Σφοδρές αντιδράσεις στο Όσλο μετά το «δώρο» του Νόμπελ Ειρήνης από τη Ματσάδο στον Τραμπ, καθώς το βραβείο δεν μεταβιβάζεται

Έντονες αντιδράσεις και κύμα δυσπιστίας προκάλεσε στη Νορβηγία η είδηση ότι η βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης Μαρία Κορίνα Ματσάδο παρέδωσε το βραβείο της στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Η κίνηση, που έγινε στο περιβάλλον του Λευκού Οίκου, αντιμετωπίστηκε από πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και σχολιαστές ως θεσμικά απαράδεκτη και επικίνδυνα πολιτικοποιημένη.

Η αντίδραση στα νορβηγικά μέσα ήταν άμεση. Η Janne Haaland Matlary, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και πρώην πολιτικός, χαρακτήρισε την πράξη «εντελώς ανήκουστη» μιλώντας στο δημόσιο δίκτυο NRK. Όπως τόνισε, πρόκειται για «έλλειψη σεβασμού προς τον θεσμό» και για μια κίνηση που δεν προσφέρει απολύτως τίποτα στην έννοια της ειρήνης, αλλά αντιθέτως τη θολώνει.

«Το βραβείο δεν μεταβιβάζεται»

Η ίδια η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ είχε ξεκαθαρίσει λίγες ημέρες νωρίτερα ότι το Νόμπελ Ειρήνης δεν μπορεί ούτε να μεταβιβαστεί ούτε να παραχωρηθεί σε τρίτο πρόσωπο. Παρά τη σαφή αυτή τοποθέτηση, η Επιτροπή δεν προχώρησε σε άμεσο επίσημο σχόλιο μετά την ενέργεια της Ματσάδο, γεγονός που ενίσχυσε τη δημόσια συζήτηση για τα όρια και την προστασία του κύρους του βραβείου.

Ο Τραμπ, ο οποίος εδώ και χρόνια έχει εκφράσει δημόσια τη δυσαρέσκειά του για το ότι δεν έχει τιμηθεί με το Νόμπελ Ειρήνης, αποδέχθηκε το βραβείο επικαλούμενος τον ρόλο του σε διεθνείς εξελίξεις κατά τη δεύτερη θητεία του. Η συμβολική αυτή κίνηση, ωστόσο, δεν έχει καμία θεσμική ισχύ, κάτι που επισημαίνουν με έμφαση οι Νορβηγοί ειδικοί.

Πολιτικές προεκτάσεις και έντονη κριτική

Ο πρώην δήμαρχος του Όσλο και στέλεχος του Εργατικού Κόμματος Ρέιμοντ Γιόχανσεν έκανε λόγο για «απίστευτα ντροπιαστική και επιζήμια πράξη» για ένα από τα πιο αναγνωρισμένα βραβεία παγκοσμίως. Σε δημόσια παρέμβασή του, προειδοποίησε ότι τέτοιες κινήσεις μετατρέπουν το Νόμπελ Ειρήνης σε εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης, απομακρύνοντάς το από τον αρχικό του σκοπό.

Η κριτική εστιάζει στο ότι η απονομή -ή στην προκειμένη περίπτωση η «παράδοση»- του βραβείου κινδυνεύει να μετατραπεί σε μέσο προσωπικής ή γεωπολιτικής προβολής, υπονομεύοντας τη διαχρονική του αξία ως διεθνούς συμβόλου ειρηνευτικής προσφοράς.

Ένα βραβείο με βαριά ιστορία

Το Νόμπελ Ειρήνης παραμένει το πιο εμβληματικό από τα βραβεία που θεσπίστηκαν βάσει της διαθήκης του Άλφρεντ Νόμπελ, ο οποίος πέθανε το 1896. Η ιστορική του βαρύτητα είναι τέτοια, ώστε κάθε αμφισβήτηση του θεσμικού του πλαισίου προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη χώρα που το φιλοξενεί.

Στη Νορβηγία, η υπόθεση Ματσάδο-Τραμπ εκλαμβάνεται ως καμπανάκι κινδύνου. Όχι για την εγκυρότητα των αποφάσεων της Επιτροπής, αλλά για το πώς πολιτικές πρωτοβουλίες εκτός θεσμικού πλαισίου μπορούν να πλήξουν την αξιοπιστία ενός παγκόσμιου συμβόλου. Το μήνυμα που εκπέμπεται από το Όσλο είναι σαφές: το Νόμπελ Ειρήνης δεν είναι προσωπικό τρόπαιο, αλλά θεσμός που απαιτεί σεβασμό, αυτοσυγκράτηση και σαφή όρια.

Διαβάστε επίσης: Νορβηγία προς Ματσάδο για το Νόμπελ και τον Τραμπ: Δεν χαρίζεται, δεν μεταβιβάζεται