Ελληνικός τουρισμός σε τεστ αντοχής: Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι πρώτες ενδείξεις

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν ανησυχία για τον τουρισμό, ωστόσο η Ελλάδα διατηρεί ισχυρή ζήτηση και εμφανίζει ανθεκτικότητα

Η νέα περίοδος έντασης στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τη σύγκρουση που εμπλέκει το Ιράν, επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις στον παγκόσμιο τουρισμό και κατ’ επέκταση στον ελληνικό κλάδο φιλοξενίας. Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο εξωστρεφείς και ευαίσθητους τομείς της ελληνικής οικονομίας και επηρεάζεται άμεσα από τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, την ενεργειακή αγορά και την ψυχολογία των ταξιδιωτών.

Παρά τις ανησυχίες, τα πρώτα μηνύματα από την αγορά δείχνουν ότι επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία. Οι φορείς του κλάδου εκτιμούν ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις. Η εμπειρία της πανδημίας, αλλά και προηγούμενων γεωπολιτικών εντάσεων, οδήγησε σε καλύτερη διαχείριση κινδύνου, διεύρυνση των αγορών προέλευσης επισκεπτών και ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ πολιτείας, αεροπορικών εταιρειών και τουριστικών επιχειρήσεων.

Η ψυχολογία των ταξιδιωτών και το κόστος μεταφορών στο μικροσκόπιο

Η συγκρατημένη αισιοδοξία δεν σημαίνει εφησυχασμό. Ο προβληματισμός των επαγγελματιών του τουρισμού εστιάζεται κυρίως στην ψυχολογία των ταξιδιωτών και στο κόστος μεταφορών, δύο παράγοντες που επηρεάζονται άμεσα από την εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης.

Η πιθανότητα παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει την ταξιδιωτική διάθεση, ειδικά εάν συνοδευτεί από αυξημένες τιμές ενέργειας και καυσίμων. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε άμεσο αντίκτυπο στο κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων και συνεπώς στις τελικές τιμές των τουριστικών πακέτων.

Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής Real Estate & Hospitality της EY-Parthenon στην Ελλάδα, Γιώργος Βεϊνόγλου, η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές. Η κατάσταση αυτή μπορεί να επηρεάσει τόσο την παγκόσμια όσο και την ελληνική τουριστική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιπτώσεις εντοπίζονται κυρίως σε τρεις άξονες: στο ενεργειακό κόστος, στη λειτουργική πίεση που δέχονται οι επιχειρήσεις και στις μεταβολές της ταξιδιωτικής συμπεριφοράς.

Ενέργεια, λειτουργικά κόστη και ταξιδιωτικές επιλογές

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή τείνουν να ενισχύουν τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές ενέργειας διεθνώς, ενισχύοντας πληθωριστικές τάσεις. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των ταξιδιωτών και επηρεάζει το ποσό που μπορούν να διαθέσουν για διακοπές.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συντομότερη διάρκεια ταξιδιών, σε μεγαλύτερη ευαισθησία στις τιμές αλλά και σε μετατόπιση προτιμήσεων προς πιο κοντινούς ή οικονομικότερους προορισμούς.

Παράλληλα, η άνοδος του ενεργειακού κόστους επηρεάζει και τις ίδιες τις τουριστικές επιχειρήσεις, αυξάνοντας τα λειτουργικά τους έξοδα. Ξενοδοχεία, αεροπορικές εταιρείες και ακτοπλοϊκές γραμμές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες δαπάνες, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναπροσαρμογές τιμών.

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας ως πλεονέκτημα και πρόκληση

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί μια διττή πραγματικότητα για τον τουρισμό. Από τη μία πλευρά, η εγγύτητα σε περιοχές έντασης μπορεί να ενισχύσει τις αντιλήψεις κινδύνου για ορισμένους ταξιδιώτες. Από την άλλη, η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται σημαντικά ασφαλέστερος προορισμός σε σχέση με άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής, στοιχείο που ενισχύει τη συγκριτική της θέση.

Όπως σημειώνει ο Γιώργος Βεϊνόγλου, η έκταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη διάρκεια της σύγκρουσης, αλλά και από το πώς θα επηρεαστούν οι διεθνείς ενεργειακές αγορές και η ζήτηση από τις βασικές ευρωπαϊκές αγορές επισκεπτών.

Παράλληλα, η ισχυρή αναγνωρισιμότητα της Ελλάδας ως ασφαλούς και ποιοτικού προορισμού λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας ανθεκτικότητας απέναντι σε τέτοιες κρίσεις.

Η στάση της αγοράς και τα πρώτα μηνύματα για τη σεζόν

Παρά τη γεωπολιτική ένταση, οι πρώτες ενδείξεις για την τουριστική περίοδο παραμένουν θετικές. Σε πρόσφατες επαφές της υπουργού Τουρισμού Όλγας Κεφαλογιάννη με τα ανώτατα στελέχη των διεθνών τουριστικών οργανισμών TUI Group και Jet2 Holidays επιβεβαιώθηκε ότι η Ελλάδα διατηρεί ισχυρή ζήτηση στο χαρτοφυλάκιό τους.

Ειδικά η Jet2 ανακοίνωσε αύξηση της διαθεσιμότητας θέσεων προς την Ελλάδα κατά 15% για το 2026, γεγονός που αντανακλά την ισχυρή δυναμική της ζήτησης από τη βρετανική αγορά.

Παράλληλα, η υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή, στο πλαίσιο της διεθνούς έκθεσης τουρισμού ITB στο Βερολίνο, είχε σειρά επαφών με εκπροσώπους της διεθνούς τουριστικής αγοράς. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις των τουριστικών οργανισμών, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν φαίνεται να έχουν επηρεάσει τη ζήτηση προς την Ελλάδα.

Στάση αναμονής από τον τουριστικό κλάδο

Οι επαγγελματίες του κλάδου διατηρούν στάση αναμονής, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις. Η πρόεδρος του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων και πρόεδρος των ξενοδόχων Ζακύνθου, Χριστίνα Τετράδη, επισημαίνει ότι προς το παρόν δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για τις επιπτώσεις.

Τα πρώτα μηνύματα από τη διεθνή τουριστική έκθεση ITB δείχνουν ότι η ζήτηση παραμένει σταθερή, με τις αγορές να παρακολουθούν την κατάσταση με ψυχραιμία.

Το ΙΤΕΠ υλοποιεί ήδη στοχευμένη έρευνα για λογαριασμό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας, καταγράφοντας σε εβδομαδιαία βάση τη ροή κρατήσεων και ακυρώσεων ανά αγορά, ώστε να υπάρχει συνεχής εικόνα της δυναμικής της τουριστικής αγοράς.

Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Γιάννης Χατζής, υπογραμμίζει ότι η ζήτηση προς το παρόν παραμένει σταθερή, ενώ το σημαντικότερο στοιχείο είναι η διατήρηση ενός σταθερού μηνύματος αξιοπιστίας προς τις διεθνείς αγορές.

Ανάλογη στάση αναμονής εκφράζει και ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών, Αττικής και Αργοσαρωνικού, Ευγένιος Βασιλικός, σημειώνοντας ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις. Οι επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν το εύρος των πιθανών επιπτώσεων στον διεθνή τουρισμό και ειδικότερα στους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.

Διαβάστε επίσης; FedHATTA-Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πώς επηρεάζονται τα ταξίδια και ο ελληνικός τουρισμός