Οι αγορές ομολόγων βρίσκονται σε αναβρασμό καθώς χρέος, πληθωρισμός, γεωπολιτικές κρίσεις και λαϊκισμός εκτοξεύουν τις αποδόσεις
Η παγκόσμια αγορά ομολόγων βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά αλλαγή ισορροπιών και οι τελευταίες αναταράξεις ίσως αποτελούν μόνο την αρχή. Για χρόνια, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις δανείζονταν με ακραία ευκολία, ακόμη και όταν τα ελλείμματα διογκώνονταν και ο πληθωρισμός έδειχνε ξεκάθαρα ότι το περιβάλλον του «φθηνού χρήματος» είχε τελειώσει.
Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί στους επενδυτικούς κύκλους είναι γιατί οι αγορές ομολόγων άργησαν τόσο πολύ να αντιδράσουν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πληθωρισμός παραμένει επίμονα πάνω από τον στόχο του 2% ήδη από το 2022, ενώ ταυτόχρονα οι επιχειρήσεις αντλούν τεράστια κεφάλαια για επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες ψηφιακές υποδομές.
Παρότι το πρόσφατο sell off θεωρείται σχετικά ήπιο με ιστορικά κριτήρια, το μήνυμα της αγοράς ήταν ηχηρό. Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς ομολόγου άγγιξε το 5,18%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 19 ετών, ενώ το 10ετές κινήθηκε προς το 4,67%, επίπεδα που επαναφέρουν τον φόβο για μια μακρά περίοδο υψηλού κόστους δανεισμού.
Οι επενδυτές ζητούν πλέον μεγαλύτερη ανταμοιβή για να «κλειδώσουν» τα χρήματά τους σε μακροπρόθεσμο κρατικό χρέος. Πίσω από αυτή τη μεταστροφή κρύβεται η πεποίθηση ότι ο συνδυασμός υπερχρέωσης, επίμονου πληθωρισμού και πολιτικού λαϊκισμού δεν αποτελεί προσωρινή παρένθεση αλλά τη νέα κανονικότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
Το τέλος της εποχής της λιτότητας και η έκρηξη του χρέους
Σύμφωνα με τη The Wall Street Journal, μετά το 2020 οι κυβερνήσεις εγκατέλειψαν οριστικά ακόμη και τη ρητορική της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Κάθε νέα κρίση αντιμετωπίζεται πλέον με περισσότερο δανεισμό, μεγαλύτερα πακέτα στήριξης και διεύρυνση των ελλειμμάτων.
Στις ΗΠΑ, μετά τα μέτρα στήριξης της περιόδου Τζο Μπάιντεν, ακολούθησαν οι νέες φορολογικές ελαφρύνσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οδηγώντας το αμερικανικό έλλειμμα σε τροχιά εκτόξευσης. Η Ουάσιγκτον αναμένει φέτος δημοσιονομικό έλλειμμα 2,1 τρισ. δολαρίων, αυξημένο κατά 16%, ενώ παράλληλα έχει ήδη τεθεί στο τραπέζι αμυντικός προϋπολογισμός – μαμούθ ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων για το 2027.
Οι αριθμοί αυτοί προκαλούν ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία στην αγορά ομολόγων, καθώς οι επενδυτές καλούνται να απορροφήσουν τεράστιες ποσότητες νέου χρέους σε μια περίοδο όπου το χρήμα δεν είναι πλέον φθηνό.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω της ενεργειακής κρίσης και της νέας πληθωριστικής απειλής που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν και οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ. Οι κυβερνήσεις πιέζονται να προχωρήσουν σε νέα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, γεγονός που μεταφράζεται σε ακόμη περισσότερο δανεισμό.
Στην Japan, η πρωθυπουργός Sanae Takaichi άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου πακέτου στήριξης για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, πυροδοτώντας άνοδο στις αποδόσεις των ιαπωνικών ομολόγων.
Αντίστοιχα, στη Βρετανία, η κυβέρνηση του Keir Στάρμερ βρίσκεται αντιμέτωπη με ισχυρές πολιτικές αντιδράσεις στις προσπάθειες περιορισμού δαπανών. Η άνοδος λαϊκιστικών φωνών που απορρίπτουν τη δημοσιονομική προσαρμογή αυξάνει ακόμη περισσότερο τη δυσπιστία των αγορών.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει πιο επιθετικός και αλλάζει τους κανόνες
Η μεγαλύτερη αλλαγή, ωστόσο, αφορά τον ίδιο τον χαρακτήρα των οικονομικών κρίσεων. Για δεκαετίες, κάθε μεγάλο σοκ λειτουργούσε αποπληθωριστικά. Η παγκοσμιοποίηση, η ένταξη της Κίνας στον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη, η χρηματοπιστωτική κρίση και η ευρωπαϊκή κρίση χρέους κρατούσαν τις τιμές υπό έλεγχο.
Σήμερα συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.
Η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εμπορικοί δασμοί, οι ενεργειακές συγκρούσεις και τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες προκαλούν διαδοχικά πληθωριστικά σοκ. Οι αγορές φοβούνται ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο μόνιμης αστάθειας, όπου γεωπολιτικές συγκρούσεις, προστατευτισμός και ακραία καιρικά φαινόμενα θα κρατούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι οι κεντρικές τράπεζες, αντί να μειώνουν επιτόκια όπως την προηγούμενη δεκαετία, ίσως αναγκαστούν να τα διατηρήσουν υψηλά για πολύ μεγαλύτερο διάστημα.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα κρατικά ομόλογα χάνουν σταδιακά τον ρόλο του «ασφαλούς καταφυγίου». Οι επενδυτές δεν θεωρούν πλέον δεδομένο ότι οι τιμές των ομολόγων θα ανεβαίνουν όταν οι μετοχές πέφτουν. Αντίθετα, απαιτούν πλέον υψηλότερες αποδόσεις για να καλύψουν τον κίνδυνο πληθωρισμού και υπερχρέωσης.
Παρά τις αναταράξεις, οι αγορές εξακολουθούν να δείχνουν εμπιστοσύνη ότι ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ θα επιστρέψει τελικά κοντά στο 2%, στοιχείο που ερμηνεύεται ως ψήφος εμπιστοσύνης προς τον νέο επικεφαλής της Federal Reserve, Κέβιν Γουόρς.
Ωστόσο, η πραγματικότητα ίσως αποδειχθεί πιο σκληρή. Αν οι ενεργειακές και γεωπολιτικές πιέσεις επιμείνουν, τότε ακόμη και η Fed μπορεί να αναγκαστεί να κρατήσει τα επιτόκια υψηλότερα απ’ όσο περίμενε η αγορά ή ακόμη και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ.
Διαβάστε επίσης: Deutsche Bank: Η αγορά ομολόγων φέρνει «αμυντικές μετοχές» στο προσκήνιο για την Wall Street
Μ.Η.Τ. 242183