Η αμερικανική διπλωματία φαίνεται να επανενεργοποιείται στη Λιβύη, επιχειρώντας να γεφυρώσει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις αντίπαλες πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας, με επίκεντρο τη Βεγγάζη και την Τρίπολη.
Ωστόσο, οι αμερικανικές επιδιώξεις για μια «εκεχειρία» μεταξύ των δύο πλευρών, χωρίς τη διεξαγωγή εκλογών —οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συνολική πολιτική λύση— έχουν προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στην ανατολική όσο και στη δυτική Λιβύη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους αναλυτές παρουσιάζει το γεγονός ότι αντιδράσεις καταγράφονται ακόμη και στο εσωτερικό της οικογένειας Χαφτάρ.
Η πρωτοβουλία Μπουλός και το σχέδιο power-sharing
Στο επίκεντρο της αμερικανικής προσπάθειας βρίσκεται η πρωτοβουλία του Μασάντ Μπουλός, στενού συνεργάτη του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για ζητήματα Αφρικής, η οποία φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο διακυβέρνησης μέσω συμβιβασμού.
Η πρόταση δεν περιορίζεται σε μια απλή πολιτική συμφωνία, αλλά επιχειρεί μια συνολική αναδιάταξη της εξουσίας στη χώρα.
Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, προβλέπεται ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και διοικητής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού με έδρα το Τομπρούκ, να αναλάβει τόσο την ηγεσία του Προεδρικού Συμβουλίου όσο και τη θέση του Ανώτατου Διοικητή των Ενόπλων Δυνάμεων.
Παράλληλα, ο Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά, επικεφαλής της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, θα διατηρούσε ταυτόχρονα και το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Άμυνας.
Αντιδράσεις και εσωτερικές ρωγμές
Το Ανώτατο Συμβούλιο του Κράτους απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση, επιμένοντας ότι κάθε λύση εκτός του πλαισίου της συμφωνίας του 2015 στερείται νομιμότητας και θεωρείται άκυρη.
Την ίδια στιγμή, ο Χάλεντ Χαφτάρ, αδελφός του Σαντάμ Χαφτάρ, χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές «εκτός πλαισίου νομιμότητας», προειδοποιώντας κατά πολιτικών ρυθμίσεων που —όπως υποστήριξε— εξυπηρετούν ξένες ατζέντες και ενδέχεται να παρατείνουν την κρίση.
Οι δηλώσεις του αναδεικνύουν μια εμφανή ενδοοικογενειακή διαφοροποίηση, αλλά και τις εσωτερικές ισορροπίες στο στρατόπεδο της ανατολικής Λιβύης.
Η Τουρκία και τα γεωπολιτικά αντανακλαστικά
Στον αντίποδα, η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, έχοντας ήδη επενδύσει σημαντικά στη δυτική Λιβύη και στην κυβέρνηση Ντμπεϊμπά, αξιοποιώντας παράλληλα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το προωθούμενο σχέδιο ενισχύει τον ρόλο του Σαντάμ Χαφτάρ, ο οποίος στηρίζεται από Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτο και Ρωσία, δημιουργώντας ένα νέο γεωπολιτικό αντίβαρο στην τουρκική επιρροή.
Ο ρόλος του ΟΗΕ στο περιθώριο
Το αμερικανικό σχέδιο, αν και ακόμη σε πρώιμο στάδιο, φαίνεται να παρακάμπτει τον ΟΗΕ, επιλέγοντας διμερείς ή ad hoc διπλωματικές προσεγγίσεις.
Μια χώρα σε παρατεταμένη μετάβαση
Από την πτώση του Μουαμάρ Καντάφι το 2011, η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη μεταξύ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης και της ανατολικής διοίκησης που στηρίζεται από τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό.
Την ίδια στιγμή, η χώρα εμφανίζει για πρώτη φορά μετά από χρόνια μια θεσμική σύγκλιση, καθώς τα δύο νομοθετικά σώματα ενέκριναν ενοποιημένο προϋπολογισμό.
Παράλληλα, η Ανώτατη Εθνική Εκλογική Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι οι προεδρικές εκλογές προγραμματίζονται για τον Απρίλιο του 2026.
Μ.Η.Τ. 242183