Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναδείχθηκε νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν: Διαδοχή που ενισχύει τη σκληρή γραμμή στην Τεχεράνη και προκαλεί αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Σε μια εξέλιξη με ισχυρό πολιτικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα, η Συνέλευση των Ειδικών του Ιράν ανέδειξε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στη θέση του ανώτατου ηγέτη της χώρας. Η απόφαση σηματοδοτεί τη μετάβαση της εξουσίας στον γιο του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος βρισκόταν στο τιμόνι της Ισλαμικής Δημοκρατίας για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Ο 56χρονος κληρικός αναλαμβάνει την ανώτατη πολιτική και θρησκευτική εξουσία σε μια περίοδο ιδιαίτερα τεταμένη για την Τεχεράνη, με τις διεθνείς πιέσεις, τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις και τα εσωτερικά οικονομικά προβλήματα να διαμορφώνουν ένα σύνθετο περιβάλλον.
Η επιλογή του από το σώμα των 88 κληρικών που είναι αρμόδιο για την εκλογή του ανώτατου ηγέτη ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές ως μια εξέλιξη που προσδίδει χαρακτηριστικά «πολιτικής δυναστείας» στο σύστημα εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς για πρώτη φορά η ηγεσία μεταβιβάζεται απευθείας από πατέρα σε γιο.
Αντιδράσεις από την Ουάσιγκτον
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προκάλεσε άμεση αντίδραση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η ανάληψη της ηγεσίας από τον γιο του Αλί Χαμενεΐ δεν θα είναι αποδεκτή για την Ουάσιγκτον.
Σε πρόσφατη τοποθέτησή του υπογράμμισε ότι εάν ο νέος ηγέτης του Ιράν δεν τύχει της έγκρισης των Ηνωμένων Πολιτειών «δεν θα παραμείνει για πολύ στην εξουσία», εντείνοντας το ήδη φορτισμένο κλίμα στις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η ιρανική πλευρά απάντησε ότι η διαδικασία επιλογής του ανώτατου ηγέτη αποτελεί αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και δεν υπόκειται σε εξωτερικές παρεμβάσεις.
Η «σκιά» της εξουσίας που βγήκε στο φως
Παρά το γεγονός ότι για χρόνια διατηρούσε χαμηλό δημόσιο προφίλ, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θεωρούνταν ήδη μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες στο παρασκήνιο της ιρανικής εξουσίας.
Γεννημένος το 1969, ακολούθησε τον δρόμο των θρησκευτικών σπουδών, όπως και τα αδέλφια του. Ωστόσο, δεν έφτασε στον βαθμό του μουτζταχίντ, ένα επίπεδο ισλαμικής νομολογίας που πολλοί θεωρούν απαραίτητο για την ανάληψη της θέσης του ανώτατου ηγέτη.
Παρά την απουσία επίσημων κυβερνητικών αξιωμάτων, διέθετε σημαντική επιρροή στους μηχανισμούς του καθεστώτος. Σε αμερικανικά διπλωματικά τηλεγραφήματα που δημοσιοποιήθηκαν μέσω WikiLeaks είχε περιγραφεί ως «η δύναμη πίσω από τα ράσα», υποδηλώνοντας τον βαθμό επιρροής του στους κύκλους εξουσίας της Τεχεράνης.
Ιδιαίτερα στενές θεωρούνταν οι σχέσεις του με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, έναν από τους βασικότερους πυλώνες του πολιτικού και στρατιωτικού συστήματος της χώρας, καθώς και με οικονομικά δίκτυα που στηρίζουν τη λειτουργία του καθεστώτος.
Κατηγορίες για πολιτική παρέμβαση
Το όνομα του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης ήδη από τις προεδρικές εκλογές του 2005, οι οποίες οδήγησαν στην εξουσία τον σκληροπυρηνικό πρόεδρο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.
Ο μεταρρυθμιστής υποψήφιος Μεχντί Καρουμπί είχε κατηγορήσει τότε τον γιο του ανώτατου ηγέτη ότι παρενέβη στη διαδικασία μέσω δικτύων των Φρουρών της Επανάστασης και της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ το 2009, η χώρα συγκλονίστηκε από μαζικές διαδηλώσεις που έγιναν γνωστές ως «Πράσινο Κίνημα». Οι κινητοποιήσεις καταπνίγηκαν βίαια, ενώ σε ορισμένες από αυτές ακούστηκαν συνθήματα και κατά του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γεγονός που αποτύπωνε τον ρόλο που του αποδιδόταν ήδη στο εσωτερικό της εξουσίας.
Το 2019 οι Ηνωμένες Πολιτείες του επέβαλαν κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι συνεργαζόταν στενά με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης για την προώθηση της περιφερειακής στρατηγικής της Τεχεράνης και την καταστολή στο εσωτερικό της χώρας.
Το μήνυμα της νέας ηγεσίας
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εκτιμάται ότι σηματοδοτεί τη συνέχιση της σκληρής πολιτικής γραμμής που χαρακτήρισε την ηγεσία του πατέρα του. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η στήριξη των Φρουρών της Επανάστασης και των σκληροπυρηνικών κύκλων υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή του.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης αναλαμβάνει σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών πιέσεων, οικονομικών δυσκολιών και εσωτερικής δυσαρέσκειας, με την Τεχεράνη να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης σύγκρουσης επιρροής στη Μέση Ανατολή και από το πρωί της Δευτέρας να εξαπολύει τις πρώτες ομοβροντίες πυραύλων και μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων εναντίον του Ισραήλ και γειτόνων του στον Κόλπο.
Τη δέκατη ημέρα της ένοπλης σύρραξης που έχει βάλει φωτιά σ’ όλη τη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες πως διεξάγει νέα πλήγματα που βάζουν στο στόχαστρο «υποδομές του ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος» στο κεντρικό Ιράν, ενώ έστειλε τα ξημερώματα καταδρομείς με ελικόπτερα στον ανατολικό Λίβανο και βομβάρδισε τη νότια Βηρυτό, προπύργιο του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν.
Η διαδοχή του, σε συνδυασμό με τις αντιδράσεις από την Ουάσιγκτον, προμηνύει ότι οι σχέσεις μεταξύ Ιράν και Δύσης θα παραμείνουν ιδιαίτερα τεταμένες το επόμενο διάστημα.
Διαβάστε επίσης: Ιράν: Ορίστηκε ο νέος Ανώτατος Ηγέτης – Η απόφαση της Συνέλευσης των Ειδικών
Μ.Η.Τ. 242183