«Μπλόκο» στην άναρχη τουριστική έκρηξη: Το νέο χωροταξικό φέρνει σκληρούς περιορισμούς σε νησιά και εκτός σχεδίου δόμηση
Μετά από χρόνια θεσμικής αδράνειας, νομικών εμπλοκών και ανεξέλεγκτης τουριστικής επέκτασης σε νησιά, παραθαλάσσιες περιοχές και εκτός σχεδίου ζώνες, η κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει τον έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται ο ελληνικός τουρισμός. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καθορίσει, για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο, πού μπορούν να γίνουν νέες τουριστικές επενδύσεις, ποιο θα είναι το μέγεθός τους και ποιες περιοχές θεωρούνται πλέον περιβαλλοντικά «κορεσμένες».
Το νέο πλαίσιο δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική χωροταξική παρέμβαση. Πρόκειται ουσιαστικά για μια πολιτική απόφαση που επιχειρεί να αλλάξει το μοντέλο του ελληνικού τουρισμού, σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση στα νησιά, οι συγκρούσεις για το νερό και τις υποδομές, η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η εκτός σχεδίου δόμηση έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα κοινωνικών και περιβαλλοντικών αντιδράσεων.
Το ΕΧΠ-Τ φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως το βασικό «φίλτρο» για τη μελλοντική τουριστική ανάπτυξη της χώρας. Ορίζει στρατηγικές κατευθύνσεις σε εθνικό επίπεδο και επιχειρεί να βάλει ενιαίους κανόνες σε ένα τοπίο που επί χρόνια χαρακτηριζόταν από αποσπασματικές αδειοδοτήσεις, πολεοδομικές εξαιρέσεις και επενδυτικές πιέσεις χωρίς σαφή χωρικό σχεδιασμό.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο τουρισμός θα πρέπει πλέον να αναπτύσσεται με όρους φέρουσας ικανότητας, προστασίας του τοπίου και περιορισμού της υπερσυγκέντρωσης δραστηριοτήτων σε ήδη επιβαρυμένους προορισμούς. Το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερο βάρος στα νησιά, στις παράκτιες περιοχές και στις προστατευόμενες ζώνες Natura, όπου οι περιορισμοί γίνονται αισθητά αυστηρότεροι.
Τέλος στην ανεξέλεγκτη δόμηση – Οι νέοι κανόνες για ξενοδοχεία, νησιά και παραλίες
Κεντρικός άξονας του νέου χωροταξικού είναι η κατηγοριοποίηση των περιοχών ανάλογα με την ένταση του τουριστικού φαινομένου. Για πρώτη φορά, η χώρα χωρίζεται σε ζώνες διαφορετικής «τουριστικής πίεσης», με διαφορετικούς όρους δόμησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.
Οι περιοχές με τον μεγαλύτερο κορεσμό εντάσσονται στις λεγόμενες Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, όπου το κράτος επιχειρεί ουσιαστικά να βάλει «φρένο» στη δημιουργία νέων μεγάλων μονάδων. Εκεί, το βάρος μεταφέρεται κυρίως στην αναβάθμιση υφιστάμενων ξενοδοχείων και όχι στην ανεξέλεγκτη επέκταση νέων κατασκευών.
Οι αλλαγές στην εκτός σχεδίου δόμηση θεωρούνται από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νέου πλαισίου. Στις πιο επιβαρυμένες περιοχές, για την ανέγερση νέου ξενοδοχείου απαιτούνται πλέον τουλάχιστον 16 στρέμματα, ενώ σε άλλες κατηγορίες το όριο διαμορφώνεται στα 12 ή 8 στρέμματα. Παράλληλα, περιορίζεται η δυνατότητα δημιουργίας μικρών και διάσπαρτων τουριστικών μονάδων σε ευαίσθητα τοπία και εκτός σχεδίου ζώνες.
Αυστηρότεροι γίνονται και οι κανόνες για τα νησιά. Τα μικρότερα νησιά μπαίνουν σε ειδικό καθεστώς προστασίας, με περιορισμούς στη δυναμικότητα νέων ξενοδοχειακών μονάδων και μεγαλύτερο έλεγχο στη δόμηση. Σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπεται «ταβάνι» έως 100 κλίνες για νέα καταλύματα, ενώ μόνο σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά θα μπορούν να εγκρίνονται μονάδες έως 350 κλίνες.
Το νέο πλαίσιο εισάγει και αυστηρότερη προστασία για την παράκτια ζώνη. Στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύονται νέες κατασκευές και διαμορφώσεις, με εξαίρεση ειδικές υποδομές πρόσβασης ή παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό. Πρόκειται για μια διάταξη που αναμένεται να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις σε περιοχές με έντονη τουριστική εκμετάλλευση.
Παράλληλα, το ΕΧΠ-Τ επιχειρεί να βάλει για πρώτη φορά κανόνες και στη βραχυχρόνια μίσθωση. Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα επιβολής γεωγραφικών περιορισμών, χρονικών ορίων λειτουργίας και ελέγχου της νέας προσφοράς Airbnb σε περιοχές όπου η στεγαστική πίεση και η τουριστική υπερφόρτωση έχουν ήδη προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.
Πολιτικό μήνυμα με περιβαλλοντικό αποτύπωμα – Οι συγκρούσεις που έρχονται
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν κρύβει τη σαφή πολιτική του στόχευση. Τα δύο υπουργεία που το εισηγούνται επιχειρούν να στείλουν μήνυμα ότι η εποχή της άναρχης τουριστικής επέκτασης και της διάσπαρτης εκτός σχεδίου δόμησης δεν μπορεί να συνεχιστεί με τους ίδιους όρους.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να εμφανίσει το νέο μοντέλο ως μια ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, δίνοντας έμφαση στην κλιματική κρίση, στην ανθεκτικότητα των υποδομών και στη διατήρηση της φυσιογνωμίας των ελληνικών προορισμών. Στο επίκεντρο μπαίνουν πλέον έννοιες όπως η φέρουσα ικανότητα, η βιωσιμότητα και ο περιορισμός του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Ωστόσο, πίσω από τη θεσμική γλώσσα, διαμορφώνεται ήδη ένα νέο πεδίο πολιτικής και επιχειρηματικής σύγκρουσης. Ξενοδοχειακοί φορείς, επενδυτές, ιδιοκτήτες γης και τοπικές κοινωνίες αναμένεται να βρεθούν απέναντι σε ένα πολύ αυστηρότερο καθεστώς αδειοδοτήσεων και περιορισμών, ειδικά σε νησιά και παράκτιες περιοχές υψηλής αξίας.
Την ίδια στιγμή, το κράτος επιχειρεί να απαντήσει και στην αυξανόμενη κοινωνική πίεση για το στεγαστικό πρόβλημα που έχει δημιουργήσει η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Η δυνατότητα περιορισμού νέων Airbnb σε κορεσμένες περιοχές θεωρείται μία από τις πιο πολιτικά φορτισμένες προβλέψεις του νέου πλαισίου.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό ουσιαστικά σηματοδοτεί μια προσπάθεια επανακαθορισμού του τουριστικού μοντέλου της χώρας. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσους επισκέπτες μπορεί να δεχθεί η Ελλάδα, αλλά πόσο αντέχουν τα νησιά, οι υποδομές, οι τοπικές κοινωνίες και το ίδιο το φυσικό κεφάλαιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η ελληνική οικονομία.
Διαβάστε επίσης; Σφοδρές αντιδράσεις για το νέο χωροταξικό του τουρισμού: Ξενοδόχοι και ΣΕΤΕ βλέπουν «μπλόκο» σε επενδύσεις
Μ.Η.Τ. 242183