Γερμανικές εκλογές: CDU/CSU μπροστά, αλλά χωρίς εύκολες λύσεις

Zeitenwende χωρίς κατεύθυνση; Ο δύσκολος δρόμος του σχηματισμού κυβέρνησης

Αύριο, στις 09:00 ώρα Ελλάδος, ανοίγουν οι κάλπες στη Γερμανία, με 59,2 εκατομμύρια ψηφοφόρους να καλούνται στις κάλπες, προκειμένου να εκλέξουν μια νέα Bundestag. Οι εκλογές διεξάγονται έξι μήνες νωρίτερα από την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής περιόδου, μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης Σολτς στις 6 Νοεμβρίου 2024. Ο κυβερνητικός συνασπισμός των Σοσιαλδημοκρατών (SPD), Πράσινων και Φιλελεύθερων (FDP) δεν άντεξε τις πολιτικές και οικονομικές πιέσεις, αφήνοντας τη χώρα σε μια μεταβατική περίοδο υψηλής αβεβαιότητας.

Μικρότερη Bundestag – Τι αλλάζει στον εκλογικό νόμο

Η αλλαγή του εκλογικού νόμου το 2023 φέρνει μια σημαντική μείωση του αριθμού των βουλευτών στην Bundestag, η οποία θα διαθέτει 630 έδρες αντί των 736 της απερχόμενης σύνθεσης.

Το όριο εισόδου στη Βουλή παραμένει στο 5%, ωστόσο, κόμματα μπορούν να αποκτήσουν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση ακόμα και αν δεν το ξεπεράσουν, εφόσον κερδίσουν τουλάχιστον τρεις μονοεδρικές περιφέρειες – μια διάταξη που είχε εκμεταλλευτεί η Αριστερά στις προηγούμενες εκλογές.

Ο σχηματισμός κυβέρνησης δεν έχει αυστηρό χρονοδιάγραμμα, καθώς ο νέος καγκελάριος εκλέγεται μόλις ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων για τον σχηματισμό συνασπισμού.

Προβάδισμα CDU/CSU – Χωρίς ξεκάθαρη λύση για τον κυβερνητικό συνασπισμό

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του ZDF, η Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) προηγείται με 28%, διατηρώντας το προβάδισμα των τελευταίων μηνών. Ακολουθεί η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) με 21%, ενώ το κυβερνών SPD βρίσκεται στο 16%.

Τα υπόλοιπα κόμματα διαμορφώνονται ως εξής:

• Πράσινοι: 14%
• Αριστερά: 8%
• FDP & BSW: 4,5% (κάτω από το όριο εισόδου)

Οι αναποφάσιστοι ανέρχονται στο 27%, υπενθυμίζοντας το αβέβαιο αποτέλεσμα των εκλογών του 2021, όταν η διαφορά μεταξύ πρώτου και δεύτερου κόμματος ήταν οριακή.

Ωστόσο, με δεδομένο ότι κανένα κόμμα δεν προτίθεται να συνεργαστεί με την AfD, ο μοναδικός ρεαλιστικός συνασπισμός φαίνεται να είναι αυτός της CDU/CSU με το SPD, με οριακή πλειοψηφία.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή – όσο περισσότερα καταφέρουν να εξασφαλίσουν έδρες, τόσο δυσκολότερη θα είναι η συγκρότηση σταθερής κυβέρνησης.

Μεταναστευτικό, οικονομία και Ουκρανία στο προσκήνιο

Τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής περιόδου ήταν:

• Η μεταναστευτική πολιτική, με τον υποψήφιο καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να επιμένει σε περιοριστικά μέτρα
• Η οικονομία, εν μέσω παρατεταμένης ύφεσης
• Η στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία, με ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου δανεισμού για την κάλυψη των αμυντικών δαπανών

Ο Μερτς δήλωσε ότι δεν θεωρεί “κόκκινη γραμμή” τις θέσεις που έχει καταθέσει για το μεταναστευτικό και το φρένο χρέους, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων με τους μελλοντικούς εταίρους του.

Παρεμβάσεις από Ρωσία και ΗΠΑ στον προεκλογικό αγώνα

Η άνοδος της AfD σχετίζεται και με εξωτερικές παρεμβάσεις, καθώς:

• Ρωσικά δίκτυα παραπληροφόρησης χρησιμοποίησαν ψευδείς ειδήσεις και τεχνητή νοημοσύνη για την ενίσχυση της ακροδεξιάς
•  Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο Ίλον Μασκ προχώρησαν σε δημόσιες δηλώσεις στήριξης της AfD

Η κάλπη κλείνει στις 18:00, οπότε και θα ανακοινωθούν τα πρώτα exit polls, ενώ λίγη ώρα αργότερα θα αρχίσει η ροή των επίσημων αποτελεσμάτων.

Από τη Δευτέρα, η κυβέρνηση του Όλαφ Σολτς θα είναι υπηρεσιακή, και σημαντικές αποφάσεις θα λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον νικητή των εκλογών. Ο Φρίντριχ Μερτς εκτιμά ότι η νέα κυβέρνηση θα έχει σχηματιστεί έως το Πάσχα ή λίγο αργότερα.

Zeitenwende: Ανατροπή ισορροπιών ή ήδη ξεπερασμένη στρατηγική;

Τρεις ημέρες μετά τις εκλογές, συμπληρώνονται τρία χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Το 2022, ο Όλαφ Σολτς διακήρυξε ότι η Γερμανία εισέρχεται σε μια “Zeitenwende” (σημείο καμπής) στη διεθνή πολιτική της και την αμυντική στρατηγική της.

Ωστόσο, η έννοια αυτή μοιάζει ήδη ξεπερασμένη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ έχουν “σερβίρει” τη δική τους Zeitenwende στην Ευρώπη, με τη σταδιακή απομάκρυνση από την υποστήριξη προς το Κίεβο.

Η Γερμανία βρίσκεται ενώπιον ιστορικών αποφάσεων, καθώς η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να απαντήσει στα ερωτήματα:

• Θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ;
• Πώς θα ισορροπήσει μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και αμυντικών δαπανών;
• Θα μπορέσει να διαχειριστεί τη μεταναστευτική κρίση χωρίς να ενισχύσει περαιτέρω την ακροδεξιά;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της Γερμανίας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.