Η Ευρώπη μπαίνει σε εποχή δύσκολων επιλογών με τις ΗΠΑ – Η ανάγνωση Μητσοτάκη για ΗΠΑ, εμπόριο και γεωπολιτική

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι σταθερές της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης δοκιμάζονται, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε με ρεαλισμό τη νέα φάση των διατλαντικών σχέσεων, μιλώντας στο Euronews. Το ζήτημα των διατλαντικών σχέσεων  βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης, με φόντο τη στρατηγική κατεύθυνση της χώρας. Ειδική έμφαση δόθηκε στο πώς οι εξελίξεις αφορούν, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Το μήνυμα του Έλληνα πρωθυπουργού ήταν σαφές. Η σχέση Ευρώπης-Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι πλέον δεδομένη, ούτε απλή. Γίνεται πιο σύνθετη, πιο απαιτητική και απαιτεί διαφορετική πολιτική διαχείριση από την ευρωπαϊκή πλευρά.

Η τοποθέτηση  ήρθε μετά τη Σύνοδο Κορυφής, σε ένα περιβάλλον όπου η κόπωση των Ευρωπαίων ηγετών δεν αποδίδεται μόνο στη διάρκεια των συνεδριάσεων, αλλά και στο βάρος των αποφάσεων που καλούνται να λάβουν. Όπως επισήμανε, οι σύνοδοι αυτές είναι εκ των πραγμάτων περίπλοκες, καθώς 27 χώρες με διαφορετικές αφετηρίες και προτεραιότητες καλούνται να συγκλίνουν. Ωστόσο, το ουσιαστικό στοιχείο δεν είναι η κόπωση, αλλά το γεγονός ότι η Ευρώπη συνειδητοποιεί πως πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ίδια της την ασφάλεια και τα συμφέροντά της.

Η διατλαντική σχέση σε φάση επαναπροσδιορισμού

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί με τη λογική της αυτόματης ευθυγράμμισης με την Ουάσιγκτον. Η διατλαντική σχέση, όπως είπε, γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, όχι απαραίτητα εχθρική, αλλά σίγουρα λιγότερο προβλέψιμη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας αποτέλεσε η υπόθεση της Γροιλανδίας. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε πρόθεση αποκλιμάκωσης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ευρώπη στάθηκε ενωμένη στην υπεράσπιση της Δανίας και της Γροιλανδίας, με μοναδική εξαίρεση την Ουγγαρία.

Η ευρωπαϊκή ενότητα και οι «παραφωνίες»

Η στάση της Ουγγαρίας δεν προκάλεσε έκπληξη στον Έλληνα πρωθυπουργό. Όπως σημείωσε, τέτοιες διαφοροποιήσεις έχουν καταγραφεί επανειλημμένα τον τελευταίο χρόνο. Το πολιτικό μήνυμα, ωστόσο, δεν είναι η διαφωνία καθαυτή, αλλά η δυνατότητα της Ευρώπης να βρίσκει τρόπους να προχωρά, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πλήρης ομοφωνία. Το γεγονός ότι βρέθηκε θεσμικός τρόπος να παρακαμφθεί το πρόβλημα, δείχνει κατά τον ίδιο, ότι η Ένωση μαθαίνει να λειτουργεί μέσα σε ένα πιο σύνθετο περιβάλλον.

Αντίστοιχα, σχολιάζοντας τη στάση του Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος χαρακτήρισε τη συζήτηση χάσιμο χρόνου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε μια πιο ισορροπημένη ανάγνωση. Υποστήριξε ότι μπορεί κανείς να δει το ποτήρι μισοάδειο ή μισογεμάτο, τονίζοντας πως το ουσιαστικό κέρδος είναι ότι η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης κερδίζει πλέον έδαφος.

Στρατηγική αυτονομία, άμυνα και ανταγωνιστικότητα

Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι ήταν από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που έθεσαν ανοιχτά την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας και ταυτόχρονα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Όπως εξήγησε, οι συζητήσεις αυτές διεξάγονται πλέον με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, καθώς οι ηγέτες βρίσκονται μόνοι, χωρίς συμβούλους και χωρίς τη δέσμευση επίσημων συμπερασμάτων, γεγονός που επιτρέπει πιο ανοιχτές και, κατά περίπτωση, πιο ωμές τοποθετήσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι δηλώσεις του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, οι οποίες, σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, αποτυπώνουν την ανάγκη διατήρησης μιας σχέσης σεβασμού με τις ΗΠΑ, χωρίς όμως αυταπάτες.

Γάζα, ΟΗΕ και ο ρόλος των ΗΠΑ

Αναφερόμενος στο λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η πρόσφατη ευρωπαϊκή συναίνεση εδράζεται στη διαπίστωση πως οι ανακοινώσεις της αμερικανικής πλευράς υπερβαίνουν το υφιστάμενο πλαίσιο εντολής του Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παρ’ όλα αυτά, αναγνώρισε ότι η εμπλοκή των ΗΠΑ υπήρξε καθοριστική για την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα και ότι χωρίς αυτήν δύσκολα θα είχε υπάρξει παύση των εχθροπραξιών.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα θα επιθυμούσε να συμμετάσχει σε μια συμφωνία για τη Γάζα, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, με στόχο την επίτευξη ευρύτερης συναίνεσης. Την ίδια στιγμή, έθεσε ως κόκκινη γραμμή την ανάγκη διασφάλισης της ευρωπαϊκής παρουσίας στο μέλλον της περιοχής.

Εμπόριο, Mercosur και το άνοιγμα προς την Ινδία

Στο πεδίο της οικονομίας, ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τις μεγάλες διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, όπως αυτή με τη Mercosur, αναγνωρίζοντας τις αντιδράσεις των αγροτών αλλά επιμένοντας ότι τα συνολικά οφέλη υπερτερούν των μειονεκτημάτων. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα είναι μια μεσαίου μεγέθους, ανοιχτή οικονομία, με ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια ναυτιλία, και έχει άμεσο συμφέρον από μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες και ελεύθερο εμπόριο.

Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και το ευρωπαϊκό άνοιγμα προς την Ινδία, με τις επικείμενες επισκέψεις της προέδρου της Κομισιόν και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αλλά και τη δική του παρουσία εκεί, όπως ανέφερε. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών δεν αποτελεί επιλογή πολυτελείας, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα.

Διαβάστε επίσης: Μητσοτάκης στις Βρυξέλλες: Λειτουργικές οι ευρωατλαντικές σχέσεις παρά τις εντάσεις