Μετά από σχεδόν μία δεκαετία καθυστερήσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει σε λειτουργία το Entry-Exit System (EES), εγκαινιάζοντας μια νέα φάση στον ψηφιακό έλεγχο των συνόρων. Από την Κυριακή 12 Οκτωβρίου, το σύστημα καταγράφει ηλεκτρονικά τα στοιχεία διέλευσης όλων των ταξιδιωτών από χώρες εκτός Ε.Ε. που επιθυμούν να εισέλθουν αεροπορικώς, χερσαία ή θαλάσσια στον χώρο Σένγκεν.
Η παραδοσιακή σφραγίδα διαβατηρίου αντικαθίσταται πλέον από ηλεκτρονική θεώρηση εισόδου και καταχώριση βιομετρικών δεδομένων (πρόσωπο και δακτυλικά αποτυπώματα).
Διασύνδεση και αποθήκευση δεδομένων
Σύμφωνα με το Les Echos, περισσότερα από 700 σημεία συνοριακού ελέγχου εφαρμόζουν ήδη το σύστημα — μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα — καλύπτοντας αεροδρόμια, λιμάνια και χερσαία περάσματα.
Όλα τα δεδομένα αποθηκεύονται σε κεντρικό διακομιστή στο Ταλίν της Εσθονίας, διασυνδεδεμένο με 29 εθνικές αστυνομικές υπηρεσίες. Ο στόχος είναι η ακριβής ιχνηλάτηση εισόδων και εξόδων, η βελτιστοποίηση των συνοριακών ροών και ο εντοπισμός παρατυπιών παραμονής (90 έως 180 ημέρες).
Η υποδομή τελεί υπό την εποπτεία του ευρωπαϊκού οργανισμού eu-Lisa, με εφεδρικό κέντρο δεδομένων στο Στρασβούργο, και έχει σχεδιαστεί ώστε να υποστηρίζει αυτόματη διασταύρωση στοιχείων με τις εθνικές βάσεις δεδομένων ασφάλειας.
Διαδικασία καταχώρισης ταξιδιωτών
Οι μη πολίτες της Ε.Ε. υποχρεούνται να καταχωρίζουν βιομετρικά δεδομένα πριν από τη διέλευση των συνόρων. Η διαδικασία περιλαμβάνει ανάγνωση διαβατηρίου, λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και σάρωση προσώπου.
Σύμφωνα με τον Sergio Collela, πρόεδρο της SITA, η οποία εξοπλίζει τα περισσότερα διεθνή αεροδρόμια με υποδομές τηλεπικοινωνιών και διαχείρισης δεδομένων, η εγγραφή «δεν θα ξεπερνά τα 3-4 λεπτά». Σε επιλεγμένους προορισμούς (π.χ. Αρούμπα) ή σε ορισμένες κρουαζιέρες, είναι ήδη διαθέσιμη προ-εγγραφή στοιχείων από το σπίτι, ώστε να περιορίζεται ο χρόνος αναμονής.
Τεχνικές προδιαγραφές και εξαιρέσεις
Η βιομετρική σάρωση είναι υποχρεωτική για όλους τους ενήλικες μη Ευρωπαίους ταξιδιώτες, εξαιρουμένων:
- των παιδιών κάτω των 12 ετών,
- και των προσώπων που δεν μπορούν να προσκομίσουν δακτυλικά αποτυπώματα.
- Η διαδικασία σάρωσης φωτογραφίας διαρκεί περίπου 1 δευτερόλεπτο ανά ενήλικα και 2 δευτερόλεπτα ανά παιδί, σύμφωνα με στοιχεία της Aéroports de Paris.
Η λειτουργία των σταθμών σάρωσης δεν απαιτεί την παρουσία συνοριακού υπαλλήλου, αν και σε πρώτο στάδιο οι υπηρεσίες θα λειτουργούν μόνο σε ώρες αιχμής.
Χρονοδιάγραμμα και πλήρης εφαρμογή
Η σταδιακή ενεργοποίηση του EES θα ολοκληρωθεί έως τον Απρίλιο του 2026, με πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία όλων των σημείων ελέγχου.
Στη Γαλλία, έχουν ήδη εγκατασταθεί αυτοματοποιημένα σημεία ελέγχου στα 25 κύρια σημεία εισόδου (αεροδρόμια Ρουασί-Σαρλ ντε Γκωλ, Ορλί, Νίκαιας, Λυών, Μασσαλίας, σταθμοί Gare du Nord, Eurostar κ.ά.), ενώ τα χερσαία σύνορα θα ακολουθήσουν σε μεταγενέστερο στάδιο.
Διασυνδέσεις με διεθνή πρότυπα
Το νέο σύστημα λειτουργεί σε συμβατότητα με διεθνή πρότυπα δεδομένων (ICAO Doc 9303) και θα συνδυαστεί στο μέλλον με το ETIAS (European Travel Information and Authorisation System) — την ηλεκτρονική προέγκριση ταξιδιού για υπηκόους χωρών που δεν απαιτούν βίζα.
Η άδεια εισόδου μέσω ETIAS θα κοστίζει 7 ευρώ, θα ισχύει για τρεις (3) έτη και θα βασίζεται σε προ-επαλήθευση στοιχείων αντίστοιχη του αμερικανικού ESTA.
Ζητήματα εφαρμογής και λειτουργικά ρίσκα
Παρά την πανευρωπαϊκή ανάπτυξη, υπάρχουν ανισομετρίες ετοιμότητας μεταξύ κρατών-μελών. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά τεχνικής ολοκλήρωσης, ενώ η Δυτική Ευρώπη αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην εγκατάσταση εξοπλισμού και στην ολοκλήρωση των εθνικών δικτύων πληροφορικής.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή συμφόρηση στα σημεία διέλευσης, ειδικά στα μεγάλα αεροδρόμια και λιμάνια. Η Frontex θα υποστηρίξει τις εθνικές αρχές μέσω πέντε νέων επιχειρησιακών μηχανισμών, καθώς και της εφαρμογής Travel to Europe, που θα επιτρέπει την προκαταχώριση δεδομένων ταξιδιωτών.
Ένα νέο ευρωπαϊκό πρότυπο συνοριακής ασφάλειας
Όπως υπογραμμίζει ο Magnus Brunner στους Financial Times, το EES αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής συνόρων, εισάγοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαχείρισης μεταναστευτικών ροών, πρόληψης παράνομης διακίνησης και ενίσχυσης της ανιχνευσιμότητας κινήσεων εντός του χώρου Σένγκεν.
Μ.Η.Τ. 242183