Χιλιάδες κλειστά ακίνητα από κληρονομιές και κληροδοτήματα, μεταξύ τους 5.000 διαμερίσματα στην Αθήνα – Έρχεται νέος φορέας αξιοποίησης

Ένα τεράστιο, αφανές αποθεματικό ακινήτων βρίσκεται «παγωμένο» σε όλη τη χώρα, ενώ θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και την αναζωογόνηση του κέντρου της Αθήνας.

Σύμφωνα με τον Σύλλογο Μεσιτών Αθηνών – Αττικής, μόνο από σχολάζουσες κληρονομιές και κληροδοτήματα έχουν εντοπιστεί περίπου 5.000 κλειστά διαμερίσματα στο κέντρο της Αθήνας, τα οποία παραμένουν ανεκμετάλλευτα λόγω γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, νομικών περιορισμών και αδύναμης πολιτικής βούλησης.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Λευτέρης Ποταμιάνος, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση αυτών των ακινήτων απαιτεί «σύγχρονες δομές και λειτουργίες ιδιωτικού τομέα» και τόνισε πως «αν υπάρξει αποφασιστική πολιτική βούληση, θα μπορούσαμε να δούμε αποτελέσματα προς το τέλος της δεκαετίας».

Κληρονομιές και αποποιήσεις που γέμισαν τη χώρα κλειστά ακίνητα

Η κατάσταση δεν είναι καινούργια. Ο νόμος 4182/2013, που θεσπίστηκε για την καταγραφή κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα.

Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παραδέχθηκε πρόσφατα πως «πρώτα πρέπει να μετρήσουμε τι έχουμε», αποκαλύπτοντας ότι έως τώρα έχουν εντοπιστεί 2.000 αδρανή ιδρύματα και 7.000 σχολάζουσες κληρονομιές.

Το πρόβλημα διογκώθηκε την περίοδο της οικονομικής κρίσης:

• 450.000 αποποιήσεις κληρονομιών καταγράφηκαν την περίοδο 2013-2018, με αποκορύφωμα το 2018 (150.000 αποποιήσεις έναντι 29.000 το 2013).

• Οι περισσότεροι κληρονόμοι απέρριπταν τις κληρονομιές λόγω χρεών και χαμηλής αξίας των ακινήτων, αφήνοντας πίσω τους αδρανείς περιουσίες.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μόνο ένα μέρος των εγκαταλελειμμένων περιουσιών αφορά κατοικίες σε αστικά κέντρα που μπορούν να αξιοποιηθούν για κοινωνική ή εμπορική χρήση· πολλά άλλα είναι αγροτεμάχια, αποθήκες ή υπόγεια χαμηλής αξίας.

Το παράδειγμα του Ασύλου Ανιάτων και η ανάγκη επαγγελματικής διαχείρισης

Η περιουσία των ιδρυμάτων αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο της χαμένης δυναμικής των ακινήτων. Μόνο το Άσυλο Ανιάτων διαθέτει περίπου 1.000 ακίνητα, που προήλθαν από δωρεές και κληροδοτήματα πολιτών.

Παρά ταύτα, τα έσοδα του ιδρύματος από ενοίκια μειώθηκαν δραματικά:

• Από 3,57 εκατ. ευρώ το 2012 υποχώρησαν σε μόλις 1 εκατ. ευρώ το 2021, παρότι η αγορά ακινήτων στο μεταξύ είχε ανακάμψει.

• Τουλάχιστον 50% των ακινήτων του ιδρύματος παραμένει κλειστό επί χρόνια, απαιτώντας μεγάλα κεφάλαια για αποκατάσταση και αξιοποίηση.

Η περίοδος 2019-2023 βρίσκεται μάλιστα υπό εισαγγελική έρευνα, καθώς καταγγέλλεται ότι έγιναν πωλήσεις ακινήτων κάτω από τις αντικειμενικές αξίες ή εκμισθώσεις σε εξευτελιστικά χαμηλά ποσά.

Ο πρώην γενικός επιθεωρητής δημόσιας διοίκησης Λέανδρος Ρακιντζής έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι τα ιδρύματα διαθέτουν «τεράστια περιουσία σε κεντρικά ακίνητα, που αν αξιοποιούνταν με τη βοήθεια επαγγελματιών μάνατζερ θα μπορούσαν να καλύψουν μεγάλο μέρος των δημοσίων δαπανών για εκπαίδευση και πρόνοια».

Κυβερνητικά σχέδια και επενδυτική πρόκληση

Το Υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει τη δημιουργία ενιαίου φορέα εποπτείας της περιουσίας των ιδρυμάτων, ώστε να υπάρξει καλύτερος έλεγχος και πιο ευέλικτη διαχείριση.

Ανάλογο σχέδιο είχε παρουσιάσει τον Μάρτιο 2024 ο τότε υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κωστής Χατζηδάκης, σύμφωνα με το οποίο είχαν καταγραφεί περίπου 700 ιδρύματα με ακίνητα αξίας 235 εκατ. ευρώ, ποσό που θεωρείται μικρό σε σχέση με την πραγματική εικόνα.

Η ενεργοποίηση του τεράστιου αυτού αποθέματος ακινήτων, εκτιμούν αναλυτές της αγοράς, θα μπορούσε:

• να ενισχύσει την προσφορά κατοικιών,

• να συμβάλει στη μείωση των τιμών ενοικίων,

• να αναβαθμίσει γειτονιές του κέντρου της Αθήνας,

• και να προσφέρει σημαντικά έσοδα στο Δημόσιο και στα ιδρύματα.

Όμως, χωρίς ριζικές θεσμικές τομές και συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, το απόθεμα των «κλειστών» ακινήτων κινδυνεύει να παραμείνει αναξιοποίητο.

Διαβάστε επίσης: Έρχεται καταιγίδα νέων κατοικιών στην αγορά: Ανοίγουν 30.000 κλειστά ακίνητα