Goldman Sachs: Απότομη αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων και πιθανή διακοπή ροών από το Ιράν μέσω του Στενού του Ορμούζ ενδέχεται να πυροδοτήσουν εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου Brent – Κρίσιμες και οι επιπτώσεις στις αγορές LNG και ευρωπαϊκού φυσικού αερίου.
Στο στόχαστρο των ιρανικών πυραύλων οι αμερικανικές βάσεις Φτάνουν μέχρι την Κρήτη;
Άλμα 2 δολαρίων κατέγραψε με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα 23 Ιουνίου η τιμή του πετρελαίου Brent, φτάνοντας κοντά στα 80 δολάρια/βαρέλι, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι το «ασφάλιστρο ρίσκου» ενσωματώνει πλέον έως και 12 δολάρια/βαρέλι, αντικατοπτρίζοντας φόβους για διαταραχές στην προσφορά λόγω των εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το report της αμερικανικής τράπεζας, υπάρχουν δύο βασικά σενάρια, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εκτίναξη των τιμών:
1. Διακοπή στην προσφορά από το Ιράν: Αυτό το σενάριο αφορά μια μείωση έως 1,75 εκατ. βαρελιών/ημέρα στις εξαγωγές του Ιράν, περίπου το ισοδύναμο του τερματικού σταθμού στο νησί Χαργκ. Σε περίπτωση προσωρινής διακοπής έξι μηνών, η τιμή του Brent εκτιμάται ότι θα αυξηθεί προσωρινά στα 90 δολάρια/βαρέλι, πριν υποχωρήσει κοντά στα 60 δολάρια έως το 2026, εφόσον η παραγωγή ανακάμψει.
Αντίθετα, σε περίπτωση μόνιμης μείωσης της ιρανικής προσφοράς και απουσίας αύξησης παραγωγής από τον OPEC8+, η τιμή διαμορφώνεται σε ένα εύρος 70-80 δολαρίων/βαρέλι το 2026, καθώς η αγορά αποτιμά διαρκές premium κινδύνου.
2. Ευρύτερες περιφερειακές αναταραχές: Ένα πιο επιθετικό σενάριο περιλαμβάνει διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Σε αυτή την περίπτωση, επισημαίνει η Goldman Sachs, οι ροές των 20 εκατ. βαρελιών/ημέρα μπορεί να περιοριστούν κατά 50% για 1 μήνα και 10% για 11 μήνες. Ακολούθως, η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ θα καλύπτει μέρος του κενού (2,6 εκατ. βαρέλια/ημέρα). Οι ΗΠΑ και άλλες χώρες θα αρχίσουν να απελευθερώνουν στρατηγικά αποθέματα (SPR) για εξισορρόπηση της αγοράς, με την τιμή του Brent να κορυφώνεται στα 110 δολάρια/βαρέλι, με μέσο όρο 95 δολάρια το 4ο τρίμηνο του 2025.
Η Goldman επισημαίνει πως οι οικονομικοί κίνδυνοι μιας πλήρους διακοπής στο Ορμούζ είναι τόσο μεγάλοι, ώστε οι διεθνείς δυνάμεις –ιδίως ΗΠΑ και Κίνα– έχουν ισχυρά κίνητρα να την αποτρέψουν.
Στενό του Ορμούζ: Ο παγκόσμιος κόμβος της πετρελαϊκής αγοράς
Αν μη τι άλλο, το Στενό του Ορμούζ είναι κομβικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα. Μόνο το 2024: Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τα ΗΑΕ εξήγαγαν 13,2 εκατ. βαρέλια/ημέρα μέσω Ορμούζ, η Κίνα εισήγαγε 5 εκατ. βαρέλια/ημέρα μέσω αυτού, το Κατάρ εξήγαγε 19% των παγκόσμιων ποσοτήτων LNG μέσω του Ορμούζ.
Η εμπειρία από τη μείωση 45% των ροών στο Bab-El-Mandeb λόγω επιθέσεων το 2025 υποδεικνύει την ευπάθεια των θαλάσσιων διαδρόμων, ειδικά σε περιβάλλον σύγκρουσης με φιλοϊρανικές δυνάμεις.
Ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου και LNG: Αυξημένοι κίνδυνοι
Σύμφωνα με την Goldman Sachs, η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν απειλεί μόνο το πετρέλαιο. Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου (TTF) και το παγκόσμιο LNG εμφανίζουν ήδη αυξημένη ευαισθησία:
Οι τιμές του TTF πλησιάζουν το κρίσιμο όριο των 74 EUR/MWh (ή 25 δολ./mmBtu), που είχε οδηγήσει σε μείωση ζήτησης στην ενεργειακή κρίση του 2022.
Η πιθανότητα σοβαρής διαταραχής στην προσφορά LNG, σύμφωνα με το μοντέλο της Goldman, έχει αυξηθεί στο 11% και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω.
Ένα πλήρες σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές LNG άνω των 100 EUR/MWh.
Το Κατάρ, βασικός εξαγωγέας LNG, διοχετεύει το σύνολο των 79 εκατ. τόνων LNG του μέσω Ορμούζ, γεγονός που καθιστά το πέρασμα καθοριστικό για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Οι ΗΠΑ: Περιορισμένη έκθεση στους κινδύνους LNG
- Αντίθετα, η αγορά φυσικού αερίου στις ΗΠΑ εμφανίζει μικρή ευαισθησία στις διεθνείς διαταραχές LNG, για τους εξής λόγους:
- Οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας LNG και σχεδόν αυτάρκεις σε εφοδιασμό.
- Μεξικό και Καναδάς, που συνδέονται μέσω αγωγών, δεν χρειάζονται LNG.
- Οι υποδομές LNG των ΗΠΑ λειτουργούν ήδη στο μέγιστο, περιορίζοντας τα περιθώρια αντίδρασης μέσω εξαγωγών.
- Μόνο ένα μεγάλο σοκ στις αγορές πετρελαιοειδών που θα οδηγούσε τη βιομηχανία να στραφεί στο φυσικό αέριο θα μπορούσε να προκαλέσει έμμεση πίεση στην εγχώρια αγορά.
Ως εκ τούτου, το βασικό συμπέρασμα του report της Goldman Sachs είναι ότι, ενώ δεν προβλέπεται άμεση διαταραχή, οι ανοδικοί κίνδυνοι για τις τιμές ενέργειας έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ωστόσο, το Στενό του Ορμούζ παραμένει το «σημείο-κλειδί» για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και LNG. Συνεπώς, ενδεχόμενη κλιμάκωση στην περιοχή θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές πετρελαίου πάνω από 110 δολάρια/βαρέλι και τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου σε επίπεδα κρίσης.
Μ.Η.Τ. 242183