Ο Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή παύση της στρατιωτικής επιχείρησης στα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενος πρόοδο συνομιλιών
Σε μια κίνηση που αιφνιδίασε τις αγορές, τις πετρελαϊκές εταιρείες αλλά και τους στρατιωτικούς επιτελείς της Δύσης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την προσωρινή παύση της αμερικανικής επιχείρησης συνοδείας εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενος «μεγάλη πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία με το Ιράν.
Η ανακοίνωση ήρθε τη στιγμή που ο Περσικός Κόλπος παραμένει στο επίκεντρο της σοβαρότερης ενεργειακής και γεωπολιτικής κρίσης των τελευταίων ετών. Τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, βρίσκονται ουσιαστικά υπό καθεστώς ασφυκτικού ελέγχου από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν κλιμακώθηκε επικίνδυνα και η Τεχεράνη απείλησε ανοιχτά τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι η επιχείρηση «Project Freedom», η οποία είχε στηθεί για τη συνοδεία εγκλωβισμένων δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων στον Κόλπο, τίθεται προσωρινά σε παύση προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μπορεί να ολοκληρωθεί και να υπογραφεί συμφωνία με την Τεχεράνη.
Παρά το γεγονός ότι ο αποκλεισμός των Στενών παραμένει ουσιαστικά σε ισχύ, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να επιχειρεί μια ελεγχόμενη αποκλιμάκωση, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί νέα έκρηξη στις τιμές της ενέργειας αλλά και ευρύτερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Το αμερικανικό αργό υποχώρησε περισσότερο από 2 δολάρια και έσπασε το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν πιθανή αποκλιμάκωση της κρίσης που είχε τινάξει στον αέρα τις διεθνείς αγορές ενέργειας τους τελευταίους δύο μήνες.
Ωστόσο, πίσω από τις δηλώσεις περί «προόδου» παραμένει έντονη η αβεβαιότητα. Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να δώσει σαφείς απαντήσεις για τη διάρκεια της παύσης ή για τα ακριβή σημεία στα οποία υπάρχει προσέγγιση με την ιρανική πλευρά, ενώ από την Τεχεράνη δεν υπήρξε άμεση επίσημη αντίδραση.
Η επιχείρηση «Epic Fury», τα χτυπήματα στον Κόλπο και ο φόβος νέας ανάφλεξης
Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο είχε παρουσιάσει δημόσια το σχέδιο στρατιωτικής επιχείρησης που ξεκίνησε τη Δευτέρα για τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων μέσα από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι το Ιράν επιχείρησε να παραλύσει τη ναυσιπλοΐα μέσω απειλών για ανάπτυξη ναρκών, drones, πυραύλων cruise και ταχύπλοων επιθετικών σκαφών. Ως απάντηση, οι ΗΠΑ ενεργοποίησαν στρατιωτική επιχείρηση αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών και συνοδείας εμπορικών πλοίων με πολεμικά σκάφη.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε ιρανικά drones, πυραύλους και μικρά επιθετικά σκάφη, ενώ ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να εξασφαλίσουν ασφαλή διάδρομο διέλευσης για εκατοντάδες εμπορικά πλοία που περιμένουν να περάσουν από την περιοχή.
Ο Ρούμπιο έφτασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι η επιχείρηση «Epic Fury» έχει ουσιαστικά ολοκληρώσει τον βασικό της στόχο, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν τους στρατηγικούς τους σκοπούς απέναντι στο Ιράν.
Παρά τις δηλώσεις αποκλιμάκωσης, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Βρετανικές αρχές ναυσιπλοΐας ανακοίνωσαν ότι φορτηγό πλοίο χτυπήθηκε από βλήμα μέσα στα Στενά, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποστήριξαν ότι αναχαίτισαν νέες επιθέσεις με πυραύλους και drones που προέρχονταν από το Ιράν.
Η Τεχεράνη αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή στις επιθέσεις κατά των ΗΑΕ και επέμεινε ότι οι στρατιωτικές της ενέργειες στρέφονται αποκλειστικά εναντίον αμερικανικών επιχειρήσεων στην περιοχή.
Την ίδια ώρα, ο αρχηγός του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου στρατηγός Νταν Κέιν παραδέχθηκε ότι οι επιθέσεις του Ιράν κατά αμερικανικών δυνάμεων συνεχίζονται, αν και -όπως είπε- παραμένουν «κάτω από το όριο» που θα οδηγούσε σε επανέναρξη μεγάλης κλίμακας πολεμικών επιχειρήσεων.
Πετρέλαιο, εκλογές και πυρηνικό πρόγραμμα – Το τεράστιο γεωπολιτικό στοίχημα του Τραμπ
Πίσω από τη νέα αμερικανική τακτική βρίσκεται ένας σύνθετος συνδυασμός γεωπολιτικών, οικονομικών και εσωτερικών πολιτικών πιέσεων. Η σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη προκαλέσει χιλιάδες θύματα και έχει επεκταθεί πέρα από τα ιρανικά σύνορα, επηρεάζοντας τον Λίβανο, τον Κόλπο και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε ότι ακόμη και αν οι συγκρούσεις σταματήσουν άμεσα, η παγκόσμια οικονομία θα χρειαστεί μήνες για να απορροφήσει το σοκ που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση και η αναστάτωση στις μεταφορές.
Παράλληλα, η εκτόξευση των τιμών καυσίμων έχει αρχίσει να δημιουργεί πολιτικό πονοκέφαλο στον Τραμπ ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Η πίεση στους Αμερικανούς καταναλωτές, η αύξηση του κόστους μεταφορών και ο φόβος νέου πληθωριστικού κύματος απειλούν να πλήξουν το βασικό αφήγημα της αμερικανικής οικονομίας.
Ο ίδιος ο Τραμπ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ηγέτης που πιέζει στρατιωτικά αλλά ταυτόχρονα κρατά ανοιχτή την πόρτα της συμφωνίας. Δήλωσε μάλιστα ότι το Ιράν γνωρίζει πλέον «τι δεν πρέπει να κάνει», υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική ισχύς της Τεχεράνης έχει αποδυναμωθεί σημαντικά.
Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να κατηγορεί την Τεχεράνη ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, κάτι που το Ιράν αρνείται κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Παρά τις επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εύθραυστες. Το Πακιστάν συνεχίζει να επιχειρεί διαμεσολάβηση, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μετέβη στο Πεκίνο για συνομιλίες με την κινεζική ηγεσία, σε μια ένδειξη ότι η Κίνα επιχειρεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις.
Διαβάστε επίσης: Τραμπ για Ιράν: «Γνωρίζει τι πρέπει να κάνει για να διατηρηθεί η εκεχειρία»
Μ.Η.Τ. 242183