικού σώματος.
Το βαθύτερο πολιτικό μήνυμα πίσω από τις προτάσεις των εισαγγελέων
Οι παρεμβάσεις της Ένωσης Εισαγγελέων Ελλάδος δεν μπορούν να διαβαστούν μόνο ως τεχνικές συνταγματικές προτάσεις. Αποτελούν ταυτόχρονα και ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα σε μια περίοδο όπου η δημόσια εμπιστοσύνη στους θεσμούς παραμένει εύθραυστη. Η συζήτηση για τη διάκριση των εξουσιών επιστρέφει πλέον στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, καθώς ολοένα περισσότερες φωνές μέσα και έξω από τη Δικαιοσύνη ζητούν ισχυρότερες θεσμικές εγγυήσεις απέναντι στην πολιτική εξουσία.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι εισαγγελείς επιμένουν ιδιαίτερα στη διαφάνεια κατά την επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε επί χρόνια πεδίο πολιτικών αντιπαραθέσεων, καχυποψίας και καταγγελιών περί κομματικών ισορροπιών.
Η θετική αποτίμηση από την Ένωση της κυβερνητικής πρότασης για μεταφορά της σχετικής αρμοδιότητας από το Υπουργικό Συμβούλιο στη Βουλή δείχνει ότι αναζητείται ένα μοντέλο μεγαλύτερης θεσμικής νομιμοποίησης και λιγότερο προσωποκεντρικής κυβερνητικής επιρροής.
Την ίδια στιγμή, η πρόταση για περιορισμό της δυνατότητας συμμετοχής δικαστικών λειτουργών σε κυβερνητικά σχήματα συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή τάση ενίσχυσης της θεσμικής ουδετερότητας της Δικαιοσύνης. Οι εισαγγελείς θεωρούν ότι η άμεση μετάβαση από τη Δικαιοσύνη στην πολιτική εξουσία δημιουργεί σκιές που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Διαβάστε επίσης: Μητσοτάκης: «Η συνταγματική αναθεώρηση ξεκινά τώρα» – Το μήνυμα για πολιτική κυριαρχία της ΝΔ
Μ.Η.Τ. 242183