Σε κρίσιμο σημείο τα διατηρητέα: Οι ιδιοκτήτες ζητούν οικονομική στήριξη και φοροελαφρύνσεις για να αποτραπεί η εγκατάλειψη
Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται το μέλλον των διατηρητέων κτιρίων στην Ελλάδα, με τους ιδιοκτήτες να προειδοποιούν ότι ένα μεγάλο μέρος του ιστορικού κτιριακού αποθέματος κινδυνεύει να χαθεί οριστικά. Το ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον σε μια ιδιωτική διαφορά κόστους και υποχρεώσεων, αλλά μετατρέπεται σε μείζον θέμα δημόσιου συμφέροντος, που αγγίζει την πολιτιστική ταυτότητα, την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία των πόλεων και την ιστορική συνέχεια της χώρας.
Με αφορμή την ημερίδα του Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές και αιχμηρό: τα διατηρητέα ακίνητα βρίσκονται σε «κλοιό», καθώς το κράτος αναγνωρίζει την αξία τους, αλλά αφήνει το βάρος της διατήρησης σχεδόν αποκλειστικά στους ιδιοκτήτες.
Η αντίφαση αυτή δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα. Από τη μία πλευρά, οι περιορισμοί που συνοδεύουν τον χαρακτηρισμό ενός ακινήτου ως διατηρητέου. Από την άλλη, η απουσία ουσιαστικών κινήτρων και μηχανισμών στήριξης. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που οδηγεί σταδιακά στην εγκατάλειψη, όχι από αδιαφορία, αλλά από οικονομική αδυναμία.
Ακριβή συντήρηση, ασφυκτική γραφειοκρατία και φορολογική πίεση
Η πραγματικότητα που περιγράφουν οι ιδιοκτήτες είναι ιδιαίτερα σκληρή. Η συντήρηση ενός διατηρητέου δεν έχει καμία σχέση με ένα σύγχρονο ακίνητο. Το κόστος μπορεί να είναι δύο έως και τέσσερις φορές υψηλότερο, ξεκινώντας από περίπου 1.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και φτάνοντας ή και ξεπερνώντας τα 4.000 ευρώ, ανάλογα με την κατάσταση του κτιρίου.
Την ίδια στιγμή, οι διαδικασίες αδειοδότησης παραμένουν εξαιρετικά χρονοβόρες, με εμπλοκή υπηρεσιών όπως το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δημιουργώντας καθυστερήσεις που λειτουργούν αποτρεπτικά για κάθε προσπάθεια αποκατάστασης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η φορολογική μεταχείριση των διατηρητέων αποτελεί ακόμη ένα σημείο τριβής. Οι ιδιοκτήτες επιμένουν ότι δεν είναι δυνατόν ακίνητα με αυξημένες υποχρεώσεις, περιορισμούς χρήσης και δυσανάλογο κόστος συντήρησης να αντιμετωπίζονται φορολογικά ως «κανονικά», επαναφέροντας στο προσκήνιο το αίτημα για κατάργηση ή ουσιαστική μείωση του ΕΝΦΙΑ στα διατηρητέα.
Η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου – Μιχαλοπούλου, επισημαίνει ότι απαιτείται άμεσα ένα σταθερό και μόνιμο πλαίσιο οικονομικής ενίσχυσης, με φορολογικές ελαφρύνσεις και επιτάχυνση των διαδικασιών, το οποίο θα συνδέεται με την υποχρέωση αποκατάστασης των κτιρίων.
Στα όρια της κατάρρευσης το ιστορικό απόθεμα: Ανάγκη άμεσης παρέμβασης
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την ίδια την επιβίωση των διατηρητέων. Χιλιάδες κτίρια σε όλη τη χώρα βρίσκονται σε κατάσταση σταδιακής φθοράς, με τον κίνδυνο μη αναστρέψιμης απώλειας να γίνεται ολοένα και πιο ορατός.
Οι ιδιοκτήτες κάνουν λόγο για ένα «παράθυρο ευκαιρίας» που κλείνει, τονίζοντας ότι χωρίς άμεση ενεργοποίηση θεσμικών εργαλείων και ουσιαστική χρηματοδότηση, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει ένα σημαντικό κομμάτι της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής της κληρονομιάς.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η πρόταση για δημιουργία ενός μόνιμου παρατηρητηρίου διατηρητέων, που θα λειτουργεί ως μηχανισμός καταγραφής, αξιολόγησης και στρατηγικού σχεδιασμού. Ωστόσο, οι ιδιοκτήτες ξεκαθαρίζουν ότι δεν χρειάζονται ένα ακόμη γραφειοκρατικό σχήμα, αλλά ένα πραγματικό εργαλείο πολιτικής παρέμβασης με σαφή αποτελέσματα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο του τεχνικού κόσμου, καθώς χωρίς εξειδικευμένους μηχανικούς, μελετητές και τεχνίτες, ακόμη και οι καλύτερες πολιτικές παραμένουν ανεφάρμοστες. Η διάσωση των διατηρητέων, όπως υπογραμμίζεται, δεν είναι ζήτημα μόνο ιδιοκτησίας ή οικονομίας, αλλά υπόθεση συλλογικής ευθύνης.
Το διακύβευμα είναι σαφές: είτε θα διαμορφωθεί ένα λειτουργικό πλαίσιο στήριξης, είτε η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σιωπηλή απώλεια της ιστορικής της μνήμης, που δεν θα μπορεί να ανακτηθεί.
Μ.Η.Τ. 242183