Η Αρμενία παραμένει επιφυλακτική στην εξομάλυνση σχέσεων με την Τουρκία – Γενοκτονία και γεωπολιτικές εντάσεις κρατούν «παγωμένο» το κλίμα
Σαφές μήνυμα επιφυλακτικότητας στέλνει η κοινωνία της Αρμενίας απέναντι στο ενδεχόμενο εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία, με αφορμή τη συμπλήρωση 111 ετών από τη γενοκτονία των Αρμενίων, σε μια συγκυρία όπου η ιστορική μνήμη συγκρούεται με τη γεωπολιτική πραγματικότητα.
Στο Γερεβάν, οι φωνές των πολιτών αποτυπώνουν ένα βαθύ δίλημμα: την ανάγκη για ειρήνη και άνοιγμα, απέναντι στον διαρκή πόνο, την έλλειψη εμπιστοσύνης και τις ανοιχτές πληγές από το παρελθόν αλλά και τις πρόσφατες συγκρούσεις.
Ιστορική μνήμη και δυσπιστία μπλοκάρουν την εξομάλυνση
Παρά τις διπλωματικές κινήσεις των τελευταίων ετών, η κοινωνική αποδοχή μιας προσέγγισης παραμένει περιορισμένη. Οι σφαγές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ού αιώνα, που αναγνωρίζονται διεθνώς ως γενοκτονία από δεκάδες χώρες, εξακολουθούν να αποτελούν το βασικό σημείο τριβής.
Για πολλούς Αρμένιους, η εξομάλυνση χωρίς προηγούμενη αναγνώριση της γενοκτονίας θεωρείται βεβιασμένη και πολιτικά επισφαλής. Την ίδια στιγμή, η στάση της Τουρκίας -η οποία απορρίπτει τον όρο «γενοκτονία»- εντείνει τη δυσπιστία.
Η επέτειος λειτουργεί κάθε χρόνο ως υπενθύμιση ενός τραύματος που παραμένει ζωντανό, ενισχύοντας τις αντιστάσεις απέναντι σε κάθε προσπάθεια προσέγγισης.
Γεωπολιτικές πιέσεις και ανοιχτά μέτωπα
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο, με τη σύγκρουση μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας να αφήνει βαθύ αποτύπωμα. Η στήριξη της Άγκυρας στο Μπακού έχει ενισχύσει την αίσθηση ανασφάλειας στο Γερεβάν, καθιστώντας πολιτικά δύσκολη οποιαδήποτε επιτάχυνση των σχέσεων.
Παρότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα, όπως ο διορισμός ειδικών απεσταλμένων και η επαναφορά αεροπορικών συνδέσεων, τα χερσαία σύνορα παραμένουν κλειστά από το 1993, συμβολίζοντας το βάθος της ρήξης.
Η ειρηνευτική συμφωνία που υπεγράφη υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών έδωσε ώθηση σε μια διαδικασία επαναπροσέγγισης, χωρίς ωστόσο να επιλύσει κρίσιμα ζητήματα, όπως οι φυλακισμένοι Αρμένιοι στο Αζερμπαϊτζάν και η συνολική ασφάλεια στην περιοχή.
Ανάμεσα στην ειρήνη και τον «πόνο»
Στο εσωτερικό της αρμενικής κοινωνίας, η συζήτηση για το μέλλον των σχέσεων με την Τουρκία παραμένει βαθιά διχαστική. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η αναγνώριση ότι το άνοιγμα των συνόρων θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομία και τη σταθερότητα. Από την άλλη, ο συλλογικός «πόνος» και η αίσθηση ιστορικής αδικίας λειτουργούν ως φραγμός.
Η θέση της κυβέρνησης του Νικόλ Πασινιάν, που εμφανίζεται πιο διαλλακτική και θέτει χαμηλότερα την προτεραιότητα της διεθνούς αναγνώρισης της γενοκτονίας, δεν φαίνεται να αντικατοπτρίζει πλήρως το κλίμα στην κοινωνία.
Οι δημόσιες εκδηλώσεις μνήμης, οι πορείες και οι συγκεντρώσεις στο μνημείο της γενοκτονίας στο Γερεβάν επιβεβαιώνουν ότι το ζήτημα παραμένει βαθιά χαραγμένο στη συλλογική ταυτότητα.
Η επόμενη φάση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών θα εξαρτηθεί από την ικανότητα εξισορρόπησης ιστορίας και ρεαλισμού. Μέχρι τότε, το «ξεπάγωμα» θα προχωρά αργά, υπό το βάρος ενός παρελθόντος που εξακολουθεί να καθορίζει το παρόν.
Διαβάστε επίσης: Ενεργειακή σύζευξη Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν, στη σκιά της ειρήνης
Μ.Η.Τ. 242183