Φατίχ Μπιρόλ: «Το βάζο έσπασε» – Γιατί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αλλάζει οριστικά τους κανόνες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας
Η προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μπορεί να απομάκρυνε τον άμεσο κίνδυνο μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης, ωστόσο οι συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις παγκόσμιες αγορές για πολλά χρόνια. Το μήνυμα που έστειλε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, είναι αποκαλυπτικό: η εμπιστοσύνη στο Ορμούζ έχει πλέον κλονιστεί και ο ενεργειακός χάρτης του πλανήτη εισέρχεται σε μια νέα εποχή αβεβαιότητας.
Μιλώντας στην Κωνσταντινούπολη, ο Μπιρόλ χαρακτήρισε κομβικής σημασίας την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ωστόσο προειδοποίησε ότι η παγκόσμια ενεργειακή κοινότητα δεν θα αντιμετωπίζει ποτέ ξανά τα Στενά του Ορμούζ με τον ίδιο τρόπο.
«Το βάζο έσπασε. Τώρα όλοι γνωρίζουν ότι τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν μία φορά και μπορούν να ξανακλείσουν», δήλωσε χαρακτηριστικά, συμπυκνώνοντας τις ανησυχίες που επικρατούν σε κυβερνήσεις, πετρελαϊκές εταιρείες και χρηματοπιστωτικές αγορές.
Το σοκ που άλλαξε τις ενεργειακές ισορροπίες
Η πολεμική σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ οδήγησε στο προσωρινό κλείσιμο του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του κόσμου, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό του διεθνούς εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Παρότι οι αγορές υποδέχθηκαν θετικά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης και οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αισθητά, οι ενεργειακοί αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση αποκάλυψε μια νέα πραγματικότητα: η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει την πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ και την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι αγορές είδαν στην πράξη ότι μια γεωπολιτική κρίση μπορεί να διακόψει την κυκλοφορία ενέργειας στο πιο κρίσιμο σημείο του πλανήτη.
Οι χώρες επανεξετάζουν τις ενεργειακές στρατηγικές τους
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA, πολλές κυβερνήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει επανεκτίμηση των ενεργειακών τους σχεδίων και των στρατηγικών αποθεμάτων τους.
Η κρίση ανέδειξε τις αδυναμίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στις αλυσίδες εφοδιασμού και ενίσχυσε τη συζήτηση για τη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών προμήθειας ενέργειας.
Όπως σημείωσε ο Μπιρόλ, η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη αποτελούν τον πυρήνα της λειτουργίας των αγορών ενέργειας. Όταν αυτές διαταράσσονται, ακόμη και προσωρινά, οι επιπτώσεις επεκτείνονται πολύ πέρα από τις τιμές του πετρελαίου, επηρεάζοντας επενδυτικές αποφάσεις, ενεργειακά έργα και τη στρατηγική ασφάλειας κρατών και επιχειρήσεων.
Η νέα εποχή για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προσφέρει προσωρινή ανακούφιση στις διεθνείς αγορές, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή ιρανικών ποσοτήτων πετρελαίου και την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, η πρόσφατη κρίση έχει ήδη ενεργοποιήσει νέους σχεδιασμούς από μεγάλους εισαγωγείς ενέργειας, όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και οι ευρωπαϊκές οικονομίες, οι οποίες αναζητούν εναλλακτικές οδούς μεταφοράς και νέες συνεργασίες προκειμένου να μειώσουν την εξάρτησή τους από ένα μόνο γεωπολιτικό σημείο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η έννοια του «γεωπολιτικού premium» θα παραμείνει ενσωματωμένη στις αγορές πετρελαίου ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης, καθώς οι επενδυτές γνωρίζουν πλέον ότι το ενδεχόμενο νέας διακοπής της διέλευσης από το Ορμούζ δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο.
Οι επόμενες κινήσεις του IEA
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναμένεται να ανοίξει νέο κύκλο διαβουλεύσεων με κράτη-μέλη και μεγάλους ενεργειακούς παράγοντες, προκειμένου να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις της κρίσης και να διαμορφωθούν νέες στρατηγικές ασφάλειας εφοδιασμού.
Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τον Φατίχ Μπιρόλ, είναι να διασφαλιστεί ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα πραγματοποιηθεί με τρόπο που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη της αγοράς και θα εγγυάται την ασφάλεια όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Το ερώτημα που πλέον απασχολεί κυβερνήσεις, επενδυτές και ενεργειακούς κολοσσούς δεν είναι αν το Ορμούζ άνοιξε ξανά. Είναι αν η παγκόσμια αγορά μπορεί να θεωρεί βέβαιο ότι θα παραμείνει ανοιχτό και στο μέλλον.
Διαβάστε επίσης: Πετρέλαιο: Φόβοι για νέα ενεργειακή κρίση –Φατίχ Μπιρόλ: «Τα αποθέματα εξαντλούνται»
Μ.Η.Τ. 242183