Η γεωπολιτική κρίση και τα υψηλά επιτόκια πιέζουν τα στεγαστικά δάνεια και την αγορά ακινήτων σε Ελλάδα και Ευρώπη
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο την ενέργεια και τις αγορές εμπορευμάτων, αλλά αρχίζει να «περνά» δυναμικά και στο πιο ευαίσθητο πεδίο της οικονομίας: τη στέγαση. Το ενδεχόμενο διατήρησης ή ακόμη και νέας αύξησης των επιτοκίων στην Ευρωζώνη δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου για τη στεγαστική πίστη και την αγορά ακινήτων.
Οι τελευταίες τοποθετήσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Κριστίν Λαγκάρντ, επιβεβαιώνουν ότι η μάχη με τον πληθωρισμό δεν έχει τελειώσει, ενώ οι γεωπολιτικές εξελίξεις ενισχύουν την αβεβαιότητα. Το βασικό σενάριο των αγορών για σταδιακή μείωση επιτοκίων απομακρύνεται, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέας αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς τεχνική. Ανατρέπει τη βασική προσδοκία που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται στην αγορά ακινήτων, ότι το κόστος χρήματος θα αποκλιμακωθεί και θα δώσει «ανάσα» στη ζήτηση.
Στεγαστικά δάνεια σε «ζώνη πίεσης»
Το πρώτο και άμεσο πεδίο επιπτώσεων είναι τα στεγαστικά δάνεια. Όσο τα επιτόκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, οι δόσεις διατηρούνται αυξημένες και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Ακόμη και χωρίς νέες αυξήσεις, το περιβάλλον ακριβού χρήματος λειτουργεί αποτρεπτικά για τα νοικοκυριά. Σε περίπτωση μάλιστα που επιβεβαιωθεί ένα σενάριο ανόδου επιτοκίων, η επιβάρυνση θα είναι άμεση και διπλή: θα επηρεάσει τόσο όσους σχεδιάζουν να αγοράσουν κατοικία όσο και τους ήδη δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο από το γεγονός ότι οι τιμές των ακινήτων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, δημιουργώντας ένα «διπλό τείχος» για την απόκτηση κατοικίας: ακριβή αγορά και ακριβός δανεισμός.
Αγορά ακινήτων σε «slow motion»
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στην καθημερινότητα της αγοράς. Οι συναλλαγές δεν έχουν παγώσει, αλλά κινούνται με σαφώς πιο αργούς ρυθμούς, ενώ η αβεβαιότητα λειτουργεί αποτρεπτικά για νέες αγορές.
Οι υποψήφιοι αγοραστές εμφανίζονται πιο διστακτικοί, επιλέγοντας να αναβάλουν αποφάσεις έως ότου διαμορφωθεί πιο καθαρή εικόνα για την πορεία των επιτοκίων. Η ψυχολογία παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς η αγορά κατοικίας αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομική δέσμευση για ένα νοικοκυριό.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που συνεχίζει να κινείται, αλλά χωρίς δυναμική, με αυξημένη επιφυλακτικότητα και περιορισμένη ροή νέων δανείων.
Στροφή στην αυτοχρηματοδότηση και αποκλεισμός των «μεσαίων»
Τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν τη μεταβολή του τοπίου. Πάνω από τους μισούς αγοραστές επιλέγουν πλέον να κινηθούν χωρίς τραπεζικό δανεισμό, στηριζόμενοι σε ίδια κεφάλαια.
Η τάση αυτή ενισχύει μια νέα πραγματικότητα: η αγορά ακινήτων «γέρνει» προς όσους διαθέτουν ρευστότητα, ενώ τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αποκτήσουν πρόσβαση στη στέγη.
Ταυτόχρονα, το υψηλό κόστος και οι τραπεζικές διαδικασίες λειτουργούν αποτρεπτικά για τη λήψη στεγαστικών δανείων, περιορίζοντας περαιτέρω τη ζήτηση.
Πίεση και στην προσφορά – Ακριβότερες κατασκευές
Η άνοδος των επιτοκίων δεν πλήττει μόνο τη ζήτηση, αλλά και την προσφορά. Το κόστος χρηματοδότησης νέων κατασκευαστικών έργων αυξάνεται, γεγονός που επηρεάζει τη βιωσιμότητα επενδύσεων στον κλάδο των ακινήτων.
Παράλληλα, η αύξηση του κόστους χρήματος επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα της αγοράς, από την ανάπτυξη έως την πώληση, εντείνοντας τις πιέσεις σε μια περίοδο ήδη υψηλών τιμών.
Ωστόσο, η ελληνική αγορά εμφανίζει ορισμένες αντοχές, κυρίως λόγω της παρουσίας ξένων επενδυτών και της υψηλής συμμετοχής ιδίων κεφαλαίων στις συναλλαγές, στοιχεία που συγκρατούν προς το παρόν μια απότομη διόρθωση τιμών.
Ευρώπη: Επιβράδυνση χωρίς κατάρρευση
Η εικόνα στην Ελλάδα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης, η παρατεταμένη περίοδος υψηλών επιτοκίων έχει οδηγήσει σε μείωση συναλλαγών και επιβράδυνση της αγοράς κατοικίας.
Οι τράπεζες διατηρούν αυστηρά κριτήρια δανεισμού, ενώ η ζήτηση παραμένει συγκρατημένη. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται ακόμη και διόρθωση τιμών, αν και όχι σε όλες τις αγορές.
Η βασική διαφορά της Ελλάδας είναι ότι οι τιμές διατηρούνται πιο ανθεκτικές, λόγω της περιορισμένης προσφοράς και της ζήτησης από το εξωτερικό. Ωστόσο, η πίεση στη στεγαστική πίστη είναι κοινός παρονομαστής.
Το επόμενο κρίσιμο τρίμηνο
Η πορεία των επιτοκίων τους επόμενους μήνες θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για την εξέλιξη της αγοράς. Αν η γεωπολιτική ένταση επιμείνει και ο πληθωρισμός παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, το περιβάλλον ακριβού χρήματος μπορεί να διατηρηθεί για μεγαλύτερο διάστημα.
Σε αυτή την περίπτωση, η αγορά ακινήτων θα συνεχίσει να κινείται σε «στενό διάδρομο», με περιορισμένη ζήτηση και αυξημένη εξάρτηση από επενδυτικά κεφάλαια.
Η «σκιά» του πολέμου, λοιπόν, δεν απειλεί μόνο τις αγορές ενέργειας, αλλά αρχίζει να επηρεάζει άμεσα και το δικαίωμα πρόσβασης στη στέγη, μετατρέποντας το κόστος δανεισμού σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της αγοράς.
Διαβάστε επίσης: Η νέα τάση στην αγορά ακινήτων – Μοιρασμένη ιδιοκτησία σε πολυτελείς κατοικίες
Μ.Η.Τ. 242183