Νέα εποχή για τα νησιά: Ανανεώνεται ο στόλος, συγκρατούνται οι ναύλοι – Ακτοπλοϊκή μετάβαση 4 δισ. ευρώ

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το σχέδιο ανανέωσης του ελληνικού ακτοπλοϊκού στόλου, με φόντο την πράσινη μετάβαση και τις τεχνολογικές απαιτήσεις του μέλλοντος. Την ίδια ώρα, η συγκράτηση των ναύλων δίνει ανάσα στους επιβάτες, ενώ η Επιτροπή Ανταγωνισμού ανοίγει τον φάκελο των θαλάσσιων μεταφορών.

Η μελέτη-κλειδί και το «πακέτο» για την πράσινη ακτοπλοΐα

Μέχρι τα μέσα Ιουνίου αναμένεται να παραδοθεί η στρατηγική μελέτη για την αντικατάσταση του ακτοπλοϊκού στόλου, προϋπολογισμού 1,17 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για κρίσιμο εργαλείο που θα προσδιορίσει τις τεχνικές και χρηματοδοτικές λύσεις, με στόχο πλοία πιο αποδοτικά, ασφαλή και φιλικά στο περιβάλλον.

Η μελέτη, που υλοποιείται με τη στήριξη του ΤΑΙΠΕΔ, θα συνοδεύεται από πρόταση για νέο χρηματοδοτικό εργαλείο – απαραίτητο βήμα για την εξασφάλιση ευρωπαϊκών κονδυλίων, καθώς και για τη διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.

Νέα πλοία, νέα καύσιμα – Στο προσκήνιο η μεθανόλη

Οι όμιλοι Attica Group και Grimaldi δίνουν ήδη τον τόνο:

• Η Attica ναυπηγεί δύο πλοία E-Flexer στην Κίνα, methanol και battery ready, με παράδοση το 2027.

• Η Grimaldi Group προχωρά σε εννέα νέα πλοία Ro-Pax, συνολικού κόστους 1,5 δισ. δολαρίων, τα οποία θα ενταχθούν σε Minoan Lines, Finnlines και στο βασικό της στόλο.

Η μεθανόλη αναδεικνύεται ως το «καύσιμο της επόμενης ημέρας», με προσαρμογές που μπορούν να εφαρμοστούν ακόμα και σε υφιστάμενα πλοία, ενώ και τα ελληνικά ναυπηγεία δηλώνουν έτοιμα να συμβάλουν στην πράσινη ανανέωση, εφόσον υπάρξει σταθερό πλαίσιο συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Κόστος 4 δισ. και η πρόκληση των επενδύσεων

Το συνολικό κόστος για την ανανέωση του γερασμένου στόλου (μέση ηλικία άνω των 25 ετών) υπολογίζεται στα 4 δισ. ευρώ. Περίπου 70-75 πλοία θα πρέπει να αντικατασταθούν μέχρι το 2030, σύμφωνα με τον ΓΓ Ναυτιλίας Μ. Κουτουλάκη, που έκανε λόγο για διαρκή διαβούλευση με την αγορά και τις ευρωπαϊκές αρχές.

Οι εκπρόσωποι των ακτοπλοϊκών εταιρειών – Attica, Minoan και Golden Star Ferries – συμφώνησαν στην ανάγκη μετάβασης, αλλά προειδοποίησαν για το αυξημένο κόστος, την έλλειψη σαφών καυσίμων και τον κίνδυνο αποκλεισμού των μικρομεσαίων. Χαρακτηριστική η δήλωση της Χρ. Στεφάνου (Golden Star): «Δεν μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας».

Δίκτυο, λιμάνια, χρηματοδότηση: Τα ανοιχτά μέτωπα

Η «πράσινη μετάβαση» δεν αφορά μόνο τα πλοία, αλλά και τις λιμενικές υποδομές. Απαιτούνται επενδύσεις για cold ironing (παροχή ρεύματος εν πλω) και διασύνδεση με τα ευρωπαϊκά ταμεία, όπως το ETS (σύστημα εμπορίας εκπομπών) και το νέο Fund & Reward για ανακυκλωτική χρηματοδότηση.

Σταθερές τιμές και περισσότερα πλοία – Η θερινή περίοδος φέρνει ανάσα

Η θερινή περίοδος του 2025 ξεκινά με 47 ταχύπλοα σε δρομολόγια, περισσότερους προορισμούς και – κυρίως – σταθερούς ναύλους. Η μείωση των λιμενικών τελών κατά 50% από 1η Μαΐου, αλλά και η χρήση ταχυπλόων χωρίς ακριβά καύσιμα νέας γενιάς, δίνουν τη δυνατότητα συγκράτησης των τιμών.

Παρά τις πιέσεις για αυξήσεις 12-15%, λόγω των νέων περιβαλλοντικών κανόνων, η κρατική παρέμβαση μείωσε τη δημοσιονομική επιβάρυνση των εταιρειών, διατηρώντας προσιτή την ακτοπλοϊκή πρόσβαση.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού «ξεψαχνίζει» την ακτοπλοΐα

Σε φάση ανασχεδιασμού μπαίνει και το θεσμικό πλαίσιο της ακτοπλοΐας, καθώς η Επιτροπή Ανταγωνισμού ξεκίνησε κλαδική μελέτη για την αγορά θαλάσσιων μεταφορών, με στόχο τη διερεύνηση των στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό και τη διαμόρφωση πολιτικών βελτίωσης.

Με δύο εταιρείες να ελέγχουν το 60% του στόλου στις βασικές γραμμές και την περιφερειακή σύνδεση να παραμένει προβληματική, η έρευνα θα αξιολογήσει τη λειτουργία του θεσμικού πλαισίου και το δίκτυο επιδοτήσεων, που εκτινάχθηκαν από 10 εκατ. το 2001 σε 152 εκατ. ευρώ το 2024.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, στόχος είναι η ενίσχυση του ανταγωνισμού και η προστασία των νησιωτών, χωρίς κραυγαλέες στρεβλώσεις ή μονοπωλιακές πρακτικές.

Διαβάστε επίσης: Επιτροπή Ανταγωνισμού: Ολιγοπώλιο η αγορά ακτοπλοΐας