Της Μαρίας Αναστασιάδη
Λιγότερο από τρεις εβδομάδες απομένουν έως τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις 11 Ιουνίου, όπου θα ληφθούν νέες αποφάσεις για τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης. Οι εξελίξεις αυτές πραγματοποιούνται σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των οικονομικών συνεπειών που έχουν εμφανιστεί από τα τέλη Φεβρουαρίου μέχρι σήμερα.
Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία, κυρίως μέσω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, που ενισχύει τον πληθωρισμό. Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ίδιας της ΕΚΤ, δημιουργούνται πιέσεις και στις προοπτικές δανεισμού σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, ανέφερε σε συνέντευξή του στο Nikkei ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος περιορίζει τόσο την κατανάλωση όσο και τις επενδύσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο παρατεταμένης ύφεσης στην οικονομία της Ευρωζώνης.
Επισήμανε επίσης ότι κατά τη συνεδρίαση του Ιουνίου η ΕΚΤ αναμένεται να αναθεωρήσει ανοδικά τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, εξαιτίας των συνεχιζόμενων πιέσεων στις τιμές.
Σε ό,τι αφορά τα επιτόκια, ο Λέιν υποστήριξε πως οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει μια νέα αύξηση και πως δεν απαιτείται περαιτέρω καθοδήγηση από την κεντρική τράπεζα. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι αποφάσεις για τους επόμενους μήνες θα λαμβάνονται ανάλογα με τα οικονομικά δεδομένα που θα προκύπτουν κάθε φορά, χωρίς να υπάρχει προκαθορισμένη στρατηγική.
Ανάλογη στάση κράτησε και η Ισαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, η οποία δήλωσε στο Reuters ότι η νομισματική παρέμβαση θεωρείται πλέον απαραίτητη. Σύμφωνα με την ίδια, η αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο κρίνεται αναγκαία ακόμη και εάν υπάρξει συμφωνία στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η Σνάμπελ τόνισε επίσης ότι η ΕΚΤ πρέπει να διατηρήσει ευελιξία στις επόμενες κινήσεις της, βασίζοντας τις αποφάσεις της αποκλειστικά στα νέα μακροοικονομικά στοιχεία. Υπενθυμίζεται ότι θεωρείται μία από τις πιθανές διαδόχους της Κριστίν Λαγκάρντ μετά τη λήξη της θητείας της το 2027.
Την ίδια στιγμή, οι αγορές εκτιμούν πως μέχρι το τέλος του 2026 θα υπάρξουν τουλάχιστον δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, ενώ το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι πιθανότητες ακόμη και για τρεις αντίστοιχες αυξήσεις έως τον Δεκέμβριο.
Επιπτώσεις στη χρηματοδότηση
Το κλίμα αβεβαιότητας επηρεάζει όχι μόνο τις προοπτικές της οικονομίας αλλά και τη διάθεση των τραπεζών να χορηγούν νέα δάνεια. Σε ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο blog της ΕΚΤ, επισημαίνεται ότι σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης οι επιχειρήσεις θεωρούν δυσκολότερη την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
Οι εταιρείες εκτιμούν ότι οι τράπεζες γίνονται πιο προσεκτικές απέναντι στον πιστωτικό κίνδυνο, γεγονός που επιβαρύνει τις προσδοκίες για τη διαθεσιμότητα δανείων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή επενδύσεων, προσλήψεων και νέων επιχειρηματικών σχεδίων, επιβραδύνοντας περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.
Η ΕΚΤ σημειώνει ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν πλέον άμεσα τη λειτουργία της νομισματικής πολιτικής και τις συνθήκες χρηματοδότησης στην Ευρωζώνη. Ακόμη και αν τα επιτόκια ακολουθήσουν πιο ήπια πορεία στο μέλλον, η αβεβαιότητα ενδέχεται να περιορίσει τη ζήτηση για νέα δάνεια και να διατηρήσει συγκρατημένο το επιχειρηματικό κλίμα.
Η εικόνα στις ελληνικές τράπεζες
Από την πλευρά τους, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται μέχρι στιγμής καθησυχαστικές. Μετά την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων του πρώτου τριμήνου και τις πρόσφατες γενικές συνελεύσεις, οι διοικήσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών —Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς και Alpha Bank— καθώς και των CrediaBank και Optima Bank, υποστήριξαν ότι στις αρχές του 2026 καταγράφηκε ισχυρή πιστωτική επέκταση.
Παράλληλα, σημειώνουν ότι έως τώρα δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η άνοδος των επιτοκίων επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση δανείων στην ελληνική αγορά. Ωστόσο, οι διοικήσεις των τραπεζών εξακολουθούν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, ιδιαίτερα στην περίπτωση που η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί και επηρεάσει και το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Μ.Η.Τ. 242183