Ένταση ΔΝΤ–Ζελένσκι: Ο νέος νόμος στην Ουκρανία ακυρώνει θεσμούς κατά της διαφθοράς. Πώς απειλείται η οικονομική στήριξη και η πορεία προς ΕΕ

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο άσκησε σφοδρή κριτική στον νέο ουκρανικό νόμο που περιορίζει την ανεξαρτησία των κορυφαίων θεσμών κατά της διαφθοράς, προειδοποιώντας ότι η ρύθμιση «εξουδετερώνει την αποτελεσματικότητά τους» και απειλεί τη μακροοικονομική σταθερότητα και τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας. Η εκπρόσωπος του Ταμείου Τζούλι Κόζακ κάλεσε δημοσίως το Κίεβο να ανατρέψει την απόφαση.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε στις 22 Ιουλίου 2025 τον νόμο που είχε εγκρίνει η Βερχόβνα Ράντα, προκαλώντας το μεγαλύτερο κύμα διαδηλώσεων από το 2022, αλλά και έντονη διεθνή κριτική από ΕΕ, G7, EBRD και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπό την πίεση της κοινωνίας και των εταίρων, ο Ουκρανός πρόεδρος κατέθεσε νέο νομοσχέδιο για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας των θεσμών (NABU, SAPO).

Τι λέει το ΔΝΤ και γιατί έχει βαρύτητα τώρα

Η Κόζακ υπενθύμισε ότι η ανεξάρτητη αντιδιαφθορά αρχιτεκτονική αποτελεί «κεντρικό στοιχείο» της συνεργασίας ΔΝΤ–Ουκρανίας την τελευταία δεκαετία: είναι προϋπόθεση για ίσο ανταγωνισμό, βελτίωση επενδυτικού κλίματος και προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς ισχυρούς, ανεξάρτητους θεσμούς, ρισκάρει η χρηματοδοτική ροή και η επόμενη συμφωνία με το Ταμείο – συζητήσεις που, όπως γνωστοποίησε η ίδια, θα ενταθούν τις επόμενες εβδομάδες για τις ανάγκες του 2026 και τη μεσοπρόθεσμη στήριξη.

Η πολιτική κρίση στο εσωτερικό: από «power grab» σε υποχώρηση

Ο αρχικός νόμος ερμηνεύθηκε ως απόπειρα συγκέντρωσης ελέγχου επί των NABU και SAPO, θέτοντάς τα υπό την εκτελεστική εξουσία ή/και τον γενικό εισαγγελέα, κάτι που θυμίζει «ολισθηρό δρόμο» προηγούμενων περιόδων αυταρχισμού, όπως σημείωσαν διεθνείς αναλυτές και ΜΜΕ. Οι μαζικές διαδηλώσεις –ακόμη και με συμμετοχή στρατιωτικών– ανάγκασαν τον Ζελένσκι να κάνει μερική αναδίπλωση, αναγγέλλοντας νέο νομοσχέδιο που επαναφέρει τις εγγυήσεις ανεξαρτησίας και προσθέτει αντικατασκοπικά φίλτρα (π.χ. υποχρεωτικά τεστ αλήθειας) ώστε να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος ρωσικής διείσδυσης χωρίς να διαλυθεί η θεσμική θωράκιση κατά της διαφθοράς.

Ποιοι πιέζουν και τι φοβούνται οι εταίροι

• ΕΕ & διεύρυνση: Η υπονόμευση της ανεξαρτησίας των αντιδιαφθορικών αρχών πληγώνει την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, όπου το κράτος δικαίου αποτελεί σκληρό προαπαιτούμενο.

• ΔΝΤ & χρηματοδότες: Συνδέουν την εκταμίευση και τον σχεδιασμό νέων προγραμμάτων με σαφείς δικλίδες θεσμικής ακεραιότητας.

• EBRD, G7: Δηλώνουν συντονισμένη ανησυχία και ζητούν πλήρη αποκατάσταση της ανεξαρτησίας.

Τι ακολουθεί: σενάρια, κίνδυνοι και «κόκκινες γραμμές»

1. Ψήφιση του διορθωτικού νόμου με πραγματικές εγγυήσεις λειτουργικής και επιχειρησιακής αυτονομίας των NABU & SAPO.

2. Σύνδεση εκταμιεύσεων (ΔΝΤ, ΕΕ, πολυμερείς τράπεζες) με σαφείς ορόσημους διακυβέρνησης.

3. Αναθεωρημένο πλαίσιο λογοδοσίας που θα ισορροπεί αντικατασκοπικές ανησυχίες με μη πολιτικό έλεγχο πάνω στις διώξεις.

4. Ενισχυμένη κοινοβουλευτική & κοινωνική επιτήρηση για να περιοριστούν μελλοντικές «παρακάμψεις» θεσμών.

Η υπόθεση αναδεικνύει το δίλημμα μιας χώρας σε πόλεμο: ανάγκη για ασφάλεια και αποτελεσματικότητα από τη μία, διαφάνεια και κράτος δικαίου από την άλλη. Το ΔΝΤ έστειλε προειδοποίηση με οικονομικό βάρος: χωρίς ανεξάρτητη αντιδιαφθορά αρχιτεκτονική, η μακροοικονομική σταθερότητα και η χρηματοδότηση τίθενται σε κίνδυνο. Η γρήγορη κίνηση Ζελένσκι να διορθώσει τον νόμο μπορεί να εκτονώσει την κρίση· θα κριθεί όμως από το αν το νέο πλαίσιο διασφαλίζει, στην πράξη, πλήρη θεσμική ανεξαρτησία – προϋπόθεση όχι μόνο για το ΔΝΤ, αλλά και για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.

Διαβάστε επίσης: Ουκρανία: Χτίζει γραμμή άμυνας για το 2026 και αναζητά νέο δάνειο από το ΔΝΤ