Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς δοκιμάζεται εκ νέου, καθώς νέα επεισόδια βίας σημειώθηκαν σήμερα, Κυριακή 19 Οκτωβρίου, στη Λωρίδα της Γάζας. Τα περιστατικά αυτά επαναφέρουν στο προσκήνιο τα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας που επιτεύχθηκε μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Νέα πλήγματα στη Ράφα και ισραηλινή αντίδραση
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, οι Ένοπλες Δυνάμεις του Ισραήλ (IDF) εξαπέλυσαν στοχευμένες αεροπορικές επιδρομές στη νότια Γάζα, κοντά στη Ράφα, σε απάντηση επίθεσης ενόπλων κατά ισραηλινών δυνάμεων. Όπως μετέδωσαν οι Times of Israel, ομάδα μαχητών φέρεται να αναδύθηκε από υπόγεια σήραγγα και να άνοιξε πυρ εναντίον ισραηλινών στρατιωτών που πραγματοποιούσαν επιχειρήσεις στην περιοχή.
Η απάντηση του ισραηλινού στρατού περιελάμβανε πλήγματα σε θέσεις της Χαμάς, χωρίς να υπάρχουν έως στιγμής επίσημες ανακοινώσεις για απώλειες. Στρατιωτικές πηγές χαρακτήρισαν τις επιδρομές «αμυντικού χαρακτήρα», επισημαίνοντας πως στόχος ήταν «η αποτροπή περαιτέρω εχθρικών ενεργειών».
Οι όροι της εκεχειρίας και οι προκλήσεις εφαρμογής
Η συμφωνία εκεχειρίας, που υπεγράφη στις 8 Οκτωβρίου 2025 και τέθηκε σε ισχύ στις 14 του μηνός, έπειτα από αμερικανική διαμεσολάβηση υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, βασίστηκε σε τέσσερις πυλώνες:
Άμεση παύση των εχθροπραξιών και των βομβαρδισμών.
Απελευθέρωση ομήρων της Χαμάς με αντάλλαγμα Παλαιστίνιους κρατούμενους.
Εκκίνηση πολυφασικού σχεδίου ανοικοδόμησης της Γάζας.
Απρόσκοπτη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας στον αποκλεισμένο θύλακα.
Ωστόσο, η εφαρμογή των όρων αποδείχθηκε προβληματική. Οι συγκρούσεις και οι εκατέρωθεν επιθέσεις δεν σταμάτησαν πλήρως ούτε μία εβδομάδα μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας.
Τις τελευταίες ημέρες, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν κατηγορίες για παραβίαση των όρων. Εκπρόσωπος της Χαμάς υποστήριξε ότι «το κατοχικό κράτος υπονομεύει συστηματικά τη συμφωνία», κάνοντας λόγο για 24 νεκρούς αμάχους από ισραηλινά πυρά από την Παρασκευή. Το Ισραήλ, από την άλλη, επισημαίνει ότι ένοπλοι εξακολουθούν να επιχειρούν μέσα από σήραγγες και να εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον στρατιωτών. Ανάλογο περιστατικό είχε σημειωθεί στις 17 Οκτωβρίου, επίσης κοντά στη Ράφα, χωρίς τραυματισμούς.
Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε το Σάββατο 18 Οκτωβρίου για «αξιόπιστες αναφορές επικείμενης παραβίασης» της εκεχειρίας από τη Χαμάς, τονίζοντας ότι ενδεχόμενες επιθέσεις κατά αμάχων «θα προκαλέσουν μέτρα προστασίας του πληθυσμού της Γάζας». Η Ουάσιγκτον υπογράμμισε ότι η διατήρηση της συμφωνίας παραμένει «κρίσιμη για τη σταθερότητα της περιοχής».
Διαπραγματεύσεις σε στασιμότητα
Η δεύτερη φάση των συνομιλιών για μονιμοποίηση της εκεχειρίας έχει ουσιαστικά παγώσει.
Η Χαμάς απαιτεί:
Οριστικό τερματισμό των εχθροπραξιών,
Πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων,
Άνοιγμα όλων των συνοριακών περασμάτων,
Απελευθέρωση των υπολοίπων ομήρων.
Το Ισραήλ, αντιθέτως, θέτει ως προϋπόθεση τη συνολική αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και την αποχώρηση της Χαμάς από την εξουσία. Ο όρος του αφοπλισμού συνιστά «κόκκινη γραμμή» για τη Χαμάς, η οποία τον απορρίπτει κατηγορηματικά, δημιουργώντας αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις.
Ανθρωπιστική κρίση χωρίς ορίζοντα εξόδου
Η κατάσταση στο πεδίο παραμένει οριακή. Από την έναρξη του πολέμου στις 7 Οκτωβρίου 2023, δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, ενώ οι υποδομές υγείας έχουν σχεδόν καταρρεύσει. Νοσοκομεία λειτουργούν χωρίς καύσιμα και φάρμακα, ενώ οι ελλείψεις σε τρόφιμα και νερό έχουν φτάσει σε επίπεδα ανθρωπιστικής καταστροφής.
Ο ΟΗΕ και διεθνείς οργανώσεις επαναλαμβάνουν τις εκκλήσεις για άμεση δημιουργία ασφαλών ανθρωπιστικών διαδρόμων, επισημαίνοντας ότι η παρατεταμένη αστάθεια απειλεί να προκαλέσει νέο κύμα εκτοπισμών.
Εύθραυστη ισορροπία και περιορισμένα περιθώρια αποκλιμάκωσης
Η επιτυχία της εκεχειρίας εξαρτάται από την ικανότητα των εμπλεκομένων να επιδείξουν πολιτική βούληση και επιχειρησιακή αυτοσυγκράτηση. Ωστόσο, τα σημερινά γεγονότα δείχνουν ότι η ισορροπία παραμένει εξαιρετικά ασταθής.
Οι διεθνείς μεσολαβητές – Ηνωμένες Πολιτείες, Αίγυπτος και Κατάρ – συνεχίζουν τις διπλωματικές προσπάθειες, αλλά τα θεμελιώδη ζητήματα (σύνορα, Ιερουσαλήμ, πρόσφυγες, εποικισμοί) εξακολουθούν να αποτελούν διαχρονικά αγκάθια που συντηρούν τη γεωπολιτική ρευστότητα στη Μέση Ανατολή.
Μ.Η.Τ. 242183