Πρόοδος αλλά και αγκάθια: Η συνέντευξη Τύπου Τραμπ–Νετανιάχου αφήνει ανοιχτή την τύχη της Χαμάς και της τελικής συμφωνίας για τη Γάζα

Σε μια φορτισμένη κοινή συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα «ιστορική για την ειρήνη» και μίλησε ακόμη και για «αιώνια ειρήνη στη Μέση Ανατολή». Ο Τραμπ ευχαρίστησε δημόσια τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, λέγοντας ότι «συμφώνησε με το σχέδιο» για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα.

Ο κεντρικός πυλώνας του σχεδίου Τραμπ για τη «νέα Γάζα» είναι η σύσταση ενός διεθνούς «Συμβουλίου Ειρήνης» υπό την προεδρία του ίδιου του Τραμπ, με καθοριστικό ρόλο για τον πρώην Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, ο οποίος, όπως δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, «τις επόμενες ημέρες αναλαμβάνει δουλειά». Το όργανο αυτό θα εποπτεύει την προσωρινή τεχνοκρατική διακυβέρνηση της Γάζας, θα διαχειρίζεται τη χρηματοδότηση και θα καθοδηγεί την ανοικοδόμηση με τη συμμετοχή διεθνών επενδυτών.

Η επιλογή του Μπλερ, με την εμπειρία του ως ειδικού απεσταλμένου του Κουαρτέτου στη Μέση Ανατολή (2007-2015), ερμηνεύεται ως προσπάθεια να προσδοθεί διεθνής νομιμοποίηση και γέφυρα συνεργασίας με Ευρώπη και αραβικό κόσμο, προσδίδοντας στο σχέδιο χαρακτήρα πολυμερούς εγγύησης και όχι αποκλειστικά αμερικανικής επιβολής.

Το σχέδιο του Λευκού Οίκου

Λίγο πριν από την κοινή συνέντευξη Τύπου, ο Λευκός Οίκος έδωσε στη δημοσιότητα το 20-σημείων σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου και την επόμενη ημέρα στη Γάζα.

Το σχέδιο προβλέπει:

• Άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών εφόσον το αποδεχθούν Ισραήλ και Χαμάς.

• Δημιουργία προσωρινού διοικητικού συμβουλίου για τη Γάζα, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ και με τη συμμετοχή του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ.

• Διατήρηση του πληθυσμού στη Γάζα, χωρίς εκτοπίσεις.

• Δρομολόγηση μακροπρόθεσμης μεταβατικής διακυβέρνησης με στόχο την αποκατάσταση της ασφάλειας και την προετοιμασία για εκλογές.

Παρά τη φιλόδοξη παρουσίαση, παραμένει ασαφές αν το σχέδιο έχει ήδη την έγκριση του Ισραήλ ή της Χαμάς.

Οι δεσμεύσεις του Ισραήλ και το μήνυμα Νετανιάχου

Σύμφωνα με τις πρώτες δηλώσεις, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε διατεθειμένος να στηρίξει το πλαίσιο που παρουσιάστηκε, υπό τον όρο ότι θα διασφαλιστεί η ασφάλεια του Ισραήλ και ότι δεν θα επιτραπεί σε οργανώσεις όπως η Χαμάς να επανέλθουν στην εξουσία.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τόνισε ότι η «επόμενη μέρα» στη Γάζα θα πρέπει να εγγυάται την παύση των επιθέσεων κατά του Ισραήλ και την επανεκκίνηση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των Παλαιστινίων.

Η σημασία της διεθνούς εμπλοκής

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε πως η διεθνής συμμετοχή είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της λύσης, υποσχόμενος ότι οι ΗΠΑ θα διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στη χρηματοδότηση και στην υλοποίηση του σχεδίου, ενώ ήδη γίνονται επαφές με ευρωπαϊκές και αραβικές χώρες για τη στήριξή του.

Απελευθέρωση ομήρων και αντάλλαγμα

Εντός 72 ωρών από την αποδοχή της συμφωνίας, όλοι οι όμηροι –ζωντανοί ή νεκροί– θα επιστραφούν. Το Ισραήλ θα απελευθερώσει 250 ισόβιους κρατούμενους και 1.700 Παλαιστινίους που συνελήφθησαν μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, ενώ θα επιστρέψει λείψανα νεκρών σε αναλογία 15 προς 1.

Σχέδιο ανοικοδόμησης και ανάπτυξης

Το σχέδιο προβλέπει:

• Άμεση ανθρωπιστική βοήθεια και αποκατάσταση βασικών υποδομών (νερό, ηλεκτρικό, νοσοκομεία, αρτοποιεία, οδικό δίκτυο).

• Δημιουργία ειδικής οικονομικής ζώνης με προτιμησιακούς όρους εμπορίου και επενδύσεων.

• Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανοικοδόμησης με τη συμμετοχή διεθνών επενδυτών και εμπειρογνωμόνων που έχουν συνδράμει στην ανάπτυξη σύγχρονων πόλεων στη Μέση Ανατολή.

• Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) για την ασφάλεια και την εκπαίδευση παλαιστινιακών αστυνομικών δυνάμεων, με συμβολή της Ιορδανίας και της Αιγύπτου.

Πολιτικός ορίζοντας και ειρήνη

Το σχέδιο ανοίγει προοπτική για διάλογο Ισραήλ-Παλαιστινίων και, εφόσον προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις της Παλαιστινιακής Αρχής και σταθεροποιηθεί η κατάσταση, οδηγεί σε οδό για παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατική υπόσταση.

Ο Τραμπ είπε ότι «αισθάνεται πως θα έχουμε θετική απάντηση» από τη Χαμάς. Τόνισε όμως ότι εάν η παλαιστινιακή οργάνωση απορρίψει τη συμφωνία, «το Ισραήλ θα έχει την πλήρη στήριξή μου για να την καταστρέψει».