Με φόντο τις επιδιώξεις της Τουρκίας στη Βόρεια Αφρική, η Αθήνα ενεργοποιεί διπλωματικά αντίβαρα και επιχειρεί στρατηγική ανάσχεσης μέσω θεσμικού διαλόγου

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επισκέπτεται εκ νέου την Τρίπολη, επιχειρώντας να επανεκκινήσει τον ελληνολιβυκό διάλογο, σε ένα τοπίο διαρκών γεωπολιτικών εντάσεων και εύθραυστης πολιτικής ισορροπίας. Στο επίκεντρο της επίσκεψης τίθενται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, οι τελευταίες εξελίξεις στο τουρκολιβυκό μέτωπο και η πρόθεση της Αθήνας να διαπραγματευτεί με βάση το Διεθνές Δίκαιο.

Ρηματική διακοίνωση Τρίπολης και απειλή κυριαρχίας

Αφορμή της επίσκεψης αποτέλεσε η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη, με την οποία αμφισβητείται η μέση γραμμή ως βάση οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για κίνηση που ουσιαστικά ενστερνίζεται τις θέσεις της Άγκυρας, αναβιώνοντας το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και αγνοώντας το Δίκαιο της Θάλασσας, την ύπαρξη και δικαιοδοσία των ελληνικών νησιών – ανεξαρτήτως μεγέθους.

Η Λιβύη επιπλέον αμφισβητεί τις θαλάσσιες περιοχές Κρήτη-1 και Κρήτη-2, περιοχές για τις οποίες η αμερικανική Chevron έχει εκδηλώσει ισχυρό ερευνητικό ενδιαφέρον, προκαλώντας ενόχληση στην Αθήνα και επαναφέροντας τις ανησυχίες για τουρκική διείσδυση στη Βόρεια Αφρική.

Το διπλωματικό αφήγημα της Αθήνας

Ο κ. Γεραπετρίτης αναμένεται να επαναλάβει ότι η ελληνική θέση στηρίζεται αποκλειστικά στο Διεθνές Δίκαιο και το UNCLOS (Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας), απορρίπτοντας τα «νομικά τερατουργήματα» του τουρκολιβυκού μνημονίου. Παράλληλα, θα διαμηνύσει την ελληνική ετοιμότητα για επανέναρξη διαπραγματεύσεων οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, από το σημείο που διεκόπησαν το 2009–2010, εντός δηλαδή ενός θεσμικού πλαισίου διαφάνειας και σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ο ρόλος της Άγκυρας και οι εσωτερικές αντιφάσεις της Τρίπολης

Η Αθήνα δεν αγνοεί τον σημαντικό βαθμό τουρκικής επιρροής στη μεταβατική κυβέρνηση Ντιμπεϊμπά, όπως και τις εσωτερικές πολιτικές εντάσεις, με πλήθος ενόπλων ομάδων να αμφισβητούν την κεντρική εξουσία. Το μέλλον της μεταβατικής κυβέρνησης είναι εξαιρετικά αβέβαιο, καθώς οι προσδοκίες για εκλογές έχουν παγώσει και η πολιτική αστάθεια διατηρείται.

Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η σημερινή συγκυρία είναι ίσως μια μοναδική ευκαιρία να τεθεί η Λιβύη προ των ευθυνών της, σε ένα πλαίσιο νομιμότητας. Η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην πολιτική προσέγγισης όλων των λιβυκών πλευρών, κάτι που φάνηκε ήδη στις πρόσφατες συναντήσεις στη Βεγγάζη με τον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ.

Οικονομική συνεργασία, μεταναστευτικό και ενεργειακή ατζέντα

Στην ατζέντα του Έλληνα ΥΠΕΞ περιλαμβάνεται επίσης η διερεύνηση προοπτικών οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, ενώ θα τεθεί και το μεταναστευτικό, έστω κι αν από τη δυτική Λιβύη δεν παρατηρούνται σημαντικές ροές προς την Ελλάδα.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η ενεργειακή διάσταση, ειδικά σε σχέση με την παραχώρηση ερευνών σε διεθνείς ενεργειακούς παίκτες, όπως η Chevron. Η Αθήνα επιδιώκει να διασφαλίσει την ενεργειακή της κυριαρχία, αποτρέποντας πιθανούς τουρκολιβυκούς σχεδιασμούς με εργαλείο την πολιτική αποσταθεροποίηση.

Η επίσκεψη Γεραπετρίτη στην Τρίπολη δεν αναμένεται να επιφέρει θεαματικά αποτελέσματα, αποτελεί όμως σημαντικό διπλωματικό σήμα προς τη Λιβύη, την Άγκυρα και τη διεθνή κοινότητα: η Ελλάδα παραμένει παρούσα, ενισχύει τη γεωπολιτική της επιρροή στη Βόρεια Αφρική και υπερασπίζεται τα κυριαρχικά της δικαιώματα με όπλο τη νομιμότητα.

Διαβάστε επίσης: Η Λιβύη αμφισβητεί επίσημα την ελληνική ΑΟΖ με προσφυγή στον ΟΗΕ