Στο μικροσκόπιο του ΟΗΕ ο ρόλος του Ισραήλ στην ανθρωπιστική βοήθεια – Η UNRWA παραμένει «σανίδα σωτηρίας» εν μέσω εκεχειρίας

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αναμένεται σήμερα να εκδώσει τη γνωμοδότησή του σχετικά με τις υποχρεώσεις του Ισραήλ ως δύναμης κατοχής απέναντι στους οργανισμούς που παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας. Η διαδικασία αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι διεθνείς οργανισμοί επιχειρούν να ενισχύσουν τη ροή τροφίμων και ιατροφαρμακευτικού υλικού μετά την πρόσφατη εκεχειρία.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ζήτησε από το Διεθνές Δικαστήριο να καθορίσει με σαφήνεια τις νομικές υποχρεώσεις του Ισραήλ, ζητώντας να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη παροχή βασικών αγαθών στους Παλαιστίνιους. Αν και οι γνωμοδοτήσεις του δικαστηρίου δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς διαθέτουν υψηλό νομικό και ηθικό κύρος.

Η διαδικασία ξεκίνησε τον Απρίλιο, με το Δικαστήριο να ακούει μαρτυρίες από δεκάδες χώρες και οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και για τη δράση της UNRWA, της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στη διαδικασία, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία «πολιτικά υποκινούμενη».

Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει απαγορεύσει τη δραστηριότητα της UNRWA στο έδαφός της, υποστηρίζοντας ότι εργαζόμενοι της υπηρεσίας συμμετείχαν στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Αν και μεταγενέστερες έρευνες εντόπισαν «ζητήματα ουδετερότητας», το Ισραήλ δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς του.

«Σανίδα σωτηρίας» για εκατομμύρια Παλαιστίνιους

Ο επικεφαλής της UNRWA, Φιλίπ Λαζαρινί, χαρακτήρισε την υπηρεσία «σανίδα σωτηρίας» για σχεδόν έξι εκατομμύρια Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Σήμερα, η UNRWA απασχολεί περίπου 12.000 υπαλλήλους στη Γάζα και σχεδιάζει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ανοικοδόμηση του θύλακα μετά την εύθραυστη εκεχειρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, περισσότεροι από 370 υπάλληλοί της έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου.

Η ανθρωπιστική ροή αυξάνεται σταδιακά: το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ανακοίνωσε ότι 530 φορτηγά με πάνω από 6.700 τόνους τροφίμων έχουν φτάσει στη Γάζα από την έναρξη της εκεχειρίας, επαρκή για τη σίτιση περίπου μισού εκατομμυρίου ανθρώπων για δύο εβδομάδες.

Νομικές πιέσεις και διεθνείς εξελίξεις

Η απόφαση του Δικαστηρίου έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων γνωμοδοτήσεων που χαρακτηρίζουν «παράνομη» την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών και καλούν σε άμεσο τερματισμό της. Παράλληλα, εκκρεμεί και η προσφυγή της Νότιας Αφρικής, που κατηγορεί το Ισραήλ για παραβίαση της Σύμβασης περί Γενοκτονίας.

Την ίδια στιγμή, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και ανώτατους αξιωματούχους της Χαμάς για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, επιβεβαιώνοντας το αυξανόμενο βάρος των διεθνών νομικών πιέσεων γύρω από τη σύγκρουση.