Ποια είναι τα ύποπτα σημάδια για αιφνίδια καρδιακή ανακοπή

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος (ΑΚΘ) είναι η απρόβλεπτη και αιφνίδια διακοπή της καρδιακής ή και της αναπνευστικής λειτουργίας. Εάν δεν υπάρξει άμεση ιατρική παρέμβαση, μέσα σε μόλις 4 λεπτά επέρχεται μη αναστρέψιμη εγκεφαλική βλάβη.

Σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, στην Αττική καταγράφονται καθημερινά περίπου 7 έως 18 περιστατικά καρδιακής ανακοπής, εκ των οποίων το 20% λαμβάνουν χώρα σε δημόσιους χώρους. Από αυτά, το 50% έως 85% αφορούν απινιδώσιμους ρυθμούς, δηλαδή μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη χρήση απινιδωτή.

Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια;

Αν και η ανακοπή είναι συχνά αιφνίδια, υπάρχουν προειδοποιητικά συμπτώματα που πρέπει να προκαλέσουν ανησυχία και να κινητοποιήσουν άμεση ιατρική αξιολόγηση:

Πόνος ή βάρος στο στήθος
Φτερούγισμα ή αίσθημα διακοπής του καρδιακού ρυθμού
Απότομη ταχυπαλμία
Έντονη εξάντληση χωρίς εμφανή λόγο
Δύσπνοια
Υπερβολικός ιδρώτας
Ζάλη ή τάση για λιποθυμία

Πολλές φορές, άτομα με τέτοια συμπτώματα καταλήγουν πριν φτάσουν στο νοσοκομείο.

Τι προκαλεί αιφνίδια καρδιακή ανακοπή;

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος μπορεί να προκληθεί είτε από οξεία μηχανική δυσλειτουργία της καρδιάς (π.χ. εκτεταμένο έμφραγμα), είτε από σοβαρές αρρυθμίες, όπως κοιλιακή ταχυκαρδία και κοιλιακή μαρμαρυγή. Πρόκειται για καταστάσεις που δεν επιτρέπουν στην καρδιά να συστέλλεται αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα την αιμοδυναμική κατάρρευση.

Η σημασία της απινίδωσης

Η άμεση χρήση εξωτερικού απινιδωτή μπορεί να σώσει ζωές. Πρόκειται για μια φορητή συσκευή, σχεδιασμένη για χρήση ακόμα και από μη ιατρικό προσωπικό. Η πρώιμη απινίδωση εντός 3–5 λεπτών μπορεί να οδηγήσει σε ποσοστά επιβίωσης έως και 70%, ενώ κάθε λεπτό καθυστέρησης μειώνει τις πιθανότητες επιβίωσης κατά 10%.

Γι’ αυτό και η παρουσία αυτόματων απινιδωτών σε πολυσύχναστα σημεία, όπως αεροδρόμια, εμπορικά κέντρα και γήπεδα, κρίνεται ζωτικής σημασίας.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Υπάρχουν συγκεκριμένα νοσήματα που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αιφνίδιας καρδιακής ανακοπής:

Στεφανιαία νόσος (ειδικά μετά από έμφραγμα)
Διατατική μυοκαρδιοπάθεια
Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια
Βαλβιδοπάθειες
Κληρονομικά αρρυθμιολογικά σύνδρομα

Ιδιαίτερα σε άτομα κάτω των 30 ετών, σχεδόν το 60% των περιπτώσεων οφείλονται σε κληρονομικά καρδιαγγειακά νοσήματα, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον έλεγχο και άλλων μελών της οικογένειας όταν εντοπίζεται καρδιακή νόσος.

Ο ρόλος του προληπτικού ελέγχου

Η πρόληψη παραμένει η ισχυρότερη άμυνα. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι ο προαθλητικός καρδιολογικός έλεγχος είναι απαραίτητος, καθώς μπορεί να εντοπίσει παθολογικά ευρήματα και να αποτρέψει δραστηριότητες που ενδέχεται να προκαλέσουν καρδιακή ανακοπή.

Ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει:

Λήψη ατομικού και οικογενειακού ιστορικού
Κλινική εξέταση
Ηλεκτροκαρδιογράφημα
Περιοδική επανάληψη σε βάθος χρόνου από εξειδικευμένο ιατρό

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος μπορεί να χτυπήσει χωρίς προειδοποίηση, αλλά η γνώση, η πρόληψη και η άμεση αντίδραση σώζουν ζωές. Η ευαισθητοποίηση του κοινού, η διάδοση της βασικής καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) και η διάθεση απινιδωτών σε δημόσιους χώρους είναι κρίσιμα βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.