Παγκόσμιο σοκ στα τρόφιμα: Οι τιμές εκτοξεύονται σε υψηλό τριετίας λόγω πολέμου και ενέργειας

Σε συναγερμό οι διεθνείς αγορές τροφίμων: Νέο κύμα ακρίβειας απειλεί νοικοκυριά και αγορές – Στο «κόκκινο» έλαια, κρέας και δημητριακά

Η παγκόσμια αγορά τροφίμων εισέρχεται ξανά σε ζώνη έντονης αναταραχής, με τις τιμές βασικών προϊόντων να εκτοξεύονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών και τους φόβους για νέο κύμα ακρίβειας να επιστρέφουν δυναμικά. Ο παρατεταμένος πόλεμος στο Ιράν, οι σοβαρές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και το εκρηκτικό ενεργειακό κόστος δημιουργούν ένα επικίνδυνο μείγμα που ήδη αρχίζει να μεταφέρεται από τις διεθνείς αγορές στα ράφια και στα οικογενειακά πορτοφόλια.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Food and Agriculture Organization, ο παγκόσμιος δείκτης τιμών τροφίμων αυξήθηκε κατά 1,6% τον Απρίλιο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, συνεχίζοντας για τρίτο διαδοχικό μήνα την ανοδική του πορεία. Σε ετήσια βάση, η αύξηση φτάνει πλέον το 2,5%, επιβεβαιώνοντας ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τροφίμων που είχε καταγραφεί το προηγούμενο διάστημα αρχίζει να ανατρέπεται.

Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στα φυτικά έλαια, στο κρέας και στα δημητριακά, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη περάσει πλήρως στις τιμές λιανικής. Αυτό σημαίνει ότι τα νοικοκυριά σε Ευρώπη και διεθνώς ενδέχεται να δουν νέες αυξήσεις στα σούπερ μάρκετ τους επόμενους μήνες.

Ο πόλεμος στο Ιράν φέρνει «ασφυξία» στις αγορές τροφίμων και καυσίμων

Στο επίκεντρο της νέας αναταραχής βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Ο αποκλεισμός της περιοχής λόγω του πολέμου στο Ιράν έχει διαταράξει σοβαρά τη μεταφορά προϊόντων που θεωρούνται απολύτως αναγκαία για τη γεωργική παραγωγή, όπως το ντίζελ και τα λιπάσματα.

Το αυξημένο κόστος ενέργειας μεταφέρεται πλέον άμεσα στην παραγωγή τροφίμων. Οι αγρότες πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα για καλλιέργεια, μεταφορές και άρδευση, ενώ οι τιμές των λιπασμάτων παραμένουν σε ανοδική τροχιά, πιέζοντας ακόμη περισσότερο το κόστος παραγωγής.

Παράλληλα, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου ενίσχυσε σημαντικά τη ζήτηση για βιοκαύσιμα, οδηγώντας σε νέα άνοδο τα φυτικά έλαια. Ο σχετικός δείκτης του ΟΗΕ αυξήθηκε κατά 5,9% μέσα σε έναν μήνα, αγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022. Πρόκειται για εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, από το ηλιέλαιο και το φοινικέλαιο μέχρι επεξεργασμένα τρόφιμα και ζωοτροφές.

Οι πιέσεις δεν περιορίζονται μόνο στην ενέργεια. Οι ανησυχίες για τις καιρικές συνθήκες και τις χαμηλότερες σοδειές εντείνουν τον προβληματισμό στις διεθνείς αγορές δημητριακών. Πολλοί παραγωγοί εξετάζουν ήδη το ενδεχόμενο να περιορίσουν τις καλλιέργειες που απαιτούν μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων, καθώς το κόστος παραγωγής θεωρείται πλέον ασύμφορο.

Αγρότες προειδοποιούν για μικρότερες σοδειές – Ο φόβος νέου διατροφικού πληθωρισμού επιστρέφει

Το διεθνές κλίμα ανησυχίας γίνεται ακόμη πιο έντονο καθώς μεγάλες αγροτικές χώρες της Ευρώπης προειδοποιούν ήδη για χαμηλότερη παραγωγή. Η Γαλλία και η Ρουμανία συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που βλέπουν αυξημένο κίνδυνο μειωμένων σοδειών εξαιτίας του αυξημένου κόστους καλλιέργειας και των πιέσεων στην αγροτική παραγωγή.

Ο δείκτης κρέατος κατέγραψε νέα άνοδο 1,2%, φτάνοντας σε ιστορικό υψηλό, ενώ τα δημητριακά αυξήθηκαν κατά 0,8%, κυρίως λόγω φόβων για περιορισμένη παραγωγή σιταριού το 2026. Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν πλέον με μεγάλη ανησυχία το ενδεχόμενο μιας νέας περιόδου επίμονου διατροφικού πληθωρισμού, την ώρα που πολλές οικονομίες δεν έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως από το προηγούμενο κύμα ακρίβειας.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι δείκτες του ΟΗΕ αφορούν κυρίως τις τιμές εμπορευμάτων και όχι τις τελικές τιμές στα ράφια. Ωστόσο, ιστορικά, η μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές έρχεται με χρονική καθυστέρηση λίγων μηνών, γεγονός που ενισχύει τους φόβους για νέα άνοδο στις τιμές βασικών προϊόντων διατροφής το επόμενο διάστημα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η υποχώρηση της ζάχαρης κατά 4,7% μοιάζει περισσότερο με προσωρινή εξαίρεση παρά με ένδειξη αποκλιμάκωσης. Οι διεθνείς αγορές παραμένουν εξαιρετικά νευρικές, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ενεργειακή κρίση και οι πιέσεις στην αγροτική παραγωγή συνεχίζουν να δημιουργούν ένα εκρηκτικό σκηνικό για την παγκόσμια οικονομία και τους καταναλωτές.

Διαβάστε επίσης: Καμπανάκι FAO για νοικοκυριά: Από το πετρέλαιο στο… πιάτο – Οι τιμές τροφίμων «παίρνουν φωτιά»