Η κοινωνική αντιπαροχή μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης με συνεργασία κράτους και ιδιωτών. Ποιοι θα πάρουν τα πρώτα σπίτια
Με στόχο να δοθεί απάντηση στη στεγαστική κρίση που πιέζει κυρίως νέους, οικογένειες και χαμηλά εισοδήματα, η κυβέρνηση ενεργοποιεί πλέον το μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής, επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα νέο απόθεμα προσιτής κατοικίας μέσω της αξιοποίησης δημόσιας γης και της συμμετοχής ιδιωτικών κατασκευαστικών εταιρειών.
Η υπογραφή της υπουργικής απόφασης για το πλαίσιο συνεργασίας Δημοσίου, ΟΤΑ και ιδιωτών θεωρείται το ουσιαστικό σημείο εκκίνησης ενός σχεδίου που για μήνες παρέμενε σε επίπεδο σχεδιασμού. Πλέον, καθορίζονται αναλυτικά οι όροι, οι οικονομικές ρήτρες, οι τεχνικές προδιαγραφές αλλά και οι υποχρεώσεις των αναδόχων που θα αναλάβουν να κατασκευάσουν ή να ανακαινίσουν κατοικίες σε κρατικά ακίνητα.
Η φιλοσοφία του μοντέλου θυμίζει την παραδοσιακή αντιπαροχή, με βασική διαφορά ότι το οικόπεδο ανήκει στο Δημόσιο και μέρος των κατοικιών επιστρέφει στο κράτος για να αξιοποιηθεί ως κοινωνική κατοικία.
Οι ιδιώτες θα χρηματοδοτούν εξ ολοκλήρου την ανάπτυξη των έργων, αναλαμβάνοντας το κόστος κατασκευής, αδειοδοτήσεων, μελετών και λειτουργίας. Σε αντάλλαγμα, θα αποκτούν δικαιώματα αξιοποίησης σε μέρος των κατοικιών είτε μέσω πώλησης είτε μέσω εμπορικής εκμετάλλευσης.
Το Δημόσιο, από την πλευρά του, θα διατηρεί σημαντικό ποσοστό διαμερισμάτων, τα οποία θα διατίθενται με χαμηλό ενοίκιο και κοινωνικά κριτήρια σε δικαιούχους που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά κατοικίας.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, περίπου το 30% κάθε οικιστικού συγκροτήματος θα περνά στο χαρτοφυλάκιο κοινωνικής κατοικίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το ποσοστό μπορεί να αυξάνεται ανάλογα με την αξία του οικοπέδου και τη βιωσιμότητα της επένδυσης.
Τα πρώτα projects και το σχέδιο για 2.500 κατοικίες
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το νέο μοντέλο μπορεί να εξελιχθεί στον βασικό μηχανισμό παραγωγής προσιτής κατοικίας τα επόμενα χρόνια, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία τα ενοίκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά και η πρόσβαση στη στέγη γίνεται ολοένα δυσκολότερη για μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Ήδη έχουν επιλεγεί τα πρώτα οκτώ ακίνητα που θα αξιοποιηθούν μέσω κοινωνικής αντιπαροχής, κυρίως ιδιοκτησίες της ΔΥΠΑ σε περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, η Καλαμάτα και ο Πύργος.
Στις συγκεκριμένες εκτάσεις προβλέπεται να ανεγερθούν περίπου 400 νέες κατοικίες, από τις οποίες περίπου 130 θα διατεθούν με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, ενώ οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν το εργολαβικό αντάλλαγμα των ιδιωτών αναδόχων.
Οι πρώτοι διαγωνισμοί αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στο 2026, με στόχο τα πρώτα σπίτια κοινωνικής αντιπαροχής να παραδοθούν στις αρχές του 2029.
Ο συνολικός κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία τουλάχιστον 2.500 κατοικιών μέσω του νέου μηχανισμού, με σταδιακή επέκταση του προγράμματος σε περισσότερες περιοχές της χώρας.
Στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι η αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων ακινήτων μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως κοινωνική πολιτική αλλά και ως εργαλείο αναβάθμισης αστικών περιοχών που παραμένουν αναξιοποίητες εδώ και χρόνια.
Τι αναλαμβάνουν οι ιδιώτες και ποιες θα είναι οι υποχρεώσεις τους
Το νέο πλαίσιο προβλέπει δύο βασικά μοντέλα συνεργασίας. Το πρώτο αφορά αποκλειστικά την κατασκευή ή ανακαίνιση κατοικιών, ενώ το δεύτερο δίνει στους ιδιώτες τη δυνατότητα να αναλάβουν και τη μακροχρόνια διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών για λογαριασμό του Δημοσίου, ακόμη και για διάστημα έως 50 ετών.
Στην πράξη, οι ανάδοχοι θα μπορούν να διαχειρίζονται τις μισθώσεις, να εισπράττουν ενοίκια και κοινόχρηστα, να αναλαμβάνουν τη συντήρηση των κτιρίων και να λειτουργούν ως φορείς διαχείρισης του συγκροτήματος.
Παράλληλα, θα επωμίζονται πλήρως το κόστος και την ευθύνη του έργου, από τις μελέτες και τις άδειες έως τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις, τα τέλη και τη λειτουργική αρτιότητα των κτιρίων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις ενεργειακές προδιαγραφές. Τα νέα κτίρια θα πρέπει να είναι σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, ενώ το κράτος επιχειρεί να αποτρέψει τη δημιουργία κατοικιών «δύο ταχυτήτων», επιβάλλοντας ίδιες προδιαγραφές ποιότητας τόσο για τα κοινωνικά διαμερίσματα όσο και για εκείνα που θα διατίθενται εμπορικά.
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης αυστηρό σύστημα εποπτείας, με τη συμμετοχή του Δημοσίου, των δήμων αλλά και πιστοποιημένων φορέων ελέγχου ή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Η κυβέρνηση ποντάρει στο ότι το νέο μοντέλο θα κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια σε μια αγορά όπου η ζήτηση για κατοικία αυξάνεται διαρκώς, ενώ παράλληλα θα επιτρέψει στο κράτος να αποκτήσει για πρώτη φορά οργανωμένο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας χωρίς να επιβαρυνθεί με το συνολικό κόστος κατασκευής.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι αν η κοινωνική αντιπαροχή θα μπορέσει να εξελιχθεί σε μόνιμο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής ή αν θα περιοριστεί σε έναν μικρό αριθμό πιλοτικών παρεμβάσεων χωρίς ουσιαστικό αποτύπωμα στην αγορά ακινήτων.
Διαβάστε επίσης; Δ. Μιχαηλίδου: Δύο νέα όπλα της κυβέρνησης για προσιτή στέγη – Κοινωνική Αντιπαροχή και στρατόπεδα
Μ.Η.Τ. 242183