ΕΚΤ σε στάση αναμονής, αλλά με «κεραίες» για νέα σοκ: Μεγαλύτερος ο κίνδυνος να πέσει κάτω του 2% ο πληθωρισμός

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να έχει πετύχει τον στόχο της σταθερότητας τιμών πιο αποτελεσματικά από κάθε άλλη μεγάλη κεντρική τράπεζα, όμως το περιβάλλον παραμένει ασταθές και απρόβλεπτο, με κινδύνους που μπορούν να μεταβάλουν γρήγορα τις ισορροπίες. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του Γκεντιμίνας Σίμκους, διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Λιθουανίας και μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, ο οποίος σε συνέντευξή του στο Reuters υπογράμμισε ότι «ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι ο πληθωρισμός να πέσει κάτω από το 2%», ενώ παράλληλα προειδοποίησε πως η Φρανκφούρτη πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει νέα σοκ.

Ο Σίμκους εμφανίζεται να αξιολογεί ως επαρκώς προσαρμοσμένη τη σημερινή νομισματική πολιτική στις τρέχουσες συνθήκες, σημειώνοντας ότι η οικονομία ανταποκρίνεται καλύτερα στην αστάθεια σε σχέση με το παρελθόν. Ωστόσο, επιμένει ότι το πλαίσιο των τελευταίων ετών –από την πανδημία έως τον πόλεμο στην Ουκρανία– δείχνει πως οι πολιτικές και γεωπολιτικές ανατροπές δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση, αλλά έναν νέο κανόνα που μπορεί να επιστρέψει ανά πάσα στιγμή.

«Δεν είναι μόνο οι ΗΠΑ – Ο στρατιωτικός κίνδυνος είναι ανατολικά»

Σε μια περίοδο όπου η διεθνής οικονομική συζήτηση επικεντρώνεται συχνά στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ και στις επιπτώσεις από δασμούς, ο Σίμκους διαφοροποιεί τη θεώρηση της ΕΚΤ, επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαϊκοί κίνδυνοι δεν εξαντλούνται στις εμπορικές πιέσεις.

Όπως τονίζει, οι Ηνωμένες Πολιτείες επηρεάζουν την Ευρώπη κυρίως στο πεδίο του εμπορίου, ωστόσο οι κίνδυνοι από την ανατολική πλευρά της ΕΕ έχουν άλλη ποιότητα και άλλη ένταση: «είναι η απειλή στρατιωτικής επιθετικότητας», σημειώνει, φωτογραφίζοντας τη Ρωσία ως παράγοντα που μπορεί να προκαλέσει νέους κλυδωνισμούς, όχι μόνο πολιτικούς αλλά και οικονομικούς και συστημικούς.

Ακριβώς γι’ αυτό, όπως εξηγεί, η ΕΚΤ πρέπει να διασφαλίσει ότι το σύστημα διανομής μετρητών και οι υποδομές πληρωμών στην Ευρώπη είναι ανθεκτικές απέναντι σε σενάρια κρίσης. Η εμπειρία, όπως αφήνει να εννοηθεί, δείχνει ότι σε περιόδους αυξημένου στρατιωτικού κινδύνου τα μετρητά αποκτούν ξανά υψηλή ζήτηση και συνεπώς απαιτείται αποτελεσματική ετοιμότητα στη λειτουργία και υποστήριξή τους.

Από τους δασμούς έως την κλιματική αλλαγή: Οι «σκιές» στην οικονομία

Πέρα από τον γεωπολιτικό κίνδυνο, ο Σίμκους αναδεικνύει και άλλους παράγοντες αβεβαιότητας. Ο πόλεμος στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, οι πιέσεις από τα κινεζικά προϊόντα, η άνοδος των τιμών των τροφίμων και οι ενδεχόμενοι εμπορικοί δασμοί συνθέτουν ένα πολύπλοκο σκηνικό, το οποίο διατηρεί το περιβάλλον «ηλεκτρισμένο» για τη νομισματική πολιτική.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην κλιματική αλλαγή, σημειώνοντας ότι η ΕΚΤ οφείλει να διασφαλίσει ότι οι τράπεζες είναι έτοιμες να ανταποκριθούν στις επιπτώσεις της. Πρόκειται για ένα στοιχείο που συνδέεται άμεσα με τους κινδύνους του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς οι κλιματικές πιέσεις μεταφράζονται σε πιστωτικό κίνδυνο, ασφαλιστικές ζημιές, αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων και συνολικά σε αστάθεια.

Στάση αναμονής στην επόμενη συνεδρίαση – Αλλά χωρίς «κλειδωμένη» πορεία

Σε επίπεδο άμεσης πολιτικής, ο Σίμκους εκτιμά ότι η επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 4 Φεβρουαρίου είναι πιθανό να κινηθεί σε λογική «αναμονής», με το Διοικητικό Συμβούλιο να αποφεύγει βιαστικές κινήσεις. Όπως υποστηρίζει, μικρές διακυμάνσεις του πληθωρισμού γύρω από το 2% είναι φυσιολογικές και δεν πρέπει να οδηγούν αυτόματα σε απότομες παρεμβάσεις.

Ωστόσο, το πιο ηχηρό σημείο των δηλώσεών του αφορά την ίδια τη φιλοσοφία πολιτικής: δεν υπάρχει –και δεν μπορεί να υπάρξει– δέσμευση σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων. Όπως λέει χαρακτηριστικά, υπάρχουν «ίσες πιθανότητες είτε για μείωση είτε για αύξηση των επιτοκίων» όποτε πραγματοποιηθεί η επόμενη κίνηση της ΕΚΤ, δείχνοντας ότι το Διοικητικό Συμβούλιο προτιμά την ευελιξία από τις προαναγγελίες και την καθοδήγηση τύπου “forward guidance”.

Η θέση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν βλέπουν αλλαγή επιτοκίων μέσα στο 2026, αλλά προεξοφλούν κάποιες αυξήσεις το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι η αύξηση των καταναλωτικών δαπανών στη Γερμανία θα αναζωογονήσει την οικονομική δραστηριότητα και θα λειτουργήσει ως μοχλός για την υπόλοιπη ευρωζώνη.

«Να μη δρούμε υπερβολικά»: Το μήνυμα ψυχραιμίας

Παρά τη διαρκή αβεβαιότητα, ο Σίμκους στέλνει και μήνυμα αυτοσυγκράτησης: η αστάθεια μπορεί να πιέσει την ΕΚΤ να δράσει γρήγορα, όμως η πραγματικότητα είναι ότι η οικονομία σήμερα δείχνει λιγότερο ευαίσθητη σε αναταράξεις και πολλές φορές οι κίνδυνοι υπερεκτιμώνται.

Κατά τον ίδιο, το κρίσιμο στοιχείο είναι να μην υπάρχει υπερ-αντίδραση σε κάθε αλλαγή δεδομένων, αλλά να γίνεται διάκριση μεταξύ στιγμιαίων μεταβολών και κυρίαρχων τάσεων που διαμορφώνουν το μακροοικονομικό τοπίο. Σε αυτή τη βάση, δηλώνει ότι θα παρακολουθεί στενά την οικονομική δραστηριότητα για να αξιολογεί εάν και πότε χρειάζεται αλλαγή πορείας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο γεγονός ότι σοκ όπως οι δασμοί επηρεάζουν πιο άμεσα την ανάπτυξη, ενώ η επίδρασή τους στον πληθωρισμό χρειάζεται χρόνο για να φανεί, στοιχείο που καθιστά ακόμα πιο κρίσιμη τη σωστή χρονική στιγμή κάθε νομισματικής παρέμβασης.