ΒΟΑΚ: Η αργή πρόοδος και τα εμπόδια για το έργο των πάνω από 2,2 δισ. ευρώ

Έχουν απορροφηθεί μόλις 52,7 εκατ. ευρώ από τα 427 εκατ. του Ταμείου Ανάκαμψης – Στις 27/11 η εξ αναβολής συζήτηση στο ΣτΕ

Σε αναμονή της συζήτησης στο ΣτΕ των δύο προσφυγών για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) της 27 Νοεμβρίου -εφόσον δεν υπάρξει άλλη αναβολή-, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών βάζει πλώρη για υπογραφή της παραχώρησης μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025. Το δικαστικό εμπόδιο δεν είναι βεβαίως το μόνο που αντιμετωπίζει το τεράστιο έργο, συνολικής αξίας άνω των 2,2 δις. ευρώ, που στα μόλις 36 χλμ. που έχουν συμβασιοποιηθεί έχει κολλήσει σε απαλλοτριώσεις, μετακινήσεις δικτύων κοινής ωφέλειας, δυστοκία μελετών.

Παρά τις απόπειρες που έγιναν από την ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου να κατευναστούν οι δημοτικές αρχές Ηρακλείου και Μαλεβιζίου, που έχουν προσφύγει για τον τρόπο εισόδου του ΒΟΑΚ στην πόλη, ζητώντας σε τμήματα υπόγεια χάραξη, το μέτωπο ενώπιον του ΣτΕ παραμένει αρραγές. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, που δόθηκε παράταση ως τις 29 Νοεμβρίου για την οριστικοποίηση των νομιμοποιητικών εγγράφων του προσωρινού αναδόχου, που είναι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Παρότι θεωρείται πως όποια ανατροπή δεν θα δημιουργήσει κώλυμα για την υπογραφή της μεγάλης παραχώρησης αξίας 1,75 δις. ευρώ, αυξάνοντας βεβαίως το οικονομικό αντικείμενο, η καθυστέρηση που μπορεί να επιφέρει -κυρίως στο πεδίο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης- είναι απροσδιόριστη. Εντωμεταξύ, έχουν γίνει από το υπουργείο τα βήματα για την ενεργοποίηση της προαίρεσης του έργου, από τον Κίσσαμο ως Χανιά, μήκους σχεδόν 31 χλμ. 

Οι διαχρονικές καθυστερήσεις ταλαιπωρούν και τον ΒΟΑΚ

Όσον αφορά στα δύο τμήματα του ΒΟΑΚ που έχουν υπογραφεί, το δημόσιο έργο και το ΣΔΙΤ, αυτά προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Σημειώνεται ότι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης που αντιστοιχούν στα δυο αυτά τμήματα ανέρχονται συνολικά σε 290 εκατ. ευρώ και μέχρι σήμερα έχουν απορροφηθεί μόλις 52,7 εκατ. ευρώ. Μαζί με τη χρηματοδότηση του έργου της παραχώρηση, οι συνολικοί πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης που έχουν δεσμευτεί για τον ΒΟΑΚ ανέρχονται σε 427 εκατ. ευρώ. 

Για τη μετατροπή του τμήματος «Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος» σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, που υπεγράφη με την ΑΚΤΩΡ τον Σεπτέμβριο του 2022, έχει μέχρι σήμερα εγκριθεί το μεγαλύτερο μέρος των μελετών ενώ αναμένεται άμεσα η ολοκλήρωση εκπόνησης, ελέγχου και έγκρισης του συνόλου αυτών. Ακόμη, ολοκληρώθηκαν οι απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στην περιοχή Ξηροκάμπου και εκτελούνται εργασίες γενικών εκσκαφών, κατασκευής επιχώματος και οχετών, καθώς και εργασίες μετατόπισης δικτύου ΔΕΗ από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Όσο για τις βασικές κατασκευαστικές εργασίες, έχουν κηρυχθεί τέσσερεις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που αφορούν σε τέσσερα τμήματα του έργου και εκδόθηκαν τρεις σχετικές αποφάσεις από το Μονομελές Εφετείο Ανατολικής Κρήτης. Έγινε η παρακατάθεση και εκδόθηκαν τα σχετικά ΦΕΚ αποζημιώσεων για τα τρία πρώτα οδικά τμήματα, καθώς και οι αποφάσεις καθορισμού προσωρινής τιμής αντίστοιχα. 

Σχετικά δε με το τέταρτο τμήμα, η απαλλοτρίωση στις 09/04/2024, μετά από τέσσερεις αναβολές συζητήθηκε στο Μονομελές Εφετείο Ανατολικής Κρήτης και αναμένεται η έκδοση της σχετικής απόφασης. Μέχρι σήμερα έχει απορροφηθεί ποσό περίπου 25,7 εκατ. ευρώ από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στην περίπτωση του τμήματος «Χερσόνησος – Νεάπολη», που υλοποιείται ως ΣΔΙΤ, έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες γεωτεχνικές έρευνες σε όλο το μήκος των 22,44 χλμ. του έργου. Επίσης, έχει εκπονηθεί μεγάλο μέρος των οριστικών μελετών οδοποιίας, υδραυλικών έργων και αξιολόγησης γεωτεχνικών ερευνών και έχουν ξεκινήσει οι εργασίες στη σήραγγα Σ2.

Σχετικά με τις απαλλοτριώσεις, για τα τμήματα «Χερσόνησος-Μάλια» και «Μάλια-Νεαπόλη», η δικάσιμος ήταν στις 9/4/2024, αλλά δεν έχει εκδοθεί ακόμα η απόφαση. Ως αποτέλεσμα, ο ανάδοχος, δηλαδή το σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Intrakat – ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις, έχει προχωρήσει σε ενοικίαση των χώρων στα στόμια της σήραγγας Σ2 -που αποτελεί ορόσημο για τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης- ώστε να ξεκινήσουν οι εργασίες. Σύμφωνα με απάντηση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, μέχρι σήμερα έχει απορροφηθεί ποσό 27 εκατ. ευρώ εκ των 90 εκατ. που κατευθύνονται στο έργο από το RRF.