Ευρωπαϊκή άμυνα και χρηματοδότηση: Πώς η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί από τα δάνεια SAFE

Ενώ η διεθνής οικονομική συζήτηση επικεντρώνεται στις εμπορικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, στο παρασκήνιο διαμορφώνεται ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο που μπορεί να αλλάξει το τοπίο της ευρωπαϊκής άμυνας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί το σχέδιο ReArm Europe, ένα πακέτο 800 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει 650 δισ. ευρώ αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών και 150 δισ. ευρώ σε δάνεια μέσω του νέου μηχανισμού SAFE (Security Action for Europe).

Η Citigroup αναλύει τις δυνατότητες και τις επιπτώσεις των νέων αυτών δανείων, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα, όπως και άλλες υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης, έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο να τα αξιοποιήσει.

Το σχέδιο ReArm Europe και τα δάνεια SAFE

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 4 Μαρτίου 2025 το σχέδιο ReArm Europe, ενώ οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 20-21 Μαρτίου.

• Τι περιλαμβάνει:

  • 650 δισ. ευρώ σε αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών.
  • 150 δισ. ευρώ σε δάνεια με την εγγύηση της ΕΕ μέσω του μηχανισμού SAFE.

• Γιατί έχει σημασία:

  • Είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ δημιουργεί ένα ενιαίο ταμείο χρηματοδότησης της άμυνας.
  • Τα δάνεια SAFE θα επιτρέψουν στις χώρες να χρηματοδοτήσουν την ενίσχυση της άμυνάς τους με ευνοϊκότερους όρους από τις αγορές.

Ποιες χώρες θα λάβουν τα δάνεια SAFE

Η Citigroup αναλύει τη δυναμική απορρόφησης των δανείων, συγκρίνοντάς τη με τα προγράμματα SURE και NGEU.

• Διδάγματα από τα προηγούμενα προγράμματα δανεισμού της ΕΕ:

  • Στο SURE (2020-2022), οι 19 από τις 27 χώρες έλαβαν σχεδόν το 100% των διαθέσιμων 100 δισ. ευρώ.
  • Στο NGEU (2023), οι χώρες ζήτησαν το 73% των διαθέσιμων δανείων, με την Ιταλία να απορροφά πάνω από το 40%.

• Ποιες χώρες αναμένεται να επωφεληθούν:

  • Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Πορτογαλία έχουν ισχυρό κίνητρο να αξιοποιήσουν τα δάνεια SAFE.
  • Γαλλία: Η Citigroup εκτιμά ότι αυτή τη φορά η Γαλλία ίσως σπάσει την παράδοση και αιτηθεί δανεισμό, λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής της κατάστασης.
  • Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία: Δεν έχουν οικονομικό λόγο να δανειστούν, καθώς τα επιτόκια των εθνικών τους ομολόγων είναι χαμηλότερα από αυτά των δανείων SAFE.

Γιατί τα δάνεια SAFE είναι ελκυστικά για την Ελλάδα

Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες που μπορούν να επωφεληθούν περισσότερο, καθώς:

• Έχει υψηλό κόστος δανεισμού, οπότε τα δάνεια SAFE θα προσφέρουν οικονομικά αποδοτικότερη χρηματοδότηση.
• Η άμυνα είναι κρίσιμος τομέας για τη χώρα, δεδομένων των γεωπολιτικών προκλήσεων.
• Η Ελλάδα είχε ήδη ξεπεράσει το όριο δανεισμού στα προηγούμενα προγράμματα της ΕΕ, κάτι που υποδηλώνει ισχυρή πρόθεση συμμετοχής.

Η Citigroup εκτιμά ότι η ΕΕ πιθανότατα θα εφαρμόσει περιορισμό στην κατανομή των δανείων, ώστε οι μεγαλύτερες χώρες να μην απορροφήσουν το μεγαλύτερο ποσοστό των κεφαλαίων. Στην περίπτωση του SURE, το όριο ήταν 60 δισ. ευρώ για τους τρεις μεγαλύτερους δικαιούχους. Εάν ισχύσει το ίδιο μοντέλο, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία θα περιοριστούν στα 90 δισ. ευρώ συνολικά, αφήνοντας χώρο για τις μικρότερες χώρες.

Η επόμενη μέρα: Υπάρχουν περιθώρια για περισσότερα δάνεια;

Παρά τη μεγάλη αναμενόμενη ζήτηση, η ΕΕ δεν σχεδιάζει προς το παρόν να αυξήσει το διαθέσιμο ποσό πέρα από τα 150 δισ. ευρώ. Ο βασικός λόγος είναι ότι υπάρχει ακόμα μεγάλο υπόλοιπο από το ταμείο RRF, το οποίο δεν έχει απορροφηθεί πλήρως.

Σύμφωνα με την Citigroup:

• Μόνο το 28% των εκταμιεύσεων του RRF έχει υλοποιηθεί, γεγονός που σημαίνει ότι παραμένει σημαντική ρευστότητα διαθέσιμη.
• Η ΕΕ πιθανότατα θα περιμένει μέχρι το τέλος του 2026 για να έχει σαφή εικόνα της τελικής απορρόφησης πριν προχωρήσει σε νέα δάνεια.

Τα δάνεια SAFE αποτελούν μια κρίσιμη ευκαιρία για την Ελλάδα, παρέχοντας φθηνότερη χρηματοδότηση για αμυντικές δαπάνες και δίνοντας δημοσιονομική ευελιξία στη χώρα.

Η Ελλάδα έχει ήδη δείξει ότι εκμεταλλεύεται στο έπακρο τα προγράμματα δανεισμού της ΕΕ, ενώ το υψηλό κόστος χρηματοδότησης καθιστά τα SAFE οικονομικά ελκυστικά. Παρότι τα κεφάλαια είναι περιορισμένα, η αναμενόμενη συμμετοχή της Ιταλίας και της Γαλλίας μπορεί να περιοριστεί, αφήνοντας χώρο για τις μικρότερες οικονομίες της Ευρωζώνης.

Ο τελικός λόγος ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναμένεται να διαμορφώσει τους όρους κατανομής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 20-21 Μαρτίου. Μέχρι τότε, οι χώρες-μέλη σταθμίζουν τα οφέλη και ετοιμάζουν τις στρατηγικές τους κινήσεις.