ΕΕ και ΗΠΑ επαναχαράσσουν τον ναυτιλιακό χάρτη – Νέα στρατηγική για πράσινη μετάβαση – Θα γίνει το CID «σωσίβιο» ή βαρύδι για την ανταγωνιστικότητα;

Η ναυτιλία μπαίνει σε νέα τροχιά, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει την πλήρη ένταξή της στο Clean Industrial Deal (CID), ενώ οι ΗΠΑ δρομολογούν μέτρα για την ενίσχυση της ναυπηγικής τους βιομηχανίας. Από την πράσινη μετάβαση και τις επενδύσεις στα εναλλακτικά καύσιμα, μέχρι τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με την Κίνα, οι αλλαγές που δρομολογούνται είναι ραγδαίες και καθοριστικές για το μέλλον του κλάδου.

Ναυτιλία και Clean Industrial Deal: Οι προσδοκίες και οι προκλήσεις

Η ΕΕ παρουσίασε πρόσφατα το «Clean Industrial Deal» (CID), μια στρατηγική που εστιάζει στην ενίσχυση των καθαρών τεχνολογιών και των βιομηχανιών υψηλής ενεργειακής έντασης. Στο πλαίσιο αυτό, η ναυτιλία περιλαμβάνεται για πρώτη φορά, με βασικό στόχο τη μετάβαση σε πράσινα καύσιμα και τη μείωση των εκπομπών άνθρακα.

Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών καλωσόρισε την πρωτοβουλία, επισημαίνοντας την ανάγκη για παγκόσμιες λύσεις μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ), αντί για περιφερειακά μέτρα που θα υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες ζητούν:

• Επαρκή χρηματοδότηση για τα εναλλακτικά καύσιμα και τις υποδομές.
• Ρυθμιστική ασφάλεια και οικονομικά κίνητρα ώστε να γεφυρωθεί το κόστος μεταξύ συμβατικών και πράσινων καυσίμων.
• Συντονισμένη διεθνή πολιτική για τη διαμόρφωση ενός ενιαίου πλαισίου μετάβασης.

Το CID προβλέπει τη διάθεση 100 δισ. ευρώ για τη στήριξη ενεργοβόρων κλάδων, με κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και μια νέα Τράπεζα Βιομηχανικής Αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, στο 24σέλιδο σχέδιο, η ναυτιλία αναφέρεται μόλις μία φορά, γεγονός που προκαλεί ανησυχίες για την ουσιαστική ένταξή της στη νέα πολιτική.

Οι ΗΠΑ επαναφέρουν τη ναυπηγική βιομηχανία στο προσκήνιο

Την ίδια ώρα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση εξετάζει ένα φιλόδοξο σχέδιο αναζωογόνησης των ναυπηγείων, στοχεύοντας στη μείωση της κινεζικής κυριαρχίας στην παγκόσμια ναυτιλιακή αγορά. Σύμφωνα με έγγραφο του Λευκού Οίκου που διέρρευσε στο Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει:

• Νέα τέλη σε κινεζικά πλοία και γερανούς που εισέρχονται σε αμερικανικά λιμάνια.
• Φορολογικές ελαφρύνσεις και επιχορηγήσεις για την ενίσχυση των ναυπηγείων.
• Δημιουργία ειδικού καταπιστευματικού ταμείου για τη θαλάσσια ασφάλεια.
• Αύξηση των μισθών στα πυρηνικά ναυπηγεία και βελτίωση των διαδικασιών προμηθειών στο Ναυτικό.

Σήμερα, τα αμερικανικά ναυπηγεία κατασκευάζουν λιγότερο από ένα εμπορικό πλοίο ετησίως, επικεντρώνοντας τις δραστηριότητές τους κυρίως στις στρατιωτικές συμβάσεις. Αντίθετα, η Κίνα κυριαρχεί στον τομέα, με εκατοντάδες νέες παραδόσεις πλοίων κάθε χρόνο, καλύπτοντας πάνω από το 50% της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής.

Το στοίχημα για τη ναυτιλία – Ευρωπαϊκή πράσινη μετάβαση ή αμερικανική γεωπολιτική στρατηγική;

Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά ο τελικός στόχος είναι κοινός: η αναδιαμόρφωση του ναυτιλιακού τομέα. Από τη μια πλευρά, η ΕΕ επενδύει στην περιβαλλοντική καινοτομία, προσπαθώντας να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου μέσω χρηματοδότησης και νέων τεχνολογιών. Από την άλλη, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ανακτήσουν τον έλεγχο της ναυπηγικής τους βιομηχανίας, περιορίζοντας την επιρροή της Κίνας.

Το αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών θα κρίνει όχι μόνο την πορεία του ναυτιλιακού κλάδου, αλλά και τις ισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία τις επόμενες δεκαετίες.