ΗΠΑ, Ουκρανία και Ρωσία σε διπλωματικό σταυροδρόμι – Ποιος κερδίζει χρόνο;

Μια απρόσμενη πρόταση για τον έλεγχο ουκρανικών ενεργειακών υποδομών από τις Ηνωμένες Πολιτείες έριξε στο τραπέζι ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρώην μεγιστάνας και νυν πρόεδρος των ΗΠΑ εκτίμησε ότι η αμερικανική «κατοχή» των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα εξασφάλιζε καλύτερη προστασία και στήριξη στην Ουκρανία, καθώς το ενεργειακό δίκτυο της χώρας έχει γίνει βασικός στόχος των ρωσικών επιθέσεων.

Η πρόταση φαίνεται να συνδέεται με το μέλλον της δυτικής βοήθειας προς το Κίεβο, ενώ την ίδια στιγμή στη διεθνή σκακιέρα βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες συνομιλίες για τη διατήρηση της ειρήνης σε περίπτωση εκεχειρίας με τη Ρωσία.

Τι συζήτησαν Τραμπ και Ζελένσκι – Σήμα για εκεχειρία

Η επικοινωνία των δύο ηγετών έγινε σε κλίμα λιγότερο τεταμένο σε σχέση με προηγούμενες επαφές τους. Ο Ζελένσκι, μάλιστα, χαρακτήρισε τη συνομιλία τους «θετική, ουσιαστική και ειλικρινή», ενώ τόνισε ότι δεν δέχθηκε πίεση για παραχωρήσεις.

Στο πλαίσιο των συνομιλιών:

• Ο Ζελένσκι δήλωσε πρόθυμος να αναστείλει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές και μη στρατιωτικές υποδομές, εφόσον τηρηθεί η δέσμευση του Βλαντίμιρ Πούτιν για αντίστοιχη αναστολή των ρωσικών χτυπημάτων.
• Ο Τραμπ δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με το Κίεβο για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής του άμυνας, διερευνώντας διαθέσιμα συστήματα στην Ευρώπη.
• Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι το μόνο εργοστάσιο που συζητήθηκε για πιθανή μεταβίβαση ελέγχου στις ΗΠΑ ήταν ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή.

Παρά την αποκλιμάκωση των εντάσεων, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, ειδικά αναφορικά με το μέλλον της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, καθώς ο Πούτιν επιμένει πως κάθε εκεχειρία προϋποθέτει τη διακοπή της δυτικής υποστήριξης.

Διεθνείς εξελίξεις: Συμβούλια για την ειρήνη και η «Συνωμοσία των Προθύμων»

Η συζήτηση Τραμπ-Ζελένσκι έρχεται σε μια χρονική στιγμή όπου οι διεθνείς διπλωματικές πρωτοβουλίες εντείνονται:

• Στο Λονδίνο, στρατιωτικοί αξιωματούχοι από 30 χώρες που υποστηρίζουν την Ουκρανία συνεδριάζουν για να χαράξουν επιχειρησιακή στρατηγική σε περίπτωση εκεχειρίας.
• Στις Βρυξέλλες, η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ θέτει στο επίκεντρο το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας έναντι της Ρωσίας.
• Στη Σαουδική Αραβία, το επόμενο διάστημα θα φιλοξενηθούν συνομιλίες με στόχο την επέκταση της εκεχειρίας στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πλήρη κατάπαυση του πυρός.

Παράλληλα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιχειρούν να συγκροτήσουν «έναν συνασπισμό προθύμων» για να συμβάλουν στο ειρηνευτικό σχέδιο, αν και οι λεπτομέρειες της εμπλοκής τους παραμένουν ασαφείς.

ΗΠΑ και ΕΕ παρακολουθούν με ανησυχία

Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται λιγότερο εχθρική προς το Κίεβο σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ο Τραμπ είχε κατηγορήσει τον Ζελένσκι για αχαριστία προς τις ΗΠΑ. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, έκανε λόγο για «φανταστική» επικοινωνία μεταξύ των δύο ηγετών, χωρίς όμως να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τη νέα πρόταση του Τραμπ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, ανησυχεί για το μέλλον των δυτικών εγγυήσεων προς την Ουκρανία. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας, και η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, δήλωσαν:

“Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου είναι αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία, ως υποψήφια προς ένταξη χώρα, αναμένεται να εφαρμόσει τα υψηλότερα δημοκρατικά πρότυπα.”

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η Ευρώπη θα συνεχίσει τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη στην Ουκρανία ή αν η στάση του Τραμπ θα οδηγήσει σε μετατόπιση των γεωπολιτικών ισορροπιών.

Τι σημαίνει η πρόταση Τραμπ για την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα

Η πρόταση του Αμερικανού προέδρου για αμερικανικό έλεγχο ενεργειακών υποδομών στην Ουκρανία ενισχύει την αίσθηση ότι η πολιτική του έναντι της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης αντιμετωπίζεται περισσότερο ως εμπορική συναλλαγή παρά ως γεωπολιτική στρατηγική.

• Ανοίγει νέα μέτωπα στις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία ή εντείνει τις ρωσικές επιφυλάξεις;
• Δημιουργεί ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης, με την ΕΕ να επιθυμεί εγγυήσεις ασφαλείας διαφορετικές από τις προτάσεις Τραμπ;
• Είναι το πρώτο βήμα προς μια εναλλακτική ειρηνευτική συμφωνία ή μια νέα προσπάθεια διαπραγμάτευσης από θέση ισχύος;

Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η αμερικανική προσέγγιση μπορεί να διαμορφώσει νέα δεδομένα στον πόλεμο ή αν η πρωτοβουλία Τραμπ θα μείνει ένα ακόμη διπλωματικό «bluff» χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε επίσης: Τραμπ-Πούτιν: Συμφωνία εκεχειρίας, ανταλλαγή αιχμαλώτων και… αγώνες χόκεϊ