Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες. Πρόκειται για μια από τις πιο εμβληματικές φράσεις που συνδέθηκαν με τον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940. Ακούγεται συχνά=πυκνά, όχι μόνο σε επετειακές στιγμές. Φιγουράρει σε αφιερώματα και σχολικά βιβλία, και έχει περάσει στη συλλογική συνείδηση ως διεθνής αναγνώριση της ελληνικής ανδρείας. Είπε ποτέ ο Ουίνστον Τσόρτσιλ πως «Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες».
Η φράση αποδίδεται ευρέως στον τότε Βρετανό πρωθυπουργό, όμως δεν υπάρχει καμία επίσημη ή τεκμηριωμένη πηγή που να την επιβεβαιώνει. Ούτε στα κοινοβουλευτικά πρακτικά του Ηνωμένου Βασιλείου, ούτε στις δημόσιες ομιλίες, ούτε στα προσωπικά του ημερολόγια ή στις αναμνήσεις του. Ούτε καν στα Churchill Archives στο Κέιμπριτζ, όπου έχουν καταγραφεί σχεδόν κάθε δημόσια δήλωσή του.
Η πιο διαδεδομένη εκδοχή θέλει τον Τσόρτσιλ να λέει: «Μέχρι τώρα λέγαμε ότι οι Έλληνες πολεμούν σαν ήρωες. Τώρα θα λέμε ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες». Μια φράση δυνατή, γεμάτη θαυμασμό. Και πιθανότατα προϊόν προφορικής παράδοσης ή παρερμηνείας, που ενισχύθηκε μεταπολεμικά από ελληνικά μέσα ενημέρωσης και εκπαιδευτικά εγχειρίδια.
Τι είπε όντως ο Τσόρτσιλ για την Ελλάδα
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Βρετανός ηγέτης δεν επαίνεσε την ελληνική αντίσταση. Σε λόγο του στη Βουλή των Κοινοτήτων, τον Απρίλιο του 1941, σημείωσε με έμφαση: «Η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορείς να πολεμήσεις για την ελευθερία ενάντια σε υπέρτερες δυνάμεις. Απέδειξε πως δεν είναι ο αριθμός αλλά το φρόνημα που καθορίζει την έκβαση». Αυτή η φράση υπάρχει στα κοινοβουλευτικά πρακτικά. Είναι υπαρκτή, αλλά πολύ διαφορετική σε ύφος και τόνο από τον «ηρωικό» αφορισμό που της αποδίδεται.
Η ισχύς ενός «καλού ψέματος»
Ακόμη και ο επίσημος βιογράφος του Τσόρτσιλ, Σερ Μάρτιν Γκίλμπερτ, δεν αναφέρει πουθενά τη φράση περί Ελλήνων και ηρώων. Παρ’ όλα αυτά, η φράση επιβιώνει. Γιατί; Επειδή λειτούργησε ως ισχυρό αφήγημα: Μια μικρή χώρα που άντεξε και ενέπνευσε. Ίσως λοιπόν το θέμα δεν είναι αν ο Τσόρτσιλ το είπε. Αλλά ότι θέλουμε να το έχει πει. Ένας θρύλος που έγινε μέρος της εθνικής αυτοεικόνας – ακόμη κι αν δεν έχει ιστορικό αποτύπωμα.
Σε κάθε περίπτωση, η αλήθεια της Ιστορίας δεν χάνεται. Απλώς, μερικές φορές, χρειάζεται να περάσει μέσα από τον θρύλο για να την ξαναβρούμε.
Διαβάστε στο financenews.gr
Τι σημαίνει ο στρατιωτικός όρος «Μπλίτσκριγκ» και πώς τον χρησιμοποιούμε σήμερα
Το άγαλμα που παραμένει ξαπλωμένο στην ελληνική γη για 15 αιώνες
Οι σκιές του Ωνάση: Για όσα φέρεται να μετάνιωσε ο έλληνας κροίσος
Μ.Η.Τ. 242183